Interpretacja indywidualna z dnia 2 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-3.4012.653.2025.1.IG
Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów w spółkach, świadczone w zakresie określonym we wniosku, korzystają ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a lit. a) ustawy o VAT, gdy nie dotyczą zarządzania ani doradztwa oraz nie są związane z prawami do rzeczy i nieruchomości.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
3 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 3 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy zastosowania zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a lit. a) ustawy o VAT do usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawcą (dalej również jako: „Spółka” lub „Pośrednik”) jest spółka A. Spółka Komandytowa z siedzibą w (…) podlegająca nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i będąca czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (dalej: „podatek VAT”) w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. z 21 maja 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) (dalej: „ustawa o VAT”).
Przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej Wnioskodawcy jest działalność w zakresie architektury, sklasyfikowana w ramach Polskiej Klasyfikacji Działalności Gospodarczej (dalej jako: „PKD”) pod kodem 71.11.Z. Przedmiotem pozostałej działalności gospodarczej Wnioskodawcy jest m.in. działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne, sklasyfikowane pod PKD 71.12, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i pozostałe doradztwo w zakresie zarządzania, sklasyfikowane pod kodem PKD 70.20.Z, jak również wszelka pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna gdzie indziej niesklasyfikowana, sklasyfikowane pod kodem PKD 74.99.Z.
Wnioskodawca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zamierza nawiązać współpracę z B. z siedzibą w (…), zarejestrowaną w Rejestrze (…), prowadzonym przez Sąd Okręgowy w (…), pod numerem rejestrowym (…) (dalej jako B. lub „Klient”) polegającą na świadczeniu na jej rzecz usług pośrednictwa transakcyjnego przy sprzedaży części lub wszystkich udziałów w celowych spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, rozwijających projekty związane z budową i eksploatacją magazynów energii lub instalacji do przetwarzania substratów rolniczych (...) (dalej jako „Spółki celowe”), których całkowitym lub częściowym właścicielem jest B. (dalej jako: „Usługi Pośrednictwa”).
Usługi Pośrednictwa świadczone będą na podstawie umów o świadczenie usług pośrednictwa przy sprzedaży udziałów w ww. spółkach celowych (dalej: „Umowy Pośrednictwa”). Spółki celowe rozwijające projekty związane z budową i eksploatacją magazynów energii mają zawarte umowy dzierżawy nieruchomości, na których projekty te mają być realizowane. Spółki celowe posiadają również inne aktywa poza zawartymi umowami dzierżawy, które nie są głównymi składnikami majątku.
Usługi Pośrednictwa będą polegały na przeprowadzeniu odpowiednich czynności zmierzających do pozyskania nowego inwestora, który kupi od B. część albo wszystkie posiadane przez nią udziały (dalej: „Inwestor”) oraz na doprowadzeniu do sprzedaży na rzecz Inwestora posiadanych przez B. udziałów (dalej „Transakcja”), na które będą składać się następujące czynności:
1) podejmowanie aktywnych działań w celu poszukiwania potencjalnych Inwestorów;
2) aranżowanie spotkań Fundacji Rodzinnej lub jej przedstawicieli z potencjalnymi Inwestorami;
3) utrzymywanie stałego kontaktu z potencjalnymi Inwestorami;
4) pośredniczenie w rozmowach pomiędzy stronami na etapie przygotowania ofert wstępnych przez potencjalnych Inwestorów;
5) uzyskanie potwierdzeń zainteresowania dokonaniem Transakcji przez potencjalnych Inwestorów i zaproszenie Inwestorów do składania ofert wstępnych;
6) nadzór od strony B. nad przeprowadzeniem procesów badania danej spółki przez potencjalnego inwestora w ramach due dilligence;
7) wspomaganie B. w negocjacjach umowy sprzedaży udziałów z preferowanym Inwestorem w tym współpraca z osobami wskazanymi przez B. do obsługi procesu Transakcji;
8) pośredniczenie w rozmowach pomiędzy stronami Transakcji sprzedaży udziałów oraz udział w negocjacjach dotyczących Transakcji;
9) nadzór nad przygotowaniem dokumentacji związanej z Transakcją;
10) współpraca z doradcami prawnymi B. i wspomaganie Zleceniodawcy przy podpisaniu umowy sprzedaży udziałów spółki;
11) monitorowanie warunków zawieszających niezbędnych do zamknięcia umowy sprzedaży udziałów spółki;
12) koordynacja zamknięcia Transakcji i wykonywania innych czynności mających na celu doprowadzenie do sprzedaży udziałów danej spółki.
Wszystkie powyższe czynności wykonywane będą przez Wnioskodawcę na terytorium Polski. Będą one świadczone na rzecz B. w ramach Umów Pośrednictwa, które będą miały charakter ramowy. W zależności od potrzeb B., faktycznie wykonane czynności mogą obejmować tylko niektóre z czynności wskazanych powyżej. Tym niemniej, Wnioskodawca działał będzie jako niezależny pośrednik, a każdorazowo świadczone przez niego Usługi Pośrednictwa będą sprowadzały się do dokonywania w imieniu oraz na rzecz innego podmiotu gospodarczego czynności, w wyniku których dojdzie do zawarcia Transakcji między tym podmiotem a podmiotem trzecim, których całokształt będzie ukierunkowany na kojarzenie stron zainteresowanych nabyciem udziałów i doprowadzenie do finalizacji Transakcji sprzedaży udziałów, przy czym Pośrednik nie będzie we własnym imieniu wchodzić w prawa czy obowiązki żadnej ze stron Transakcji.
Zgodnie z postanowieniami każdej z Umów Pośrednictwa, które Wnioskodawca zawrze z B:
1) zakres Usług Pośrednictwa, jak również wynikających z nich obowiązków, będzie ograniczony do typowego zakresu pracy dla pośrednictwa finansowego w tego typu transakcjach;
2) Pośrednik nie będzie doradzać Klientowi w kwestiach biznesowych, prawnych, księgowych, podatkowych i personalnych, a także z zakresu właściwego dla rzeczoznawców majątkowych;
3) żadne postanowienie Umowy nie oznacza wyraźnej lub domniemanej zgody na zapewnienie, poręczenie lub uzyskanie finansowania dla planowanej Transakcji;
4) Pośrednik będzie przedstawiał Klientowi do jego akceptacji potencjalnych inwestorów;
5) Pośrednik będzie kontaktować się z potencjalnymi inwestorami oraz innymi podmiotami gospodarczymi jako Pośrednik Klienta w całym procesie Transakcji;
6) we wszystkich kontaktach ze stronami trzecimi Pośrednik będzie występował jako Pośrednik Klienta, a nie zleceniodawca oraz będzie upoważniony do wyjaśnienia tej kwestii stronom trzecim.
Celem działań podejmowanych przez Wnioskodawcę w ramach świadczonych Usług Pośrednictwa każdorazowo będzie doprowadzenie do zawarcia umowy sprzedaży pomiędzy B., a nabywcą udziałów - Inwestorem, skutkującej odpłatnym przeniesieniem własności części lub wszystkich udziałów ze zbywcy – B. na nabywcę - Inwestora, tj. uczynienie wszystkiego co możliwe, aby dwie strony, którymi są B. i Inwestor, zawarły umowę sprzedaży udziałów, tj. aby doszło do Transakcji. Po zawarciu umowy sprzedaży udziałów Wnioskodawca jako Pośrednik nie będzie wykonywać innych czynności, w tym posprzedażowych na rzecz B.
Wnioskodawca wskazuje, że w ramach świadczenia Usług Pośrednictwa nie będzie świadczył usług zarządczych, czynności ściągania długów, w tym factoringu, usług w zakresie leasingu, a opisywane w niniejszym wniosku Usługi Pośrednictwa w opinii Wnioskodawcy, nie będą miały charakteru usług doradztwa, wymienionych w treści przepisu art. 43 ust. 15 pkt 2 ustawy o VAT.
Świadczone przez Wnioskodawcę Usługi Pośrednictwa nie będą dotyczyły praw i udziałów, o których mowa w art. 43 ust. 16 pkt 1 -5 ustawy o VAT, tj. praw i obowiązków odzwierciedlających:
a) tytuł prawny do towarów;
b) tytuł własności nieruchomości;
c) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;
d) udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części;
e) prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.
Ponadto, Wnioskodawca wskazuje, że Usługi Pośrednictwa nie będą świadczone w ramach działalności maklerskiej lub brokerskiej.
B. każdorazowo będzie stroną Transakcji, tj. podmiotem dokonującym sprzedaży części albo wszystkich udziałów, których jest właścicielem i będzie zobowiązana do zapłaty na rzecz Wnioskodawcy wynagrodzenia z tytułu świadczonych Usług Pośrednictwa, które ma charakter prowizyjny i zależeć będzie od sukcesu Transakcji (tzw. success fee). Wysokość wynagrodzenia będzie stanowiła procent od wartości Transakcji, tj. będzie uzależniona od wartości Transakcji. Sposób ustalenia wysokości Transakcji oraz termin zapłaty wynagrodzenia będzie określany każdorazowo w danej Umowie Pośrednictwa zawartej pomiędzy Wnioskodawcą a B. Faktycznym beneficjentem Usług Pośrednictwa świadczonych przez Wnioskodawcę będzie strona Transakcji finansowej, tj. B., która dokonuje transakcji sprzedaży udziałów oraz ponosi ekonomiczny koszt wynagrodzenia z tego tytułu.
B. nie jest czynnym podatnikiem VAT i nie prowadzi działalności opodatkowanej VAT. Transakcja sprzedaży udziałów przez B. wynika z prawa własności udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT, ponieważ zbycie udziałów przez podmiot nieprowadzący działalności gospodarczej nie podlega VAT. Niemniej jednak, świadczenie odpłatnych Usług Pośrednictwa przez Wnioskodawcę na rzecz B. stanowi czynność podlegającą przepisom ustawy o VAT.
W związku z tym Spółka powzięła wątpliwość, czy jej usługi pośrednictwa opisane powyżej korzystają ze zwolnienia z podatku od towarów i usług.
Pytanie
Czy Usługi Pośrednictwa opisane w przedstawionym we wniosku zdarzeniu przyszłym, które Wnioskodawca zamierza świadczyć na rzecz B. będą podlegały zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 40a lit. a) ustawy dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. z 21 maja 2025 r., Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.)?
Państwa stanowisko w sprawie
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. z 21 maja 2025 r., Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) (dalej „ustawa o VAT”), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (dalej „podatek VAT”) podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Jednocześnie, jak wynika z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.
Na podstawie przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Pod pojęciem działalności gospodarczej, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, rozumie się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Określony w ustawie o VAT zakres opodatkowania podatkiem VAT wskazuje, że aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik.
Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a VATu, zwolnione od podatku VAT są usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w:
a) spółkach,
b) innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną
- z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi.
Zgodnie z art. 43 ust. 15 ustawy o VAT, ww. zwolnienie nie ma zastosowania do:
1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;
2) usług doradztwa;
3) usług w zakresie leasingu.
Zgodnie z art. 43 ust. 16 ustawy o VAT, ww. zwolnienie nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających:
1) tytuł prawny do towarów;
2) tytuł własności nieruchomości;
3) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;
4) udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części;
5) prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.
Ustawa VAT nie wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem „odzwierciedlenia tytułu prawnego dającego ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo posiadania nieruchomości”. W ocenie Wnioskodawcy, sam fakt posiadania przez Spółki celowe rozwijające projekty związane z budową i eksploatacją magazynów energii, których udziały będą zbywane, tytułu prawnego do posiadania nieruchomości (dzierżawa) nie wyklucza automatycznie zastosowania zwolnienia z VAT do świadczonych Usług Pośrednictwa.
Zdaniem Wnioskodawcy, art. 43 ust. 16 Ustawy VAT należy rozumieć w ten sposób, że zwolnienie z VAT nie ma zastosowania wyłącznie w przypadku, gdy wymienione w tym przepisie składniki majątku lub prawa są istotne dla podmiotu, którego udziały są zbywane. Inna wykładnia tego przepisu oznaczałaby de facto, że jego dyspozycja byłaby spełniona wyłącznie w przypadku pośrednictwa w zbyciu udziałów „pustych" (nieposiadających żadnych aktywów) spółek, co z pewnością nie było intencją ustawodawcy.
Zdaniem Wnioskodawcy, biorąc pod uwagę opisany stan przyszły, nie będą miały zastosowania wyłączenia określone w art. 43 ust. 16 ustawy o VAT, bowiem celem Transakcji jest sprzedaż udziałów w Spółkach celowych, a nie sprzedaż tytułu prawnego do posiadania nieruchomości (dzierżawa). B. nie zbywa bowiem jednego składnika majątkowego, tylko prawa do wszystkich składników majątkowych Spółek celowych, jakie reprezentują posiadane przez B. udziały. Cel Transakcji jest odzwierciedlony w umowie zawartej między B. i Inwestorem i w przyjętych zasadach wynagrodzenia za udziały. Nie można w tej sytuacji uznać, że działania B. koncentrować się będą jedynie na tytule prawnym do posiadania nieruchomości (dzierżawa). Ponadto, sprzedaż udziałów nie wpływa w żaden sposób na status prawny lub faktyczny nieruchomości. W jej ramach nie dochodzi bowiem do zmiany posiadacza nieruchomości, lecz do zmiany właściciela udziałów podmiotu będącego stroną umowy dzierżawy. Z kolei Spółki celowe, których udziały są przedmiotem Transakcji, są samodzielnymi podmiotami gospodarczymi posiadającymi osobowość prawną i posiadają różne, inne aktywa poza zawartymi umowami dzierżawy, które nie są głównymi składnikami ich majątku.
W ocenie Wnioskodawcy, sama okoliczność, że majątek Spółki celowej rozwijającej projekty związane z budową i eksploatacją magazynów energii, obejmuje tytułu prawny do posiadania nieruchomości (dzierżawa) nie pozwala na przyjęcie, iż udziały w tej spółce mogą zostać objęte zakresem stosowania art. 43 ust. 16 ustawy o VAT. Wniosek przeciwny prowadziłby do sytuacji, w której udziały każdej ze spółek, która posiada w swoich aktywach jakieś aktywa rzeczowe (w postaci towarów czy praw do nieruchomości) wyłączone byłyby ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 40a lit. a) ustawy o VAT - wyłączenie to w praktyce obejmowałoby więc udziały wszelkich spółek.
Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że w interpretacji indywidualnej z 20 września 2023 r., znak: 0113-KDIPT1-2.4012.432.2023.4.SM dotyczącej wnioskodawcy pośredniczącego w sprzedaży udziałów w spółkach, które mogły być właścicielami praw do autorskich projektów, udziałów w nieruchomościach, praw rzeczowych uprawniających do własności lub posiadania nieruchomości, jak również stronami umów najmu, dzierżawy nieruchomości, w której Organ orzekł, że ww. usługi dotyczące spółek posiadających wymienione aktywa korzystać mogą ze zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy o VAT.
Podobnie stwierdził Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 3 sierpnia 2018 r., znak: 0111- KDIB3-2.4012.347.2018.6.AZ odnoszącej się do wnioskodawcy, który planował zbyć udziały w spółce, której majątek obejmował m.in. nieruchomości. Wnioskodawca podkreślił w swoim stanowisku, iż spółka, której udziały planuje zbyć posiada w swoim majątku m.in. tytuły prawne do towarów, nieruchomości czy też prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości, jednak aktywa te stanowią jedynie element majątku tej spółki służący wykonywaniu przez nią właściwej działalności gospodarczej.
W tak przedstawionym stanie faktycznym Organ potwierdził, iż sprzedaż ww. udziałów korzystała będzie ze zwolnienia wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy o VAT, co w konsekwencji oznacza, iż zastosowania nie znajdzie wyłączenie przewidziane w art. 43 ust. 16 ustawy o VAT oraz wskazał, że: „Mając na uwadze powołane wyżej przepisy oraz przedstawiony opis sprawy należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy Wnioskodawca uczestniczy w zarządzaniu E. C. sp. z o.o., w której udziały posiada oraz będzie świadczył na rzecz Spółki usługi opodatkowane podatkiem VAT, to działania Wnioskodawcy w takim zakresie wpisują się w definicję prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy. W konsekwencji, wskazana we wniosku transakcja polegająca na sprzedaży przez Wnioskodawcę 91% udziałów, która nie korzysta z wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy, będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT, jednakże - z uwagi na treść przepisu art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy - korzystać będzie ze zwolnienia od podatku VAT”.
Mając na uwadze powyższe, usługi świadczone przez Wnioskodawcę będą zwolnione z VAT, jeśli spełnione będą łącznie poniższe warunki:
1. Usługi świadczone przez Wnioskodawcę stanowią usługi pośrednictwa;
2. Przedmiotem usług jest pośrednictwo w sprzedaży udziałów w spółkach lub innych niż spółki podmiotach mających osobowość prawną;
3. Nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 43 ust. 15 i 16 ustawy o VAT.
Zdaniem Wnioskodawcy, zwolnienie o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a VATU ma charakter przedmiotowy. Zwolnienie to nie jest uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi. Sam zakres usług jest bardzo szeroki, jedynym bowiem kryterium przedmiotowego zwolnienia jest świadczenie usług, których przedmiotem są udziały, a także usługi pośrednictwa w tym zakresie. W konsekwencji wszystkie usługi związane z obrotem udziałami w spółkach (w tym pośrednictwo w sprzedaży udziałów) korzystają ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a lit. a) ustawy o VAT. Fakt, że w przedmiotowej sprawie usługobiorcą jest B. niebędąca czynnym podatnikiem VAT, nie ma wpływu na prawo Wnioskodawcy do zwolnienia, gdyż ustawa nie uzależnia zwolnienia od statusu nabywcy lub świadczącego usługę, lecz wyłącznie od charakteru samej usługi.
Warto również zwrócić uwagę, że ustawa o VAT nie definiuje pojęcia „pośrednictwo”, a więc przy określaniu zakresu przedmiotowego tego pojęcia należy skorzystać z wykładni językowej tego określenia. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., strona internetowa - www.sjp.pwn.pl), przez pośrednictwo należy rozumieć działalność osoby trzeciej mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron. Jednocześnie, przez pośrednictwo rozumie się kojarzenie kontrahentów w transakcjach handlowych, a więc załatwianie dla zarobku różnego rodzaju transakcji handlowych między dwiema stronami, uczestniczenie w zawieraniu takich transakcji. W tym kontekście stwierdzić należy, że wykonywane przez podmiot wszelkie czynności zmierzające do zawarcia między dwiema różnymi stronami transakcji handlowych można uznać za pośrednictwo.
Z kolei z doktrynalnego punktu widzenia cechą charakterystyczną pośrednictwa odróżniającą ten stosunek od innych rodzajów umów jest fakt, że bezpośrednią przyczyną zawarcia bezpośrednio lub pośrednio umowy są działania pośrednika.
To oznacza, że przez umowę pośrednictwa należałoby rozumieć taki stosunek prawny istniejący pomiędzy dwiema stronami, z których jedna (pośrednik) otrzymuje zlecenie od drugiej, aby doprowadzić do wymiany gospodarczej świadczeń z osobą trzecią, przy czym znalezienie kontrahenta ma stanowić bezpośredni i decydujący rezultat starań pośrednika. Bezpośrednim celem aktywności pośrednika jest wywołanie skutku prawnego, polegającego na wprowadzeniu zleceniodawcy (podmiotu zastępowanego) w stosunek umowny z osobą trzecią.
W celu doprecyzowania, co w świetle ww. przepisów prawa podatkowego należy rozumieć pod pojęciem „pośrednictwa”, warto przytoczyć wyrok w sprawie C-453/05 Volker Ludwig przeciwko Finanzamt Luckenwalde, w której TSUE stwierdził, że: „(...) pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem, że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową”.
Natomiast w wyroku z 13 grudnia 2001 r. w sprawie C-235/00 Commissioners of Customs and Excise przeciwko CSC Financial Services Ltd. TSUE orzekł, że pojęcie pośrednictwa obejmuje działalność wykonywaną przez osobę pośredniczącą, która nie jest stroną umowy dotyczącej produktu finansowego i której działalność różni się od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez strony tych umów. W istocie pośrednictwo stanowi usługę świadczoną na rzecz strony umowy, za którą wypłaca ona wynagrodzenie jako za odrębną działalność pośrednictwa. Działalność ta może obejmować m.in. wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych. Celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. TSUE w orzeczeniu tym uznał, że znaczenie słowa „negocjacje”, w kontekście art. 13 część B lit. d pkt 5 VI Dyrektywy odnosi się „do działalności pośrednika, który nie przyjmuje roli którejkolwiek ze stron umowy dotyczącej produktu finansowego oraz którego działalność polega na czymś innym, niż świadczenie usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów. Negocjacje stanowią usługę świadczoną na rzecz strony umowy oraz są wynagradzane przez nią, polegającą na jednoznacznie określonym akcie mediacji. Mogą one polegać m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem negocjacji jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek własnego zaangażowania negocjatora określonego w warunkach umowy.
W praktyce, na podstawie orzecznictwa TSUE i polskich sądów administracyjnych ukształtowały się przesłanki, jakie powinny zostać spełnione, aby daną usługę zakwalifikować jako usługę pośrednictwa. W tym zakresie, wskazuje się, że usługa pośrednictwa powinna stanowić:
- usługę świadczoną na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie,
- z punktu widzenia nabywcy usługi finansowej usługi świadczone przez pośrednika powinny stanowić element usługi finansowej,
- celem jest dążenie do zawarcia umowy (przy czym pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy),
- usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być np. wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).
W konsekwencji, aby można było uznać daną działalność za pośrednictwo, konieczne jest, aby pośrednik wykonał przynajmniej niektóre z poniższych czynności:
- wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia umowy,
- uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę,
- prowadzenie negocjacji polegających na jednoznacznie określonym akcie mediacji,
- nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron.
Nie oznacza to jednak, że pośrednik nie może wykonywać dodatkowych czynności, jednakże, aby czynności te można było zaliczyć do czynności pośredniczących konieczne jest, aby wywoływały skutek lub miały na celu wywołanie skutku dla wszystkich stron transakcji, innymi słowy konieczne jest, aby skutek tych czynności znalazł odzwierciedlenie w zawartej umowie pomiędzy stronami.
Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt I FSK 1279/17): usługi polegające na identyfikacji potencjalnych nabywców dla sprzedawanych udziałów, uczestniczeniu w negocjacjach oraz dokonywaniu analiz ofert kupna udziałów celem skutecznej realizacji transakcji na najkorzystniejszych warunkach należy zaklasyfikować jako usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów, korzystające ze zwolnienia od podatku VAT.
Ze wskazanego przez Wnioskodawcę opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Usługi Pośrednictwa które zamierza świadczyć na rzecz B. nie stanowią usług przechowywania udziałów i zarządzania nimi.
Dodatkowo, Usługi Pośrednictwa opisane we wniosku:
- nie będą obejmować czynności ściągania długów, w tym faktoringu, usług doradztwa i usług w zakresie leasingu,
- nie będą również dotyczyć praw i udziałów odzwierciedlających tytuł prawny do towarów, tytuł własności nieruchomości, prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości, udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadanie nieruchomości lub jej części, czy prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku VAT.
W związku z tym uznać należy, że do Usług Pośrednictwa opisanych we wniosku nie znajdują zastosowania wyłączenia, o których mowa w art. 43 ust. 15 i 16 ustawy o VAT.
Ponadto, Wnioskodawca pragnie zaznaczyć, że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w wymienionych poniżej interpretacjach indywidualnych w sprawach dotyczących zbliżonych lub analogicznych stanów faktycznych uznał usługi podobne do świadczonych przez Wnioskodawcę za usługi pośrednictwa zwolnione od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy o VAT:
-interpretacja indywidualna z 6 sierpnia 2025 r., 0111-KDIB3-1.4012.483.2025.1.IK,
- interpretacja indywidualna z 1 sierpnia 2025 r. 0111-KDIB3-1.4012.442.2025.2.MG,
- interpretacja indywidualna z 6 listopada 2024 r., 0114-KDIP4-3.4012.524.2024.1.KM,
- interpretacja indywidualna z 5 września 2023 r., 0112-KDIL1-1.4012.291.2023.4.JKU,
- interpretacja indywidualna z 17 listopada 2023 r., 0112-KDIL1 -1.4012.388.2022.11.HW,
- interpretacja indywidualna z 8 lipca 2022 r., 0111-KDIB3-1.4012.255.2022.2.IK,
- interpretacja indywidualna z 13 czerwca 2022 r., 0114-KDIP4-3.4012.217.2022.2.DM.
W rezultacie, należy potwierdzić, że opisane we wniosku Usługi Pośrednictwa, które Spółka zamierza świadczyć na rzecz B., korzystają ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a lit. a) ustawy o VAT. Stanowisko Wnioskodawcy znajduje oparcie w obowiązujących przepisach oraz jest zgodne z linią interpretacyjną organów podatkowych w analogicznych stanach faktycznych.
Prawidłowe zastosowanie zwolnienia oznacza, że Wnioskodawca nie ma obowiązku wykazywania podatku należnego VAT z tytułu tych czynności, a wystawiane faktury za Usługi Pośrednictwa będą oznaczone stosowną podstawą prawną zwolnienia. Wobec powyższego Spółka wnosi o wydanie indywidualnej interpretacji potwierdzającej prawidłowość tak przedstawionego stanowiska.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie).
Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do katalogu usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności, musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
‒w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;
‒świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).
Należy podkreślić, że oba ww. warunki winny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Przy czym z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 cyt. ustawy).
Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.
Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
‒istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
‒wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
‒istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
‒odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
‒istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
Należy wskazać, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy – opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy – czynności muszą być wykonywane przez podatnika.
Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Zarówno w treści ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewiduje dla niektórych czynności zwolnienie od podatku. Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w:
a)spółkach,
b)innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną,
– z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi.
Powyższe zwolnienia uregulowane zostały w ustawie o podatku od towarów i usług wskutek odzwierciedlenia odpowiednich przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm.). Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. f) Dyrektywy 2006/112/WE,
państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw do papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2.
Zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy, nie jest uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi. Sam zakres usług jest bardzo szeroki, jedynym bowiem kryterium przedmiotowego zwolnienia jest świadczenie usług, których przedmiotem są udziały w spółkach lub innych podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną (a także usługi pośrednictwa w tym zakresie). W efekcie usługi dotyczące obrotu udziałami oraz pośrednictwa w tym zakresie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy.
Jednocześnie, w myśl art. 43 ust. 15 ustawy:
Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:
1)czynności ściągania długów, w tym factoringu;
2)usług doradztwa;
3)usług w zakresie leasingu.
Należy również wskazać, że na podstawie art. 43 ust. 16 ustawy:
Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 40a i 41, nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających:
1)tytuł prawny do towarów;
2)tytuł własności nieruchomości;
3)prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;
4)udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części;
5)prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.
Ponadto, zwrócić należy uwagę na art. 43 ust. 22 ustawy, zgodnie z którym:
Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38–41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrać ich opodatkowanie, pod warunkiem że:
1) jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
2) złoży naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania tych usług przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego rezygnuje ze zwolnienia.
Stosownie zaś do art. 43 ust. 23 ustawy:
Podatnik, o którym mowa w ust. 22, może, nie wcześniej niż po upływie 2 lat, licząc od początku okresu rozliczeniowego, od którego wybrał opodatkowanie usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38–41, ponownie skorzystać ze zwolnienia od podatku tych usług, pod warunkiem złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego zawiadomienia o rezygnacji z opodatkowania, przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego ponownie będzie korzystał ze zwolnienia.
Powyższe przepisy umożliwiają wybór opodatkowania określonych usług, które dotychczas obligatoryjnie korzystały ze zwolnienia od podatku, w tym m.in. w zakresie usług pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w spółkach, przy czym możliwość wyboru opcji opodatkowania dotyczy wyłącznie usług świadczonych na rzecz innych podatników, przy zachowaniu warunków określonych w art. 43 ust. 22 i 23 ustawy.
Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczania zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, winny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT.
W związku z tym, że ani ustawa o podatku od towarów i usług, ani Dyrektywa 112 nie definiują pojęcia „pośrednictwo”, w celu określenia, jakie czynności należy rozumieć pod pojęciem usług pośrednictwa, należy oprzeć się na wykładni językowej, wspieranej przy tym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, wersja internetowa: http://sjp.pwn.pl), przez pośrednictwo należy rozumieć działalność osoby trzeciej mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron. Równorzędnie, przez pośrednictwo rozumie się kojarzenie kontrahentów w transakcjach handlowych, a więc załatwianie dla zarobku różnego rodzaju transakcji handlowych między dwiema stronami, uczestniczenie w zawieraniu takich transakcji. W tym zakresie stwierdzić należy, że wykonywane przez podmiot wszelkie czynności zmierzające do zawarcia między dwiema różnymi stronami transakcji handlowych można uznać za pośrednictwo. Z kolei z doktrynalnego punktu widzenia cechą charakterystyczną pośrednictwa odróżniającą ten stosunek od innych umów jest fakt, że bezpośrednią przyczyną zawarcia bezpośrednio lub pośrednio umowy są działania pośrednika. Innymi słowy przez umowę o pośrednictwo należałoby rozumieć taki stosunek prawny istniejący pomiędzy dwiema stronami, z których jedna (pośrednik) otrzymuje zlecenie od drugiej, aby doprowadzić do wymiany gospodarczej świadczeń z osobą trzecią, przy czym znalezienie kontrahenta ma stanowić bezpośredni i decydujący rezultat starań pośrednika. Bezpośrednim celem aktywności pośrednika jest wywołanie skutku prawnego, polegającego na wprowadzeniu zleceniodawcy (podmiotu zastępowanego) w stosunek umowny z osobą trzecią.
W celu rozstrzygnięcia, co w świetle przepisów prawa podatkowego należy rozumieć pod pojęciem „pośrednictwa” warto odnieść się do wyroku z 21 czerwca 2007 r. w sprawie C-453/05 Volker Ludwig przeciwko Finanzamt Luckenwalde, w którym TSUE stwierdził, że „(…) pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową”.
Natomiast w wyroku z 13 grudnia 2001 r. w sprawie C-235/00 Commissioners of Customs & Excise przeciwko CSC Financial Services Ltd. Trybunał orzekł, że pojęcie pośrednictwa obejmuje działalność wykonywaną przez osobę pośredniczącą, która nie jest stroną umowy dotyczącej produktu finansowego i której działalność różni się od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez strony tych umów. W istocie pośrednictwo stanowi usługę świadczoną na rzecz strony umowy, za którą wypłaca ona wynagrodzenie jako za odrębną działalność pośrednictwa.
Działalność ta może obejmować m.in. wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych. Celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. TSUE w orzeczeniu tym uznał, że znaczenie słowa „negocjacje”, w kontekście art. 13 część B lit. d pkt 5 VI Dyrektywy odnosi się „do działalności pośrednika, który nie przyjmuje roli którejkolwiek ze stron umowy dotyczącej produktu finansowego oraz którego działalność polega na czymś innym, niż świadczenie usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów. Negocjacje stanowią usługę świadczoną na rzecz strony umowy oraz są wynagradzane przez nią, polegającą na jednoznacznie określonym akcie mediacji. Mogą one polegać m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywaniu kontaktu z drugą stroną lub negocjowaniu, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem negocjacji jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek własnego zaangażowania negocjatora określonego w warunkach umowy. Z drugiej strony, nie stanowi negocjacji sytuacja, w której jedna ze stron powierza podwykonawcy część formalności administracyjnych związanych z umową, takich jak udzielanie informacji drugiej stronie oraz przyjmowanie i przetwarzanie wniosków, zapisów na papiery wartościowe, będące przedmiotem umowy. W takim przypadku, podwykonawca zajmuje tę samą pozycję, jak strona sprzedająca produkt finansowy i nie jest zatem pośrednictwem”.
Zatem, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, usługa pośrednictwa finansowego powinna stanowić:
‒usługę świadczoną na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie;
‒z punktu widzenia nabywcy usługi finansowej usługi świadczone przez pośrednika powinny stanowić element usługi finansowej;
‒celem jest dążenie do zawarcia umowy (przy czym pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy);
‒usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być np. wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).
W konsekwencji, żeby uznać daną działalność za pośrednictwo konieczne jest, aby pośrednik wykonał przynajmniej niektóre z czynności:
‒wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia umowy;
‒uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę;
‒prowadzenie negocjacji polegających na jednoznacznie określonym akcie mediacji;
‒nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron.
Nie oznacza to, że pośrednik nie może wykonywać dodatkowych czynności, jednakże aby czynności te można było zaliczyć do czynności pośredniczących konieczne jest, aby wywoływały skutek lub miały na celu wywołanie skutku dla wszystkich stron transakcji, innymi słowy konieczne jest, aby skutek tych czynności znalazł odzwierciedlenie w zawartej umowie pomiędzy stronami.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej zamierzają Państwo nawiązać współpracę z B., polegającą na świadczeniu na jej rzecz usług pośrednictwa transakcyjnego przy sprzedaży części lub wszystkich udziałów w celowych spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, rozwijających projekty związane z budową i eksploatacją magazynów energii lub instalacji do przetwarzania substratów rolniczych na paliwo biogaz, biometan lub BioLNG, których całkowitym lub częściowym właścicielem jest B. Usługi świadczone będą na podstawie umów o świadczenie usług pośrednictwa przy sprzedaży udziałów w ww. spółkach celowych. Spółki celowe rozwijające projekty związane z budową i eksploatacją magazynów energii mają zawarte umowy dzierżawy nieruchomości, na których projekty te mają być realizowane. Spółki celowe posiadają również inne aktywa poza zawartymi umowami dzierżawy, które nie są głównymi składnikami majątku. B. nie jest czynnym podatnikiem VAT i nie prowadzi działalności opodatkowanej VAT.
Usługi Pośrednictwa będą polegały na przeprowadzeniu odpowiednich czynności zmierzających do pozyskania nowego Inwestora, który kupi od B. część albo wszystkie posiadane przez nią udziały oraz na doprowadzeniu do sprzedaży na rzecz Inwestora posiadanych przez B. udziałów, na które będą składać się następujące czynności:
1) podejmowanie aktywnych działań w celu poszukiwania potencjalnych Inwestorów;
2) aranżowanie spotkań B. lub jej przedstawicieli z potencjalnymi Inwestorami;
3) utrzymywanie stałego kontaktu z potencjalnymi Inwestorami;
4) pośredniczenie w rozmowach pomiędzy stronami na etapie przygotowania ofert wstępnych przez potencjalnych Inwestorów;
5) uzyskanie potwierdzeń zainteresowania dokonaniem Transakcji przez potencjalnych Inwestorów i zaproszenie Inwestorów do składania ofert wstępnych;
6) nadzór od strony B. nad przeprowadzeniem procesów badania danej spółki przez potencjalnego inwestora w ramach due dilligence;
7) wspomaganie B. w negocjacjach umowy sprzedaży udziałów z preferowanym Inwestorem w tym współpraca z osobami wskazanymi przez B. do obsługi procesu Transakcji;
8) pośredniczenie w rozmowach pomiędzy stronami Transakcji sprzedaży udziałów oraz udział w negocjacjach dotyczących Transakcji;
9) nadzór nad przygotowaniem dokumentacji związanej z Transakcją;
10) współpraca z doradcami prawnymi B. i wspomaganie Zleceniodawcy przy podpisaniu umowy sprzedaży udziałów spółki;
11) monitorowanie warunków zawieszających niezbędnych do zamknięcia umowy sprzedaży udziałów spółki;
12) koordynacja zamknięcia Transakcji i wykonywania innych czynności mających na celu doprowadzenie do sprzedaży udziałów danej spółki.
Wszystkie powyższe czynności wykonywane będą przez Państwa na terytorium Polski. Będą one świadczone na rzecz B. w ramach Umów Pośrednictwa, które będą miały charakter ramowy. W zależności od potrzeb B., faktycznie wykonane czynności mogą obejmować tylko niektóre z czynności wskazanych powyżej. Tym niemniej, będą Państwo działali jako niezależny pośrednik, a każdorazowo świadczone Usługi Pośrednictwa będą sprowadzały się do dokonywania w imieniu oraz na rzecz innego podmiotu gospodarczego czynności, w wyniku których dojdzie do zawarcia Transakcji między tym podmiotem a podmiotem trzecim, których całokształt będzie ukierunkowany na kojarzenie stron zainteresowanych nabyciem udziałów i doprowadzenie do finalizacji Transakcji sprzedaży udziałów, przy czym Pośrednik nie będzie we własnym imieniu wchodzić w prawa czy obowiązki żadnej ze stron Transakcji.
Zgodnie z postanowieniami każdej z Umów Pośrednictwa, które Państwo zawrą z B:
1) zakres Usług Pośrednictwa, jak również wynikających z nich obowiązków, będzie ograniczony do typowego zakresu pracy dla pośrednictwa finansowego w tego typu transakcjach;
2) Pośrednik nie będzie doradzać Klientowi w kwestiach biznesowych, prawnych, księgowych, podatkowych i personalnych, a także z zakresu właściwego dla rzeczoznawców majątkowych;
3) żadne postanowienie Umowy nie oznacza wyraźnej lub domniemanej zgody na zapewnienie, poręczenie lub uzyskanie finansowania dla planowanej Transakcji;
4) Pośrednik będzie przedstawiał Klientowi do jego akceptacji potencjalnych inwestorów;
5) Pośrednik będzie kontaktować się z potencjalnymi inwestorami oraz innymi podmiotami gospodarczymi jako Pośrednik Klienta w całym procesie Transakcji;
6) we wszystkich kontaktach ze stronami trzecimi Pośrednik będzie występował jako Pośrednik Klienta, a nie zleceniodawca oraz będzie upoważniony do wyjaśnienia tej kwestii stronom trzecim.
Celem podejmowanych przez Państwa działań w ramach świadczonych Usług Pośrednictwa każdorazowo będzie doprowadzenie do zawarcia umowy sprzedaży pomiędzy B., a nabywcą udziałów - Inwestorem, skutkującej odpłatnym przeniesieniem własności części lub wszystkich udziałów ze zbywcy – B., na nabywcę - Inwestora, tj. uczynienie wszystkiego co możliwe, aby dwie strony, którymi są B. i Inwestor, zawarły umowę sprzedaży udziałów, tj. aby doszło do Transakcji. Po zawarciu umowy sprzedaży udziałów Państwo jako Pośrednik nie będą wykonywali innych czynności, w tym posprzedażowych na rzecz B.
W ramach świadczenia Usług Pośrednictwa nie będą Państwo świadczyli usług zarządczych, czynności ściągania długów, w tym factoringu, usług w zakresie leasingu, a opisywane Usługi Pośrednictwa w Państwa opinii, nie będą miały charakteru usług doradztwa, wymienionych w treści przepisu art. 43 ust. 15 pkt 2 ustawy o VAT.
Świadczone przez Państwa Usługi Pośrednictwa nie będą dotyczyły praw i udziałów, o których mowa w art. 43 ust. 16 pkt 1 -5 ustawy o VAT, tj. praw i obowiązków odzwierciedlających:
a) tytuł prawny do towarów;
b) tytuł własności nieruchomości;
c) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;
d) udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części;
e) prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.
Ponadto, wskazują Państwo, że Usługi Pośrednictwa nie będą świadczone w ramach działalności maklerskiej lub brokerskiej.
B. każdorazowo będzie stroną Transakcji, tj. podmiotem dokonującym sprzedaży części albo wszystkich udziałów, których jest właścicielem i będzie zobowiązana do zapłaty na Państwa rzecz wynagrodzenia z tytułu świadczonych Usług Pośrednictwa, które ma charakter prowizyjny i zależeć będzie od sukcesu Transakcji (tzw. success fee). Wysokość wynagrodzenia będzie stanowiła procent od wartości Transakcji, tj. będzie uzależniona od wartości Transakcji. Sposób ustalenia wysokości Transakcji oraz termin zapłaty wynagrodzenia będzie określany każdorazowo w danej Umowie Pośrednictwa zawartej pomiędzy Państwem a B. Faktycznym beneficjentem Usług Pośrednictwa świadczonych przez Państwa będzie strona Transakcji finansowej, tj. B, która dokonuje transakcji sprzedaży udziałów oraz ponosi ekonomiczny koszt wynagrodzenia z tego tytułu.
Państwa wątpliwości dotyczą tego, czy Usługi Pośrednictwa, które Państwo zamierzają świadczyć na rzecz B. będą podlegały zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 40a lit. a) ustawy o podatku od towarów i usług.
Z uwagi na przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy prawa i orzecznictwo TSUE należy stwierdzić, że w zakres świadczonych przez Państwa usług (Usługi pośrednictwa w sprzedaży udziałów) wchodzi szereg czynności, które nie ograniczają się wyłącznie do czynności technicznych. Usługi świadczone przez Państwa będą polegały na doprowadzeniu do zawarcia finalnej umowy (umowy sprzedaży udziałów) pomiędzy stronami transakcji (kupującym i sprzedającym). Będą Państwo wykonywali czynności polegające na podejmowaniu aktywnych działań w celu poszukiwania potencjalnych Inwestorów; aranżowaniu spotkań B. lub jej przedstawicieli z potencjalnymi Inwestorami; utrzymywaniu stałego kontaktu z potencjalnymi Inwestorami; pośredniczeniu w rozmowach pomiędzy stronami na etapie przygotowania ofert wstępnych przez potencjalnych Inwestorów; uzyskaniu potwierdzeń zainteresowania dokonaniem Transakcji przez potencjalnych Inwestorów i zaproszeniu Inwestorów do składania ofert wstępnych; nadzorze od strony B. nad przeprowadzeniem procesów badania danej spółki przez potencjalnego inwestora w ramach due dilligence; wspomaganiu B. w negocjacjach umowy sprzedaży udziałów z preferowanym Inwestorem w tym współpracy z osobami wskazanymi przez B. do obsługi procesu Transakcji; pośredniczeniu w rozmowach pomiędzy stronami Transakcji sprzedaży udziałów oraz udziale w negocjacjach dotyczących Transakcji; nadzorem nad przygotowaniem dokumentacji związanej z Transakcją; współpracą z doradcami prawnymi B. i wspomaganiu Zleceniodawcy przy podpisaniu umowy sprzedaży udziałów spółki; monitorowaniu warunków zawieszających niezbędnych do zamknięcia umowy sprzedaży udziałów spółki; koordynacji zamknięcia Transakcji i wykonywaniu innych czynności mających na celu doprowadzenie do sprzedaży udziałów danej spółki.
Wskazali Państwo również, że czynności wykonywane przez Państwa nie będą odbywać się w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej. Nie będą Państwo świadczyli usług zarządczych, czynności ściągania długów, w tym factoringu, usług w zakresie leasingu, a opisywane w niniejszym wniosku Usługi Pośrednictwa nie będą miały charakteru usług doradztwa. Usługi pośrednictwa świadczone przez Państwa nie będą dotyczyć również praw i udziałów odzwierciedlających: tytuł prawny do towarów; tytuł własności nieruchomości; prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości; udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części; prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.
Zatem w analizowanej sprawie nie znajdują zastosowania wyłączenia, o których mowa w art. 43 ust. 15 i 16 ustawy.
Wskazane wyżej czynności, które będą Państwo wykonywali na rzecz B. należy uznać za usługi pośrednictwa, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy, podlegające zwolnieniu od podatku VAT. Jak wynika z okoliczności sprawy, ww. czynności mają na celu uczynienie wszystkiego co możliwe, aby dwie strony zawarły umowę. Dokonują Państwo szeregu czynności zmierzających do zawarcia umowy sprzedaży udziałów pomiędzy sprzedającym a nabywcą udziałów, wskazanych w orzecznictwie TSUE jako wymagane elementy pośrednictwa. Przy czym wskazane czynności nie ograniczają się jedynie do czynności administracyjnych czy technicznych, nie polegają też jedynie na przekazywaniu informacji stronom transakcji. Z tytułu świadczonych usług B. zobowiązana będzie do zapłaty Państwu wynagrodzenia, które ma charakter prowizyjny i zależeć będzie od sukcesu Transakcji (tzw. success fee). Wysokość wynagrodzenia będzie stanowiła procent od wartości Transakcji, tj. będzie uzależniona od wartości Transakcji.
W związku z powyższym, Usługi Pośrednictwa dotyczące zbycia udziałów, które zamierzają Państwo świadczyć na rzecz B. będą spełniały przesłanki wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy i będą korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie ww. artykułu.
Państwa stanowisko jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty opis sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1)z zastosowaniem art. 119a;
2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
