Interpretacja indywidualna z dnia 28 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDIL3.4012.747.2025.1.AW
Zniesienie współwłasności ruchomości w zamian za odpowiednią spłatę, dokonane przez czynnego podatnika VAT, stanowi dostawę towarów opodatkowaną podatkiem VAT zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
26 listopada 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 12 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie uznania Wnioskodawczyni za podatnika VAT oraz podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT czynności sądowego zniesienia współwłasności ruchomości (...) poprzez przyznanie go na rzecz innego ze współwłaścicieli w zamian za odpowiednią spłatę wynikającą z wartości Jej udziału. Uzupełniła go Pani pismem z 16 stycznia 2026 r. (wpływ 22 stycznia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką ruchomości – (...) w udziale 39,48% wraz z rodzeństwem: bratem (...), który posiada udział 33,34% oraz siostrą (...), która posiada udział 27,16%. (...) został zakupiony w dniu 15 października 2020 r. za cenę łączną (...) zł. Wnioskodawczyni, w chwili zakupu pojazdu rolniczego, prowadziła działalność gospodarczą pod firmą (...). Z dniem 31 grudnia 2022 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej.
Zgodnie z deklaracją VAT złożoną za październik 2020 r. Wnioskodawczyni otrzymała zwrot z tytułu rozliczonego podatku VAT. Wnioskodawczyni aktualnie prowadzi działalność jako Gospodarstwo Rolne (...).
Wnioskodawczyni planuje dokonać sądowego zniesienia współwłasności ruchomości, albowiem nie korzysta z zakupionego sprzętu rolniczego i nie jest on już Jej niezbędny do korzystania, zaś ugodowe zniesienie współwłasności jest niemożliwe.
Na mocy zniesienia współwłasności, Wnioskodawczyni chciałaby, aby Jej brat (...) przejął Jej udział w ruchomości ze spłatą na Jej rzecz w wysokości wynikającej z wartości udziału. W ocenie Wnioskodawczyni, pojazd aktualnie jest wyceniany na kwotę odpowiadającą cenie jego zakupu w 2020 r.
Uzupełniając wniosek udzieliła Pani odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy była/jest Pani czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT? Jeżeli tak, to proszę wskazać z jakiego tytułu, od kiedy (w jakim okresie)?
Odpowiedź: Tak, jest Pani od dnia 1 maja 2006 r. do nadal czynnym podatnikiem podatku VAT z tytułu prowadzenia Gospodarstwa Rolnego (...), natomiast z prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą (...) w okresie 8 czerwca 2015 r. do 31 grudnia 2022 r., która dotyczyła świadczenia usług (…).
2. Czy w chwili zakupu pojazdu rolniczego prowadziła Pani działalność gospodarczą pod firmą (...) jako czynny, zarejestrowany podatnik VAT?
Odpowiedź: Tak, w chwili zakupu pojazdu rolniczego prowadziła Pani działalność gospodarczą pod firmą (...) jako czynny, zarejestrowany podatnik VAT. Zaznacza Pani, że (...) zakupiła Pani z tytułu prowadzenia Gospodarstwa Rolnego (...), a nie działalności gospodarczej pod firmą (...).
3. Czy wykorzystywała Pani (...) w prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą (...)?
Odpowiedź: Nie, nigdy nie wykorzystywała Pani (...) w prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą (...).
4. Czy aktualnie prowadzi Pani działalność jako Gospodarstwo Rolne (...) jako czynny, zarejestrowany podatnik VAT?
Odpowiedź: Tak, od 1 maja 2006 r. do nadal prowadzi Pani Gospodarstwo Rolne (...) jako czynny, zarejestrowany podatnik VAT.
5. Czy wykorzystuje Pani (...) w aktualnie prowadzonej działalności gospodarczej?
Odpowiedź: Nie, nigdy nie używała Pani i aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej pod firmą (...). Działalność gospodarczą prowadziła Pani w okresie 8 czerwca 2015 r. do 31 grudnia 2022 r. – ale tak jak pisała Pani wyżej, nigdy (...) nie był wykorzystywany w działalności gospodarczej pod firmą (...).
6. Z jakiego tytułu otrzymała Pani zwrot rozliczonego podatku VAT?
Odpowiedź: Zwrot rozliczonego podatku VAT otrzymała Pani z tytułu zakupu środka trwałego do Gospodarstwa Rolnego (...). Jest Pani w posiadaniu faktury VAT zakupu (...).
7. Czy była/jest Pani rolnikiem ryczałtowym w myśl art. 2 pkt 19 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.)?
Odpowiedź: Tak, do 30 kwietnia 2006 r. była Pani rolnikiem ryczałtowym, natomiast od 1 maja 2006 r. do nadal jest Pani podatnikiem podatku VAT.
8. Czy nabycie ruchomości (...) nastąpiło w ramach czynności opodatkowanej, zwolnionej czy niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT?
Odpowiedź: Tak, nastąpiło na podstawie Faktury VAT w ramach czynności opodatkowanej podatkiem VAT 23%.
9. Czy nabycie ww. ruchomości zostało udokumentowane fakturą? Jeśli tak, to:
a)czy na fakturze była wykazana kwota podatku VAT?
b)czy z tytułu nabycia ruchomości przysługiwało Pani prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego? Jeśli tak, to czy z tego prawa Pani skorzystała i odliczyła podatek VAT? Jeżeli nie, to dlaczego?
Odpowiedź: Tak, posiada Pani fakturę VAT na zakup (...), która posiada kwotę podatku VAT 23%.
Tak, przysługiwało Pani i skorzystała Pani z prawa odliczenia podatku VAT, zgodnie z fakturą zakupu.
10. Jeśli ruchomość była/jest w ewidencji środków trwałych Pani firmy, to czy ruchomość została/zostanie wycofana z działalności gospodarczej przed dokonaniem sądowego zniesienia współwłasności?
a)jeśli tak, to kiedy i czy czynność ta podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT? Jeśli nie, to dlaczego?
b)czy po wycofaniu ruchomości z ewidencji środków trwałych nastąpi jej przekazanie na cele osobiste?
Odpowiedź: Od dnia zakupu do nadal (...) jest w ewidencji środków trwałych prowadzonych dla Gospodarstwa Rolnego (...). (...) zostanie wycofany po sądowym zniesieniu współwłasności Pani części 39,48% na Pani brata (...), który dokona zapłaty Pani części ustalonej przez Sąd podczas rozprawy.
11. Czy wykorzystywała Pani (...) dla celów prowadzenia działalności gospodarczej, z tytułu której była/jest Pan czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT? Jeśli tak, w jakim okresie lub okresach i w jaki sposób Pani z niego korzystała lub korzysta?
Odpowiedź: Nie, nigdy nie wykorzystywała Pani (...) dla celów prowadzenia działalności gospodarczej, którą prowadziła Pani do dnia 31 grudnia 2022 r.
12. Czy ww. ruchomość była, udostępniana innym osobom na podstawie umów cywilnoprawnych? Jeśli tak, to proszę wskazać:
a)w jakim okresie (kiedy) (...) był udostępniany osobom trzecim?
b)na podstawie jakiej umowy (najem, dzierżawa, użyczenie, inna umowa – jaka) przedmiotowa ruchomość była udostępniana osobom trzecim?
c)czy udostępnienie ww. ruchomości było czynnością odpłatną (proszę podać kwotę) czy bezpłatną?
d)czy i w jaki sposób dokumentowała/dokumentuje Pani czynność najmu/dzierżawy/użyczenia?
Odpowiedź: Nigdy (...) nie był udostępniany innym osobom. Z (...) korzystali tylko współwłaściciele, zgodnie z fakturą zakupu, czyli brat (...), siostra (...) oraz Pani (...).
13. Czy w związku ze zniesieniem współwłasności dojdzie do przeniesienia prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel?
Odpowiedź: Wraz z zniesieniem współwłasności wszelkie prawa do korzystania z rzeczy ((...)) oraz pożytków z niej zostanie przeniesione na rzecz innego ze współwłaścicieli.
14. Czy zniesienie współwłasności ruchomości (...) na rzecz innego ze współwłaścicieli nastąpi odpłatnie wyłącznie w zamian za odpowiednią spłatę wynikającą z wartości Pani udziału, czy z jednoczesną dopłatą z tytułu przekroczenia wartości udziału?
Odpowiedź: Tak, odpłatnie za kwotę ustaloną przez Sąd, na podstawie wyceny biegłego sądowego, wynikającą z wartości Pani udziału 39,48% (w zamian za odpowiednią spłatę).
Pytanie
Czy w związku ze zniesieniem współwłasności ruchomości (...), w ten sposób, że Wnioskodawczyni w zamian za odpowiednią spłatę, wynikającą z wartości Jej udziału, przekaże Swój udział innemu ze współwłaścicieli Wnioskodawczyni działa jako podatnik VAT i tym samym realizuje czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT?
Pani stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, dokonując w opisanym zdarzeniu przyszłym odpłatnego, sądowego zniesienia współwłasności ruchomości, tj. (...), poprzez przyznanie na własność udziału (...) Wnioskodawczyni w przedmiotowym pojeździe w wysokości 39,48% z jednoczesną spłatą wynikającą z wartości udziału, działa jako podatnik VAT i tym samym realizuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.
Należy stwierdzić, że zgodnie z postanowieniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
Zatem, co do zasady, opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów (przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel), a także przekazanie lub zużycie towarów oraz wszelkie inne darowizny, pod warunkiem, że podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Pojęcie towaru ustawodawca zdefiniował w art. 2 pkt 6 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług również zbycie udziału w towarze (np. współwłasności ruchomości) stanowi odpłatną dostawę towarów. Powyższe potwierdził NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 24 października 2011 r., sygn. akt I FPS 2/11.
W związku z powyższym, sprzedaż udziału czy zniesienie współwłasności w prawie własności ruchomości należy traktować jako dostawę towarów, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, która mieści się w zakresie przedmiotowym opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Treść powołanego art. 7 ust. 1 ustawy, wskazuje, że ustawa o podatku od towarów i usług posługuje się w odniesieniu do dostawy towarów sformułowaniem „przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel”. Takie zdefiniowanie konstytutywnego aspektu dostawy towarów, odwołując się do ekonomicznego władztwa nad rzeczą sprawia, że przedmiotem opodatkowania może być nie tylko sprzedaż, czy zamiana rzeczy, jako fizycznie wyodrębnionych dóbr materialnych, ale również inne transakcje wywierające, z ekonomicznego punktu widzenia, podobne skutki, jak zniesienie współwłasności ruchomości.
Ponadto, zauważyć należy, że aby dana czynność była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
W myśl art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Pod pojęciem działalności gospodarczej, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, rozumie się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Jednocześnie należy wskazać, że kwestia współwłasności została uregulowana w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
W myśl art. 195 ustawy – Kodeks cywilny, własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się – jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji – przepisy odnoszące się do własności. Należy zatem uznać, że udział każdego ze współwłaścicieli jest ze swej istoty szczególną postacią prawną własności. Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną (art. 196 Kodeksu cywilnego). W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych, każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w rzeczy. Udział wyraża zakres uprawnień współwłaściciela względem rzeczy wspólnej. Współwłaściciel ma względem swego udziału pozycję wyłącznego właściciela. Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli (art. 198 Kodeksu cywilnego). Współwłaściciele są zatem odrębnymi podmiotami prawa.
Zgodnie z art. 210 § 1 ustawy – Kodeks cywilny, każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
Z powyższej normy wynika więc, że ustawodawca przyznaje każdemu ze współwłaścicieli roszczenie o zniesienie współwłasności. Jego zaspokojenie może nastąpić w trybie umownego zniesienia współwłasności lub na drodze orzeczenia sądowego. Żaden ze współwłaścicieli nie może zaś skutecznie sprzeciwiać się zniesieniu współwłasności.
W ocenie Wnioskodawczyni, dokonując odpłatnego, sądowego zniesienia współwłasności ruchomości z równoczesną spłatą, od nabywcy na rzecz Wnioskodawczyni, kwoty odpowiadającej wartości udziału, Wnioskodawczyni działa jako podatnik VAT i tym samym realizuje czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Odnosząc przytoczone przepisy prawa na grunt rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że w myśl zasady wyrażonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług. Aby mówić zatem o dostawie towarów, musi nastąpić czynność polegająca na przeniesieniu prawa do rozporządzania (dysponowania) towarem jak właściciel.
Mając powyższe na względzie, należy uznać, iż w takim przypadku, w momencie zniesienia współwłasności Wnioskodawczyni będzie dokonywała odpłatnej dostawy towarów na rzecz drugiego współwłaściciela, w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 ustawy.
Podkreślić jednak należy, iż aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podatnika, a takim podatnikiem, na gruncie art. 15 ustawy jest Wnioskodawczyni.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.
Jak stanowi art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Towarem jest także udział w prawie własności. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:
Państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:
1) określone udziały w nieruchomości,
2) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości,
3) udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.
Należy więc przyjąć, że na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, zbycie ruchomości dokonywane przez podatnika, traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której stanowi art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającej opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Również zbycie udziału w towarze (np. współwłasności ruchomości) stanowi odpłatną dostawę towarów. Powyższe potwierdził NSA w uchwale 7 sędziów z 24 października 2011 r., sygn. akt I FPS 2/11.
Z przytoczonych przepisów nie wynika, że odpłatność za czynności dostawy towarów lub świadczenia usług musi mieć postać pieniężną. Odpłatność jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową – zapłata w innym towarze lub usłudze albo mieszaną – zapłata w części pieniężna i w części rzeczowa. Innymi słowy, dla uznania czynności za odpłatną, wystarczające jest, by istniała możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za tę czynność.
Treść powołanego art. 7 ust. 1 ustawy wskazuje, że ustawa o podatku od towarów i usług posługuje się w odniesieniu do dostawy towarów sformułowaniem „przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel”. W określeniu „jak właściciel” zawiera się możliwość uznania za dostawę faktycznego przeniesienia władztwa nad rzeczą. W rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług „dostawa” oznacza wszelkiego rodzaju rozporządzanie towarem (sprzedaż, zamiana, darowizna, oraz każda inna transakcja, która w aspekcie ekonomicznym będzie prowadziła do podobnego rezultatu). Takie zdefiniowanie konstytutywnego aspektu dostawy towarów, odwołując się do ekonomicznego władztwa nad rzeczą sprawia, że przedmiotem opodatkowania może być nie tylko sprzedaż, czy zamiana rzeczy, jako fizycznie wyodrębnionych dóbr materialnych, ale również inne transakcje wywierające, z ekonomicznego punktu widzenia, podobne skutki.
Należy zaznaczyć, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega sama odpłatność, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności (współwłasności) np. ruchomości w zamian za tę odpłatność.
Ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje, co należy rozumieć przez czynność odpłatną, jednakże kwestia ta była niejednokrotnie przedmiotem rozpatrzenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak zauważył Trybunał w wyroku C-102/86: „czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem”. Należy też zwrócić uwagę na wyrok C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, gdzie Trybunał zauważył, iż czynność: „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”. W orzeczeniu z dnia 5 lutego 1981 r., C-154/80 Trybunał stwierdził, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
Z odpłatnością za dane świadczenie mamy do czynienia w sytuacji, gdy pomiędzy świadczeniem a zapłatą istnieje adekwatny związek. Jednocześnie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik.
Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.
Według art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.
Jednocześnie należy wskazać, że kwestia współwłasności została uregulowana w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej „Kodeksem cywilnym”.
W myśl art. 195 Kodeksu cywilnego:
Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się – jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji – przepisy odnoszące się do własności.
Współwłasność nie cechuje się fizycznym rozgraniczeniem własności w określonej rzeczy. Nie można przypisać jej określonego fizycznego składnika w rzeczy wspólnej.
Jak stanowi art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego:
Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.
Zgodnie z art. 196 § 2 Kodeksu cywilnego:
Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.
W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w rzeczy. Udział wyraża zakres uprawnień współwłaściciela względem rzeczy wspólnej. Współwłaściciel ma względem swego udziału pozycję wyłącznego właściciela. Ze względu na charakter udziału, jako wyłącznego prawa współwłaściciela, zasadą jest, stosownie do art. 198 Kodeksu cywilnego, że:
Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
Tak więc, każdy ze współwłaścicieli jest odrębnym podmiotem prawa w przypadku współwłasności, każdy może rozporządzać swoim udziałem w oderwaniu od pozostałych współwłaścicieli. Jednak nie dochodzi przy tym do fizycznego wyodrębnienia masy majątkowej stanowiącej tę współwłasność.
Stosownie natomiast do art. 210 § 1 Kodeksu cywilnego:
Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
Z powyższej normy wynika więc, że ustawodawca przyznaje każdemu ze współwłaścicieli roszczenie o zniesienie współwłasności. Jego zaspokojenie może nastąpić w trybie umownego zniesienia współwłasności lub na drodze orzeczenia sądowego. Żaden ze współwłaścicieli nie może zaś skutecznie sprzeciwiać się zniesieniu współwłasności.
Ponadto, na podstawie art. 212 § 1 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że do 30 kwietnia 2006 r. była Pani rolnikiem ryczałtowym, natomiast od dnia 1 maja 2006 r. do chwili obecnej jest Pani czynnym podatnikiem podatku VAT z tytułu prowadzenia Gospodarstwa Rolnego (...), z kolei w okresie 8 czerwca 2015 r. do 31 grudnia 2022 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą (...). Ponadto, jest Pani współwłaścicielką ruchomości (...) w udziale 39,48% wraz z rodzeństwem: bratem, który posiada udział 33,34% oraz siostrą, która posiada udział 27,16%. (...) został zakupiony w dniu 15 października 2020 r. na podstawie faktury w ramach czynności opodatkowanej podatkiem VAT 23%. Od dnia zakupu do chwili obecnej (...) jest w ewidencji środków trwałych prowadzonych dla Gospodarstwa Rolnego (...). Z tytułu nabycia ruchomości przysługiwało Pani i skorzystała Pani z prawa odliczenia podatku VAT, zgodnie z fakturą zakupu. Zgodnie z deklaracją VAT złożoną za październik 2020 r. otrzymała Pani zwrot rozliczonego podatku VAT z tytułu zakupu środka trwałego do Gospodarstwa Rolnego (...). Planuje Pani dokonać sądowego zniesienia współwłasności ruchomości, albowiem nie korzysta Pani z zakupionego sprzętu rolniczego i nie jest on już Pani niezbędny do korzystania, zaś ugodowe zniesienie współwłasności jest niemożliwe. Na mocy zniesienia współwłasności, chciałaby Pani, aby Jej brat przejął Jej udział w ruchomości ze spłatą na Jej rzecz w wysokości wynikającej z wartości Pani udziału. Wraz ze zniesieniem współwłasności wszelkie prawa do korzystania z rzeczy ((...)) oraz pożytków z niej zostaną przeniesione na rzecz innego ze współwłaścicieli. Zniesienie współwłasności ruchomości (...) nastąpi odpłatnie za kwotę ustaloną przez Sąd, na podstawie wyceny biegłego sądowego, wynikającą z wartości Pani udziału 39,48% (w zamian za odpowiednią spłatę).
Pani wątpliwości dotyczą kwestii ustalenia, czy w związku ze zniesieniem współwłasności ruchomości (...), w ten sposób, że w zamian za odpowiednią spłatę wynikającą z wartości Pani udziału, przekaże Pani swój udział innemu ze współwłaścicieli, działa Pani jako podatnik VAT i tym samym realizuje czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Odnosząc zatem przytoczone przepisy prawa na grunt rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że w myśl zasady wyrażonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów. Aby więc mówić o dostawie towarów, musi nastąpić czynność polegająca na przeniesieniu prawa do rozporządzania (dysponowania) towarem jak właściciel.
Jednocześnie należy wskazać, że jeśli w związku ze zniesieniem współwłasności ruchomości z dopłatą (spłatą) ma miejsce wydanie ruchomości w zamian za świadczenie pieniężne na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług – mamy do czynienia z dostawą towarów zdefiniowaną w art. 7 ust. 1 ustawy.
Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług w momencie zniesienia współwłasności w zamian za odpowiednią spłatę współwłaściciel będzie dokonywał odpłatnej dostawy towarów na rzecz drugiego współwłaściciela, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy. W tym przypadku dojdzie do sytuacji analogicznej, jak w przypadku zbycia udziału w ruchomości, gdy jeden podmiot (tj. współwłaściciel) zbywa na rzecz drugiego określony udział w ruchomości otrzymując wynagrodzenie w postaci ceny sprzedaży. Zniesienie współwłasności ruchomości, wywołuje w kontekście ekonomicznym skutki analogiczne, jak sprzedaż udziału w ruchomości. W związku z czym, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług zniesienie współwłasności – gdy dokonywane jest między współwłaścicielami w zamian za odpowiednią spłatę – należy traktować jako równoważne sprzedaży udziału. Wskazać należy, iż zbycie udziału w ruchomości prowadzi do przeniesienia na nabywcę takiego udziału prawa do rozporządzania towarem (ruchomością) tak jak właściciel, w związku z czym stanowi dostawę towarów.
W analizowanej sprawie, zamierza Pani znieść współwłasność ruchomości (...), przekazując – na drodze sądowej – swój udział we współwłasności innemu ze współwłaścicieli (bratu) w zamian za odpowiednią spłatę wynikającą z wartości Pani udziału.
Zatem, zgodnie z koncepcją zniesienia współwłasności, stwierdzam, że skoro dokonanemu przez Panią zniesieniu współwłasności ww. ruchomości, z mocy sądowego wyroku orzekającego zniesienie współwłasności, towarzyszyło będzie przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, a dodatkowo w analizowanej sprawie wystąpi element odpłatności (w postaci odpowiedniej spłaty wynikającej z wartości Pani udziału), to tym samym czynność ta stanowiła będzie dla Pani dostawę towarów, w rozumieniu z art. 7 ust. 1 ustawy.
Z opisu sprawy wynika również, że jest Pani czynnym podatnikiem podatku VAT. W chwili zakupu pojazdu rolniczego prowadziła Pani działalność gospodarczą pod firmą (...) również jako czynny, zarejestrowany podatnik VAT. Zaznacza Pani, że (...) zakupiła Pani z tytułu prowadzenia Gospodarstwa Rolnego (...). (...) został zakupiony 15 października 2020 r., na podstawie faktury VAT, w ramach czynności opodatkowanej podatkiem VAT 23%. Od dnia zakupu do chwili obecnej (...) znajduje się w ewidencji środków trwałych prowadzonych dla Gospodarstwa Rolnego (...). Z tytułu nabycia ruchomości przysługiwało Pani i skorzystała Pani z prawa odliczenia podatku VAT, zgodnie z fakturą zakupu. Zgodnie z deklaracją VAT złożoną za październik 2020 r. otrzymała Pani zwrot rozliczonego podatku VAT z tytułu zakupu środka trwałego do Gospodarstwa Rolnego (...).
Przedmiotowa dostawa pojazdu rolniczego, wykorzystywanego w działalności gospodarczej, wypełni więc przesłanki określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy. W konsekwencji, wystąpi Pani w charakterze podatnika podatku VAT, a ww. transakcja będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, jako odpłatna dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.
Podsumowując, w związku ze zniesieniem współwłasności ruchomości (...) w ten sposób, że w zamian za odpowiednią spłatę, wynikającą z wartości Pani udziału, przekaże Pani Swój udział innemu ze współwłaścicieli, będzie Pani działała jako podatnik VAT i tym samym zrealizuje czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
W związku z powyższym, uznałem Pani stanowisko za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponosi Pani ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swoją aktualność.
Niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Jednocześnie informuję, że nie analizuję dokumentów źródłowych załączonych do wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, ponieważ w toku postępowania interpretacyjnego nie prowadzę postępowania dowodowego zastrzeżonego dla kompetencji innych organów podatkowych, ale opieram się jedynie na zdarzeniu przyszłym, przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, względnie w pismach uzupełniających ten wniosek przed wydaniem rozstrzygnięcia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
