Interpretacja indywidualna z dnia 2 lutego 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB3-2.4012.878.2025.3.SR

Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest:

- prawidłowe w części dotyczącej:

- wyłączenia z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy przeniesienia przedsiębiorstwa w spadku do nowo utworzonej jednoosobowej działalności gospodarczej spadkobierczyni (pytanie oznaczone we wniosku nr 1);

- obowiązku dokonania korekty podatku naliczonego odliczonego od towarów nabytych w ramach przedsiębiorstwa przez spadkodawcę, jak również w czasie działalności przedsiębiorstwa w spadku (pytanie oznaczone we wniosku nr 3);

- rozliczenia nadpłaty podatku VAT z działalności w spadku (pytanie oznaczone we wniosku nr 5);

- nieprawidłowe w części dotyczącej możliwości odliczenia 100% VAT od samochodów osobowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa zmarłego oraz obowiązku dokonania zgłoszenia VAT-26 (pytanie oznaczone we wniosku nr 4).

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

17 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 12 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od towarów i usług.

Uzupełnili go Państwo pismem z 22 grudnia 2025 r. (wpływ 2 stycznia 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1. Zainteresowany będący stroną postępowania:

A.B.;

2. Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

C.D.

Opis zdarzenia przyszłego

Żona i dwie córki zmarłego są jedynymi spadkobierczyniami po zmarłym E.F., który prowadził jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą (…).

Pomiędzy małżonkami A.B. i zmarłym E.F. obowiązywała rozdzielność majątkowa. E.F. był również wspólnikiem w dwóch spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością tj.:

1. w spółce X. sp. z o.o. był większościowym wspólnikiem posiadającym (…) udziałów z (…) udziałów w spółce, pełniąc przy tym funkcję Prezesa Zarządu spółki,

2. w spółce Y. sp. z o.o. był wspólnikiem posiadających (…) udziałów ze (…) udziałów w spółce, a także

3. w spółce Z. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa był komandytariuszem.

Po śmierci E.F. przedsiębiorstwo zostało objęte zarządem sukcesyjnym zgodnie z ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1599 ze zm.).

Przedsiębiorstwo w spadku obejmuje w szczególności: nieruchomości gruntowe, samochody osobowe, przyczepy kempingowe, motocykl, zestawy komputerowe, telewizor, koparki, ładowarki, wózek widłowy, traktor ogrodowy, środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych, wszelkie prawa i obowiązki wynikające z prowadzonej działalności. W przedsiębiorstwie w spadku występuje nadwyżka w zakresie podatku VAT.

W ramach planowanego działu spadku żona zmarłego A.B. otrzyma między innymi: (…) udziałów w spółce X. sp. o.o., (…) udziałów w spółce Y. sp. z o.o., udział zmarłego w spółce komandytowej i całość przedsiębiorstwa w spadku. Córka zmarłego C.D. otrzyma między innymi (…) udziałów w spółce X. sp. z o.o. Córka zmarłego G.H. nie otrzyma żadnych udziałów w spółkach.

Podział spadku i zniesienie współwłasności następuje nieodpłatnie, bez obowiązku spłaty pozostałych spadkobierców.

Spadkobierczynie planują dokonać działu spadku w drodze umowy zawartej przed notariuszem.

Następnie A.B. zamierza przenieść odziedziczone przedsiębiorstwo (wszystkie składniki obejmujące przedsiębiorstwo zmarłego) do własnej, nowo założonej działalności gospodarczej, opodatkowanej ryczałtem tak samo jak przedsiębiorstwo w spadku. Nowo utworzona działalność będzie miała identyczne PKD jak przedsiębiorstwo w spadku. Działalność zostanie utworzona przez A.B. w dniu dokonania notarialnego działu spadku i dniu dokonania przeniesienia odziedziczonego przedsiębiorstwa lub przed tym dniem. A.B. nie prowadziła dotychczas działalności gospodarczej i zostanie wpisana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w związku z przeniesieniem do działalności gospodarczej przedsiębiorstwa zmarłego męża.

Celem takiego działania jest kontynuacja działalności gospodarczej zmarłego. Wszystkie czynności mają służyć kontynuacji prowadzonej działalności gospodarczej po zmarłym E.F. i nie są nakierowane na odpłatne zbycie składników majątkowych.

Masa spadkowa po zmarłym E.F. w zakresie przedsiębiorstwa w spadku stanowi zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje m.in: nieruchomości inwestycyjne, środki trwałe, dokumentacje oraz prawa i zobowiązania związane z prowadzoną działalnością. Działalność była kontynuowana w ramach zarządu sukcesyjnego ustanowionego przez spadkodawcę na wypadek śmierci przez córkę zmarłego C.D., co potwierdza zachowana funkcjonalna i organizacyjna całość przedsiębiorstwa zgodnie z art. 55¹ k.c.

Z uwagi na to, że dział spadku dokonany zostanie w drodze umowy zawartej przed notariuszem, czynność wniesienia przedsiębiorstwa do działalności gospodarczej nastąpi po podpisaniu umowy o dział spadku w formie aktu notarialnego przez wszystkie spadkobierczynie, który wywołuje skutki prawne z dniem podpisania. Zarząd sukcesyjny wygaśnie przed dokonaniem przeniesienia przedsiębiorstwa do działalności gospodarczej A.B., w pełnej ciągłości funkcjonalnej i organizacyjnej.

E.F. zmarł 10 lipca 2025 r. Zarządcę sukcesyjnego w osobie córki C.D., E.F. wskazał jeszcze przed śmiercią.

Składniki majątkowe wniesione do jednoosobowej działalności gospodarczej A.B. będą tożsame z tymi, które zostały nabyte przez spadkobierców w drodze spadku w ramach przedsiębiorstwa w spadku. Nie przewiduje się wyłączenia żadnych elementów ani wprowadzenia składników obcych względem majątku spadkowego. Przedsiębiorstwo będzie w aktualnym niezmienionym stanie organizacyjnym i majątkowym i będzie zdolne do kontynuowania działalności gospodarczej prowadzonej uprzednio przez spadkodawcę. Nie zachodzi potrzeba angażowania dodatkowych składników majątkowych, ponoszenia nakładów inwestycyjnych ani podejmowania innych czynności faktycznych i prawnych.

Zmarły prowadząc działalność gospodarczą w ramach przedsiębiorstwa (…) w spadku wykonywał czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług VAT. Działalność Spadkodawcy była opodatkowana w formie ryczałtu.

A.B. w ramach działalności gospodarczej będzie prowadziła działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem od towarów i usług VAT. Będzie to kontynuacja działalności uprzednio wykonywanej przez zmarłego przedsiębiorcę. A.B. będzie czynnym i zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług VAT. Działalność będzie opodatkowana w formie ryczałtu.

Środki trwałe były wykorzystywane w działalności gospodarczej prowadzonej przez spadkodawcę i podlegały amortyzacji zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Aktualnie są amortyzowane w ramach przedsiębiorstwa w spadku i nie zostały jeszcze całkowicie zamortyzowane. Nieruchomości wchodzące w skład przedsiębiorstwa w spadku stanowią nieruchomości gruntowe inwestycyjne przeznaczone na cele zabudowy służącej do świadczenia usług turystycznych, bądź sprzedaży.

W uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo następujące informacje:

Na pytanie „Czy Spadkodawcy oraz przedsiębiorstwu w spadku przysługiwało prawo do odliczenia 100% podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, których dotyczy pytanie oznaczone we wniosku nr 4?”, odpowiedzieli Państwo, że „Tak, Spadkodawcy oraz przedsiębiorstwu w spadku przysługiwało prawo do odliczenia 100% podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi.”

Na pytanie „Czy w odniesieniu do pojazdów samochodowych, których dotyczy pytanie oznaczone we wniosku nr 4, Spadkodawca/przedsiębiorstwo w spadku złożył/złożyło naczelnikowi urzędu skarbowego informację o pojazdach samochodowych wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej (VAT-26)?”, podali Państwo, że „VAT-26 złożył Spadkodawca (przedsiębiorstwo w spadku nie składało odrębnej deklaracji VAT-26, ponieważ nie zaistniały żadne zmiany w zakresie podatku VAT).”

Na pytanie „Czy w związku z przejęciem przez Panią A.B. przedsiębiorstwa w spadku nastąpi zmiana wykorzystania ww. pojazdów samochodowych?”, wskazali Państwo, że „Nie, A.B. będzie wykorzystywała ww. pojazdy w takim samym zakresie.”

Na pytanie „Czy wskazane we wniosku pojazdy samochodowe:

 a) będą wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej Pani A.B.?

 b) są konstrukcyjnie przeznaczone do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą, a jeśli tak to czy z dokumentów wydanych na podstawie przepisów o ruchu drogowym wynika takie przeznaczenie?”,

podali Państwo, że:

a) „Tak.

b) Nie.”

c)

Na pytanie „Czy wskazane we wniosku pojazdy samochodowe stanowią pojazdy samochodowe, o których mowa w art. 86a ust. 9 pkt 1-3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą” - jeżeli tak, to należy wskazać:

 a) który konkretnie przepis dotyczy tych pojazdów,

 b) czy spełnienie wymagań określonych w tym przepisie zostało stwierdzone na podstawie dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę stację oraz adnotacją w dowodzie rejestracyjnym o spełnieniu tych wymagań (dotyczy pojazdów wymienionych w art. 86a ust. 9 pkt 1-2 ustawy) lub na podstawie dokumentów wydanych zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (dotyczy pojazdów wymienionych w art. 86a ust. 9 pkt 3 ustawy)?”,

odpowiedzieli Państwo, że:

 a) „Nie dotyczy (posiadamy tylko pojazdy osobowe).

 b) Nie dotyczy (posiadamy tylko pojazdy osobowe).”

Na pytanie „Czy z posiadanych przez Panią A.B. dokumentów obiektywnie będzie wynikać, że pojazdy samochodowe będą wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej i wykluczone będzie wykorzystanie danego samochodu do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą?”, wskazali Państwo, że „Tak, obiektywnie będzie wynikać to z prowadzonej ewidencji przebiegu pojazdów oraz z regulaminu korzystania z pojazdów osobowych.”

Na pytanie „W jaki sposób będzie odbywać się monitorowanie używania ww. pojazdów przez kierowców? Należy szczegółowo opisać w jaki sposób będzie przebiegła przyjęta procedura weryfikacji sposobu użytkowania pojazdów.”, podali Państwo, że „Monitorowanie używania będzie weryfikowane poprzez kontrolę prowadzonej ewidencji przebiegu pojazdów.”

Na pytanie „Czy prowadzona przez Panią A.B. ewidencja przebiegu pojazdu będzie:

a) zawierała dane, o których mowa w art. 86a ust. 7 pkt 1-5?

b) zawierała dane dotyczące każdego użycia pojazdu?

c) odzwierciedlała w rzetelny sposób każde użycie pojazdu?”,

wskazali Państwo, że:

a) „Tak.

b) Tak.

c) Tak.”

d)

Na pytanie „W jakim miejscu ww. pojazdy będą garażowane/parkowane w godzinach pracy i po godzinach pracy kierowców, tj.:

a) pod adresem siedziby działalności Pani A.B.,

b) w miejscu zamieszkania Pani A.B.,

c) w miejscu zamieszkania kierowców,

d) w innym wyznaczonym przez Panią A.B. miejscu, a jeżeli tak to jakim konkretnie?”,

odpowiedzieli Państwo, że:

 a) „Tak.

 b) Tak (miejsce zamieszkania A.B. będzie wskazane w CEIDG jako dodatkowe stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej. Za lokal, który będzie udostępniony na potrzeby prowadzonej działalności, będzie opłacana wyższa stawka podatku od nieruchomości).

 c) Nie.

 d) Nie.”

Na pytanie „Czy będzie wprowadzony obowiązek zostawienia po godzinach pracy np. na parkingu siedziby działalności pojazdów bez możliwości ich pobrania i użytkowania do celów prywatnych?”, wskazali Państwo, że „Tak, klucze i dokumenty od samochodów będą w wyłącznym dysponowaniu A.B. przedsiębiorcy.”

Na pytanie „Z jakiego miejsca pojazdy będą pobierane przez kierowców?”, wskazali Państwo, że „Z siedziby firmy.”

Na pytanie „Czy istnieją obiektywne okoliczności potwierdzające brak wykorzystania samochodów wskazanych we wniosku do użytku prywatnego przez kierowców bądź osoby trzecie? Jeśli tak, to należy szczegółowo wskazać jakie są to okoliczności.”, odpowiedzieli Państwo, że „Prowadzona ewidencja przebiegu pojazdów.”

Na pytanie „W związku ze wskazaniem w opisie sprawy, że „W przedsiębiorstwie w spadku występuje nadwyżka w zakresie podatku VAT”, proszę o jednoznaczne wskazanie czy przez zawarte w pytaniu nr 5 sformułowanie „nadpłata podatku VAT” należy rozumieć nadwyżkę podatku naliczonego nad kwotą podatku należnego, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług?”, wskazali Państwo, że „Tak, przez sformułowanie „nadpłata podatku VAT” należy rozumieć nadwyżkę podatku naliczonego nad kwotą podatku należnego, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.”

Pytania w zakresie podatku od towarów i usług

 1. Czy przeniesienie przedsiębiorstwa w spadku, którego zarząd sukcesyjny wygaśnie wskutek działu spadku w ramach umowy zawartej przed notariuszem do nowo utworzonej jednoosobowej działalności gospodarczej A.B., będącej spadkobierczynią zmarłego przedsiębiorcy podlega wyłączeniu z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług? (pytanie oznaczone we wniosku nr 1, ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

 2. Czy na nabywcy przedsiębiorstwa będzie ciążył obowiązek korekty naliczonego podatku od towarów i usług odliczonego od towarów (środków trwałych, nieruchomości, wyposażenia) nabytych w ramach przedsiębiorstwa przez spadkodawcę, jak również w czasie działalności przedsiębiorstwa w spadku? (pytanie oznaczone we wniosku nr 3)

 3. Czy samochody osobowe wchodzące w skład przedsiębiorstwa zmarłego w nowo powstałej firmie mogą nadal korzystać z możliwości odliczenia 100% VAT (zgłoszenie VAT-26 jako wykorzystywane tylko do działalności), czy należy dokonać nowego zgłoszenia jeżeli nowa firma przejmie ogół praw i obowiązków? (pytanie oznaczone we wniosku nr 4)

 4. Czy nadpłata podatku VAT z działalności w spadku powinna być rozliczona w ostatniej deklaracji składanej do urzędu skarbowego? Czy przechodzi na nowo utworzoną działalność? (pytanie oznaczone we wniosku nr 5)

Państwa stanowisko w sprawie w zakresie podatku od towarów i usług

1.

Przeniesienie przedsiębiorstwa (przedsiębiorstwa w spadku, którego zarząd sukcesyjny ustał w związku z notarialnym działem spadku) do nowo utworzonej jednoosobowej działalności gospodarczej nie podlega opodatkowaniu VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT. Przepis ten wyłącza spod zakresu VAT czynności związane ze zbyciem przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. W świetle utrwalonej praktyki orzeczniczej oraz interpretacyjnej, wyłączenie to obejmuje zarówno zbycie przedsiębiorstwa, pod warunkiem że przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część zachowuje zdolność do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej.

Jak stanowi art. 8 ust. 1 ustawy: Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (...).

Jednocześnie przepisy art. 6 ustawy wskazują na wyłączenia określonych czynności spod zakresu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Są w nim wskazane czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszczące się w zakresie odpłatnej dostawy towarów czy też odpłatnego świadczenia usług, z uwagi jednak na stosowne wyłączenie, czynności te nie podlegają opodatkowaniu.

Na mocy art. 6 pkt 1 ustawy: Przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Powyższe oznacza, że transakcja mająca za przedmiot przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Termin „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do pojęcia „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania przedmiotem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, nieodpłatne przekazanie, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu.

Pojęcie „przedsiębiorstwa” nie zostało zdefiniowane w ustawie. Zgodnie z poglądem przyjętym powszechnie w doktrynie prawa podatkowego, orzecznictwie sądowym oraz interpretacjach organów podatkowych - dla celów VAT - pojęcie przedsiębiorstwa powinno być rozumiane zgodnie z jego definicją zawartą w art. 55¹ Kodeksu cywilnego. W myśl regulacji zawartej w art. 55¹ Kodeksu cywilnego: Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

 1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

 2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

 3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

 4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

 5) koncesje, licencje i zezwolenia;

 6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

 7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

 8) tajemnice przedsiębiorstwa;

 9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 55² Kodeksu cywilnego: Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

Przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 170), zwaną dalej „ustawą o zarządzie sukcesyjnym”, wprowadziły specyficzny rodzaj podatnika, jaki stanowi przedsiębiorstwo w spadku.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym: Przedsiębiorstwo w spadku obejmuje składniki niematerialne i materialne, przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, stanowiące mienie przedsiębiorcy w chwili jego śmierci.

W myśl art. 2 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym: Jeżeli w chwili śmierci przedsiębiorcy przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55¹ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740) stanowiło w całości mienie przedsiębiorcy i jego małżonka, przedsiębiorstwo w spadku obejmuje całe to przedsiębiorstwo.

Art. 2 ust. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym wskazuje, że: Przedsiębiorstwo w spadku obejmuje także składniki niematerialne i materialne, przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej, nabyte przez zarządcę sukcesyjnego albo na podstawie czynności, o których mowa w art. 13, w okresie od chwili śmierci przedsiębiorcy do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego albo wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego.

Jak stanowi art. 3 ww. ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Właścicielem przedsiębiorstwa w spadku w rozumieniu ustawy jest:

 1) osoba, która zgodnie z prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia albo europejskim poświadczeniem spadkowym, nabyła składniki niematerialne i materialne, o których mowa w art. 2 ust. 1, na podstawie powołania do spadku z ustawy albo testamentu albo nabyła przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie na podstawie zapisu windykacyjnego;

 2) małżonek przedsiębiorcy w przypadku, o którym mowa w art. 2 ust. 2, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;

 3) osoba, która nabyła przedsiębiorstwo w spadku albo udział w przedsiębiorstwie w spadku bezpośrednio od osoby, o której mowa w pkt 1 lub 2, w tym osoba prawna albo jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, do której wniesiono przedsiębiorstwo tytułem wkładu - w przypadku gdy po śmierci przedsiębiorcy nastąpiło zbycie tego przedsiębiorstwa albo udziału w tym przedsiębiorstwie.

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Przedsiębiorca może powołać zarządcę sukcesyjnego w ten sposób, że:

1) wskaże określoną osobę do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego albo

2) zastrzeże, że z chwilą jego śmierci wskazany prokurent stanie się zarządcą sukcesyjnym.

Art. 9 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym stanowi, że:

Powołanie zarządcy sukcesyjnego przez przedsiębiorcę oraz wyrażenie zgody osoby powołanej na zarządcę sukcesyjnego na pełnienie tej funkcji w przypadkach, o których mowa w ust. 1, wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony z chwilą śmierci przedsiębiorcy, po śmierci przedsiębiorcy zarządcę sukcesyjnego może powołać:

 1) małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku, lub

 2) spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek, albo

 3) spadkobierca testamentowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek, albo zapisobierca windykacyjny, który przyjął zapis windykacyjny, jeżeli zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje mu udział w przedsiębiorstwie w spadku.

Zgodnie z art. 12 ust. 10 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Uprawnienie do powołania zarządcy sukcesyjnego wygasa z upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy. Jeżeli akt zgonu przedsiębiorcy nie zawiera daty zgonu albo chwila śmierci przedsiębiorcy została oznaczona w postanowieniu stwierdzającym zgon, termin ten biegnie od dnia znalezienia zwłok przedsiębiorcy albo uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego zgon.

Jak stanowi art. 13 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

W okresie od chwili śmierci przedsiębiorcy do dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego, a jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony - do dnia wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, osoba, o której mowa w art. 14, może dokonywać czynności koniecznych do zachowania majątku lub możliwości prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku, polegających w szczególności na:

 1) zaspokajaniu wymagalnych roszczeń lub przyjmowaniu należności, które wynikają ze zobowiązań przedsiębiorcy związanych z wykonywaniem działalności gospodarczej, powstałych przed jego śmiercią;

 2) zbywaniu rzeczowych aktywów obrotowych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Osoba, o której mowa w art. 14, może także dokonywać czynności zwykłego zarządu w zakresie przedmiotu działalności gospodarczej wykonywanej przez przedsiębiorcę przed jego śmiercią, jeżeli ciągłość tej działalności jest konieczna do zachowania możliwości jej kontynuacji lub uniknięcia poważnej szkody.

Natomiast art. 14 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym stanowi, że:

Osobami uprawnionymi do dokonywania czynności, o których mowa w art. 13, są:

 1) małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku, lub

 2) spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy, albo

 3) spadkobierca testamentowy przedsiębiorcy albo zapisobierca windykacyjny, któremu zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku.

Stosownie do treści art. 14 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowaniu aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydaniu europejskiego poświadczenia spadkowego czynności, o których mowa w art. 13, może dokonywać wyłącznie właściciel przedsiębiorstwa w spadku.

Zgodnie z art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.

Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Zarząd sukcesyjny wygasa z:

 1) upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy, jeżeli w tym okresie żaden ze spadkobierców przedsiębiorcy nie przyjął spadku ani zapisobierca windykacyjny nie przyjął zapisu windykacyjnego, którego przedmiotem jest przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie, chyba że zarządca sukcesyjny działa na rzecz małżonka przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;

 2) dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, jeżeli jeden spadkobierca albo zapisobierca windykacyjny nabył przedsiębiorstwo w spadku w całości;

 3) dniem nabycia przedsiębiorstwa w spadku w całości przez jedną osobę, o której mowa w art. 3 pkt 3;

 4) upływem miesiąca od dnia wykreślenia zarządcy sukcesyjnego z CEIDG, chyba że w tym okresie powołano kolejnego zarządcę sukcesyjnego;

 5) dniem ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy;

 6) dniem dokonania działu spadku obejmującego przedsiębiorstwo w spadku;

 7) upływem dwóch lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.

W myśl art. 49 pkt 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Przedsiębiorstwo w spadku jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, będącą podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ust. 1a oraz art. 17 ust. 1i ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106, 568, 1065, 1106 i 174 7).

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Na podstawie art. 15 ust. 1a ustawy:

Podatnikiem, o którym mowa w ust. 1, jest także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej stanowiąca przedsiębiorstwo w spadku w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia:

 1) zarządu sukcesyjnego albo

 2) uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Art. 15 ust. 1b ustawy wskazuje, że:

Podatnika, o którym mowa w ust. 1a, uznaje się za podatnika kontynuującego prowadzenie działalności gospodarczej zmarłego podatnika.

W art. 17 ust. 1i ustawy wskazano, że:

Podatnikiem, o którym mowa w ust. 1, jest także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej stanowiąca przedsiębiorstwo w spadku w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia:

 1) zarządu sukcesyjnego albo

 2) uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

W myśl art. 96 ust. 7 ustawy:

W przypadku śmierci podatnika naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT.

Zgodnie z regulacją art. 96 ust. 7b ustawy:

Naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1a, z rejestru jako podatnika VAT w przypadku:

 1) zaprzestania przez osobę, która dokonała zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku pod firmą zmarłego przedsiębiorcy albo

 2) wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego - w przypadku gdy zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, albo

 3) zaprzestania pełnienia funkcji przez zarządcę sukcesyjnego, albo

 4) wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.

Natomiast na podstawie przepisu art. 96 ust. 7c ustawy:

Osobo, która dokonała zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, a w przypadku jej śmierci, ograniczenia lub utraty zdolności do czynności prawnych - osoby, o których mowa w art. 14 ustawy o zarządzie sukcesyjnym, dokonujące czynności, o których mowa w art. 13 tej ustawy, są obowiązane do poinformowania naczelnika urzędu skarbowego o zaistnieniu zdarzeń, o których mowa w ust. 7b pkt 1 i 2, niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tych zdarzeń.

Wnioskodawczynie są spadkobierczyniami po zmarłym Przedsiębiorcy, który prowadził jednoosobową działalność gospodarczą. Po śmierci Przedsiębiorcy, na podstawie przepisów ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, ustanowiony został zarząd sukcesyjny. Przedsiębiorstwo w spadku obejmuje w szczególności: nieruchomości gruntowe; środki trwałe wykorzystywane w działalności (np. wyposażenie nieruchomości, urządzenia, pojazdy, itp.); środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych; wszelkie prawa i obowiązki wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej.

W ramach planowanego działu spadku spadkobierczyni A.B. - żona zmarłego nabędzie przedsiębiorstwo zmarłego, które następnie w całości przeniesie do swojej nowo utworzonej jednoosobowej działalności gospodarczej. Składniki majątkowe przeniesione do jednoosobowej działalności gospodarczej będą tożsame z tymi, które zostały nabyte przez Spadkobierczynie w drodze spadku w ramach przedsiębiorstwa w spadku. Celem takiego działania jest kontynuacja działalności gospodarczej prowadzonej wcześniej przez spadkodawcę oraz skumulowanie całego przedsiębiorstwa zmarłego w ramach jednej jednoosobowej działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo przekazywane będzie - w aktualnym, niezmienionym stanie organizacyjnym i majątkowym - zdolne do kontynuowania działalności gospodarczej prowadzonej uprzednio przez spadkodawcę. Dzień działu spadku - zawarcie notarialnej umowy o dział spadku spowoduje wygaśniecie zarządu sukcesyjnego. Niezwłocznie po zawarciu notarialnej umowy o dział spadku dojdzie do przeniesienia przedsiębiorstwa do jednoosobowej działalności gospodarczej.

Celem wprowadzenia ustawy o zarządzie sukcesyjnym było zachowanie ciągłości prowadzenia przedsiębiorstwa w okresie, gdy trwają jeszcze procedury spadkowe. Ustawa obejmuje kwestie tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą oraz kontynuowania tej działalności gospodarczej.

W analizowanej sprawie przedsiębiorstwo w spadku, które kontynuuje działalność zmarłego przedsiębiorcy w dotychczasowym zakresie, w wyniku działu spadku zostanie przyznane w całości jednej spadkobierczyni A.B., która stanie się jedynym właścicielem przedsiębiorstwa w spadku.

Zatem przeniesienie majątku przedsiębiorstwa przez spadkobierczynię zmarłego przedsiębiorcy, która w wyniku notarialnego działu spadku stała się jedynym właścicielem przedsiębiorstwa będzie stanowić czynność wyłączoną z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

2. (oznaczone we wniosku nr 3)

W związku z przejęciem składników należących do przedsiębiorstwa w spadku nie będzie ciążył na nabywcy - przedsiębiorcy, do którego jednoosobowej działalności gospodarczej przeniesiono przedsiębiorstwo, którego własność nabył w całości spadkobierca prowadzący tę jednoosobową działalność gospodarczą wskutek działu spadku obowiązek dokonania korekty podatku VAT odliczonego od towarów nabytych w ramach przedsiębiorstwa przez spadkodawcę, jak również w czasie działalności przedsiębiorstwa w spadku.

Obowiązek dokonania korekty podatku naliczonego po stronie nabywcy może powstać w zależności od rodzaju przejmowanych środków trwałych, ich wartości oraz tego, czy dojdzie do ich zbycia.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają:

1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;

2) eksport towarów;

3) import towarów na terytorium kraju;

4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;

5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Na podstawie art. 15 ust. 1a ustawy:

Podatnikiem, o którym mowa w ust. 1, jest także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej stanowiąca przedsiębiorstwo w spadku w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia:

 1) zarządu sukcesyjnego albo

 2) uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Artykuł 15 ust. 1b ustawy wskazuje, że:

Podatnika, o którym mowa w ust. 1a, uznaje się za podatnika kontynuującego prowadzenie działalności gospodarczej zmarłego podatnika.

Pojęcie „przedsiębiorstwa” nie zostało zdefiniowane w ustawie. Zgodnie z poglądem przyjętym powszechnie w doktrynie prawa podatkowego, orzecznictwie sądowym oraz interpretacjach organów podatkowych - dla celów VAT - pojęcie przedsiębiorstwa powinno być rozumiane zgodnie z jego definicją zawartą w art. 55¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.), zwana dalej „Kodeksem cywilnym”.

W myśl regulacji zawartej w art. 55¹ Kodeksu cywilnego:

Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

 1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

 2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

 3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

 4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

 5) koncesje, licencje i zezwolenia;

 6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

 7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

 8) tajemnice przedsiębiorstwa;

 9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 55² Kodeksu cywilnego:

Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

Jednocześnie należy wskazać, że przy ocenie czy składniki majątku powinny być uznane za (i) przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 6 pkt 1 ustawy, czy też (ii) zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy uwzględnić należy następujące okoliczności:

1. zamiar kontynuowania przez nabywcę działalności prowadzonej dotychczas przez zbywcę przy pomocy składników majątkowych będących przedmiotem transakcji oraz

2. faktyczną możliwość kontynuowania tej działalności w oparciu o składniki będące przedmiotem transakcji.

Przepisy ustawy z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 170), zwaną dalej „ustawą o zarządzie sukcesyjnym”, wprowadziły specyficzny rodzaj podatnika, jaki stanowi przedsiębiorstwo w spadku - przepisy przywołano w zapytaniu 1.

Ponadto przepisy ustawy o zarządzie sukcesyjnym wprowadziły także zmiany m.in. w ustawie o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz w ustawie o podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa:

Spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.

W myśl art. 97 § 1a ustawy - Ordynacja podatkowa:

Przedsiębiorstwo w spadku, w przypadku gdy ustanowiono zarząd sukcesyjny, wstępuje w przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, z wyjątkiem tych praw, które nie mogą być kontynuowane na podstawie odrębnych ustaw. Przepis art. 26 stosuje się odpowiednio.

Stosownie do treści art. 97 § 1b ustawy - Ordynacja podatkowa:

Do czasu wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe i niemajątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym również prawa nabyte przez przedsiębiorcę wynikające z decyzji wydanych na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 i 2, są wykonywane przez zarządcę sukcesyjnego.

Na mocy art. 97 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa:

Jeżeli, na podstawie przepisów prawa podatkowego, spadkodawcy przysługiwały prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, uprawnienia te przechodzą na spadkobierców pod warunkiem dalszego prowadzenia tej działalności na ich rachunek.

Na podstawie art. 97 § 2a ustawy - Ordynacja podatkowa:

Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w przypadku dalszego prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwo w spadku i ustanowienia zarządu sukcesyjnego.

Zatem z art. 97 § 2 i art. 97 § 2a ustawa - Ordynacja podatkowa wynika, że spadkobiercy przejmują wszelkie majątkowe prawa i obowiązki, a prawa niemajątkowe w zależności od tego czy kontynuują działalność spadkodawcy czy nie.

Zgodnie z art. 97a § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa:

Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa w spadku ponoszą zapisobierca windykacyjny kontynuujący prowadzenie tego przedsiębiorstwa, spadkobiercy zmarłego przedsiębiorcy, jeżeli nie został uczyniony zapis windykacyjny obejmujący przedsiębiorstwo w spadku, a także małżonek zmarłego przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku. Przepis art. 98 stosuje się odpowiednio.

Natomiast art. 98 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa stanowi, że:

Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.

Zaznaczenia wymaga, że powołany powyżej art. 97 ustawy - Ordynacja podatkowa, stanowi o prawach i obowiązkach spadkobiercy, które były związane z prowadzoną przez spadkodawcę działalnością gospodarczą, natomiast art. 97a dotyczy zobowiązań podatkowych przedsiębiorstwa w spadku.

Zasady dotyczące sposobu i terminu dokonywania korekt podatku naliczonego oraz podmiotu zobowiązanego do dokonywania korekty zostały określone w art. 91 ustawy o podatku od towarów i usług.

Stosownie do treści art. 91 ust. 1 ustawy:

Po zakończeniu roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 1, jest on obowiązany dokonać korekty kwoty podatku odliczonego zgodnie z art. 90 ust. 2-10a lub 10c-10g, z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 ust. 2-6, 10, 10a lub 10c-10g lub przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 11 i 12, dla zakończonego roku podatkowego.

W myśl art. 91 ust. 2 ustawy:

W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 1, podatnik dokonuje w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta w przypadku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, dotyczy jednej piątej, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że korekty dokonuje się po zakończeniu roku, w którym zostały oddane do użytkowania.

Jak stanowi art. 91 ust. 3 ustawy:

Korekty, o której mowa w ust. 1 i 2, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonuje się korekty, a w przypadku zakończenia działalności gospodarczej - w deklaracji podatkowej za ostatni okres rozliczeniowy.

W świetle art. 91 ust. 4 ustawy:

W przypadku gdy w okresie korekty, o której mowa w ust. 2, nastąpi sprzedaż towarów lub usług, o których mowa w ust. 2, lub towary te zostaną opodatkowane zgodnie z art. 14, uważa się, że te towary lub usługi są nadal wykorzystywane na potrzeby czynności podlegających opodatkowaniu u tego podatnika, aż do końca okresu korekty.

Zgodnie z art. 91 ust. 5 ustawy:

W przypadku, o którym mowa w ust. 4, korekta powinna być dokonana jednorazowo w odniesieniu do całego pozostałego okresu korekty. Korekty dokonuje się w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła sprzedaż, a w przypadku opodatkowania towarów zgodnie z art. 14 - w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym w stosunku do tych towarów powstał obowiązek podatkowy.

Na mocy art. 91 ust. 6 ustawy:

W przypadku gdy towary lub usługi, o których mowa w ust. 4, zostaną:

 1) opodatkowane - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane z czynnościami opodatkowanymi;

 2) zwolnione od podatku lub nie podlegały opodatkowaniu - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku lub niepodlegającymi opodatkowaniu.

Zgodnie z brzmieniem art. 91 ust. 7 ustawy:

Przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, albo nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.

Na podstawie art. 91 ust. 7a ustawy:

W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie oraz ust. 3. Korekty tej dokonuje się przy każdej kolejnej zmianie prawa do odliczeń, jeżeli zmiana ta następuje w okresie korekty.

W oparciu o art. 91 ust. 7b ustawy:

W przypadku towarów i usług innych niż wymienione w ust. 7a, wykorzystywanych przez podatnika do działalności gospodarczej, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 1, ust. 2 zdanie trzecie i ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 7c.

Jak stanowi art. 91 ust. 7c ustawy:

Jeżeli zmiana prawa do obniżenia podatku należnego wynika z przeznaczenia towarów lub usług, o których mowa w ust. 7b, wyłącznie do wykonywania czynności, w stosunku do których nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego, lub wyłącznie do czynności, w stosunku do których takie prawo przysługuje - korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okres rozliczeniowy, w którym wystąpiła ta zmiana. Korekty tej nie dokonuje się, jeżeli od końca okresu rozliczeniowego, w którym wydano towary lub usługi do użytkowania, upłynęło 12 miesięcy.

W myśl art. 91 ust. 7d ustawy:

W przypadku zmiany prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od towarów i usług, innych niż wymienione w ust. 7a i 7b, w szczególności towarów handlowych lub surowców i materiałów, nabytych z zamiarem wykorzystania ich do czynności, w stosunku do których przysługuje pełne prawo do obniżenia podatku należnego lub do czynności, w stosunku do których prawo do obniżenia podatku należnego nie przysługuje, i niewykorzystanych zgodnie z takim zamiarem do dnia tej zmiany, korekty podatku naliczonego dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okresy rozliczeniowe, w których wystąpiła ta zmiana.

Na podstawie art. 91 ust. 8 ustawy:

Korekty, o której mowa w ust. 5-7, dokonuje się również, jeżeli towary i usługi nabyte do wytworzenia towaru, o którym mowa w ust. 2, zostały zbyte lub zmieniono ich przeznaczenie przed oddaniem tego towaru do użytkowania.

Obowiązek skorygowania podatku naliczonego od wcześniej nabytych towarów lub środków trwałych wykorzystywanych przez podatnika do wykonywania czynności opodatkowanych, które są następnie przedmiotem zbycia przedsiębiorstwa, reguluje art. 91 ust. 9 ustawy.

Zatem korekta podatku naliczonego, o której mowa w art. 91 ust. 1-8 ustawy, dotyczy podatku naliczonego od zakupów związanych jednocześnie z czynnościami, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, jeżeli podatnik nie jest w stanie wyodrębnić całości lub części kwot podatku, które posłużyłyby tylko czynnościom opodatkowanym oraz gdy zmianie uległo przeznaczenie towaru, od którego podatek został odliczony lub nieodliczony w całości.

Ponadto, korekta ta jest dokonywana przez nabywcę przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, będącego następcą prawnym (beneficjentem praw i obowiązków zbywcy), który w tym zakresie przejmuje, wynikające z art. 91 ust. 1-8 ustawy, obowiązki zbywcy.

Zatem, nabywca przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, będący następcą prawnym, co do zasady, przejmuje obowiązki swojego poprzednika.

Z opisu sprawy wynika, że w wyniku planowanego działu spadku - Przedsiębiorstwo w spadku uzyska jedna ze spadkobierczyń w całości.

Przedsiębiorstwo będzie stanowiło przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego.

Po dokonaniu działu spadku spadkobierczyni, która uzyska wyłączną własność przedsiębiorstwa w spadku przeniesie przedsiębiorstwo (jego wszystkie składniki) do nowo utworzonej przez nią jednoosobowej działalności gospodarczej. Zamiarem spadkobierczyni jest kontynuowanie działalności przedsiębiorstwa pozostałego po zmarłym. W dalszym ciągu będzie to działalność opodatkowana podatkiem VAT, a przedmiotem działalności będzie również dostawa towarów podlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zatem, w stosunku do A.B. przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą - jako nabywcy przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego - znajduje, co do zasady, zastosowanie art. 91 ust. 9 ustawy o VAT, przy czym ze względu na brak zmiany przeznaczenia nabytych towarów - dalsze wykorzystywanie do czynności opodatkowanych - nie ma obowiązku dokonania korekty na podstawie ww. przepisu.

Podsumowując, po dokonaniu działu spadku, na A.B. nie będzie ciążył obowiązek dokonania korekty naliczonego podatku od towarów i usług, odliczonego od towarów (zarówno środków trwałych, jak i towarów handlowych) nabytych w ramach przedsiębiorstwa przez spadkodawcę, jak również w czasie działalności przedsiębiorstwa w spadku, ponieważ ww. majątek w dalszym ciągu będzie służył do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

3. (oznaczone we wniosku nr 4)

Samochody wykorzystywane tylko w działalności gospodarczej mogą korzystać z możliwości odliczenia 100% podatku naliczonego. A.B. powinna dokonać nowego zgłoszenia VAT 26.

Na podstawie art. 86a ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy VAT: „Przepis ust. 1 nie ma zastosowania - w przypadku gdy pojazdy samochodowe są - wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika lub (...).” Na podstawie art. 86a ust. 12 ustawy VAT: „Podatnicy wykorzystujący wyłącznie do działalności gospodarczej pojazdy samochodowe, dla których są obowiązani prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu, mają obowiązek złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego informację o tych pojazdach w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym poniosą pierwszy wydatek związany z tymi pojazdami, nie później jednak niż w dniu przesłania ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3”

4. (oznaczone we wniosku nr 5).

Rozliczenie nadwyżki podatku naliczonego może nastąpić w deklaracji końcowej. Może również zostać rozliczone przez A.B. w nowo utworzonej działalności gospodarczej po przeniesieniu do jej nowo utworzonej działalności przedsiębiorstwa spadkodawcy. A.B. może wystąpić o zwrot nadpłaty podatku VAT.

Na podstawie art. 15 ust. 1b ustawy VAT: „Podatnika, o którym mowa w ust. 1a, uznaje się za podatnika kontynuującego prowadzenie działalności gospodarczej zmarłego podatnika”.

W myśl art. 96 ust. 7 ustawy VAT: „W przypadku śmierci podatnika naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT”. Na podstawie art.96 ust. 8a ustawy VAT: „Przepisu ust. 7 nie stosuje się w przypadku śmierci podatnika, gdy właściwy naczelnik urzędu skarbowego otrzymał z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej:

1) dane zarządcy sukcesyjnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym,

2) informacje o zmianach danych, o których mowa w pkt 1

- na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2022 r. poz. 541 oraz z 2024 r. poz. 1841)”.

Na podstawie art. 96 ust. 8b ustawy VAT: „Właściwy naczelnik urzędu skarbowego przywraca zarejestrowanie podatnika, o którym mowa w ust. 7 lub art. 15 ust. 1a, w przypadkach, o których mowa w ust. 7b pkt 1 i 3, jako podatnika VAT ze statusem takim, jaki posiadał przed dniem wykreślenia, bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego w przypadku:

 1) dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, w tym ponownego dokonania tego zgłoszenia,

 2) gdy zarządca sukcesyjny poinformuje o ustanowieniu zarządu sukcesyjnego,

 3) gdy po wykreśleniu podatnika, zgodnie z ust. 7b pkt 3, zarządca sukcesyjny poinformuje o jego powołaniu

 4) pod warunkiem złożenia niezwłocznie brakujących deklaracji za okresy poprzedzające okres, w którym dokonano zgłoszenia lub złożono informację, zgodnie z pkt 1-3”.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie podatku od towarów i usług jest:

- prawidłowe w części dotyczącej:

- wyłączenia z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy przeniesienia przedsiębiorstwa w spadku do nowo utworzonej jednoosobowej działalności gospodarczej spadkobierczyni (pytanie oznaczone we wniosku nr 1);

- obowiązku dokonania korekty podatku naliczonego odliczonego od towarów nabytych w ramach przedsiębiorstwa przez spadkodawcę, jak również w czasie działalności przedsiębiorstwa w spadku (pytanie oznaczone we wniosku nr 3);

- rozliczenia nadpłaty podatku VAT z działalności w spadku (pytanie oznaczone we wniosku nr 5);

- nieprawidłowe w części dotyczącej możliwości odliczenia 100% VAT od samochodów osobowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa zmarłego oraz obowiązku dokonania zgłoszenia VAT-26 (pytanie oznaczone we wniosku nr 4).

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Stosownie do art. 7 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.), zwanej dalej „Ordynacją podatkową”:

Zatem, byt prawny podatnika - osoby fizycznej, na którego przepisy podatkowe nakładają obowiązek podatkowy ustaje z chwilą jego śmierci.

W myśl art. 96 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Zgodnie z regulacją art. 96 ust. 7b ustawy:

Naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1a, z rejestru jako podatnika VAT w przypadku:

1) zaprzestania przez osobę, która dokonała zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, prowadzenia Przedsiębiorstwa w spadku pod firmą zmarłego przedsiębiorcy albo

2) wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego - w przypadku gdy zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, albo

3) zaprzestania pełnienia funkcji przez zarządcę sukcesyjnego, albo

4) wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.

Należy również zaznaczyć, że na podstawie art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej:

Według art. 97 § 1a Ordynacji podatkowej:

W świetle art. 97 § 1b Ordynacji podatkowej:

Na mocy art. 97 § 2 Ordynacji podatkowej:

Stosownie do art. 97 § 2a Ordynacji podatkowej:

Zatem, z art. 97 § 2 i art. 97 § 2a Ordynacji podatkowej wynika, że spadkobiercy przejmują wszelkie majątkowe prawa i obowiązki, a prawa niemajątkowe w zależności od tego czy kontynuują działalność spadkodawcy czy nie.

W myśl art. 97 § 4 Ordynacji podatkowej:

Zgodnie z art. 97a § 1 Ordynacji podatkowej:

Zaznaczenia wymaga, że powołany powyżej art. 97 ustawy Ordynacja podatkowa, stanowi o prawach i obowiązkach spadkobiercy, które były związane z prowadzoną przez spadkodawcę działalnością gospodarczą, natomiast art. 97a dotyczy zobowiązań podatkowych przedsiębiorstwa w spadku.

Przepis art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że:

Według art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się - jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji - przepisy odnoszące się do własności.

Jak stanowi art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego:

W świetle art. 196 § 2 Kodeksu cywilnego:

Współwłasność nie cechuje się fizycznym rozgraniczeniem własności w określonej rzeczy. Nie można przypisać jej określonego fizycznego składnika w rzeczy wspólnej. Należy zatem uznać, że udział każdego ze współwłaścicieli jest ze swej istoty szczególną postacią prawną własności.

W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w rzeczy. Udział wyraża zakres uprawnień współwłaściciela względem rzeczy wspólnej. Współwłaściciel ma względem swego udziału pozycję wyłącznego właściciela.

Ze względu na charakter udziału, jako wyłącznego prawa współwłaściciela, zgodnie z art. 198 Kodeksu cywilnego, zasadą jest, że:

Rozporządzanie udziałem polega na tym, że współwłaściciel może zbyć swój udział. Współwłaściciele są zatem odrębnymi podmiotami prawa.

Na mocy art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego:

Stosownie do art. 924 Kodeksu cywilnego:

Zgodnie z art. 925 Kodeksu cywilnego:

Według art. 1051 Kodeksu cywilnego:

Na podstawie art. 1025 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

Z treści przytoczonych przepisów Kodeksu cywilnego można wywieść, że z chwilą śmierci spadkodawcy wszystkie jego prawa i obowiązki, poza wyraźnie wskazanymi wyjątkami, ściśle związanymi z osobą spadkodawcy, przechodzą na spadkobierców.

W świetle art. 1035 Kodeksu cywilnego:

Na mocy art 1036 Kodeksu cywilnego:

Przepis art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi natomiast, że:

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy:

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy stanowi, że:

Dostawa towaru mieści się w definicji sprzedaży określonej w art. 2 pkt 22 ustawy, według którego:

Należy zaznaczyć, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy, podlega jednak opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Według zapisu art. 15 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:

W świetle art. 15 ust. 1a ustawy:

Podatnikiem, o którym mowa w ust. 1, jest także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej stanowiąca przedsiębiorstwo w spadku w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia:

1) zarządu sukcesyjnego albo

2) uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Na mocy art. 15 ust. 1b ustawy wskazuje, że:

W oparciu o art. 17 ust. 1 ustawy:

Według art. 17 ust. 1i ustawy:

Podatnikiem, o którym mowa w ust. 1, jest także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej stanowiąca przedsiębiorstwo w spadku w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia:

1) zarządu sukcesyjnego albo

2) uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Stosownie do art. 17 ust. 1j ustawy:

Przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 170), zwaną dalej „ustawą o zarządzie sukcesyjnym”, wprowadziły specyficzny rodzaj podatnika, jaki stanowi przedsiębiorstwo w spadku.

Ponadto przepisy ustawy o zarządzie sukcesyjnym wprowadziły także zmiany m.in. w ustawie o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz w ustawie o podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Stosownie do art. 2 ust. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Jak stanowi art. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Właścicielem przedsiębiorstwa w spadku w rozumieniu ustawy jest:

1) osoba, która zgodnie z prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia albo europejskim poświadczeniem spadkowym, nabyła składniki niematerialne i materialne, o których mowa w art. 2 ust. 1, na podstawie powołania do spadku z ustawy albo testamentu albo nabyła przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie na podstawie zapisu windykacyjnego;

2) małżonek przedsiębiorcy w przypadku, o którym mowa w art. 2 ust. 2, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;

3) osoba, która nabyła przedsiębiorstwo w spadku albo udział w przedsiębiorstwie w spadku bezpośrednio od osoby, o której mowa w pkt 1 lub 2, w tym osoba prawna albo jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33¹ § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, do której wniesiono przedsiębiorstwo tytułem wkładu - w przypadku gdy po śmierci przedsiębiorcy nastąpiło zbycie tego przedsiębiorstwa albo udziału w tym przedsiębiorstwie.

Według art. 9 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Przedsiębiorca może powołać zarządcę sukcesyjnego w ten sposób, że:

1) wskaże określoną osobę do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego albo

2) zastrzeże, że z chwilą jego śmierci wskazany prokurent stanie się zarządcą sukcesyjnym.

Na podstawie art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Zarząd sukcesyjny wygasa z:

1) upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy, jeżeli w tym okresie żaden ze spadkobierców przedsiębiorcy nie przyjął spadku ani zapisobierca windykacyjny nie przyjął zapisu windykacyjnego, którego przedmiotem jest przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie, chyba że zarządca sukcesyjny działa na rzecz małżonka przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;

2) dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, jeżeli jeden spadkobierca albo zapisobierca windykacyjny nabył przedsiębiorstwo w spadku w całości;

3) dniem nabycia Przedsiębiorstwa w spadku w całości przez jedną osobę, o której mowa w art. 3 pkt 3;

4) upływem miesiąca od dnia wykreślenia zarządcy sukcesyjnego z CEIDG, chyba że w tym okresie powołano kolejnego zarządcę sukcesyjnego;

5) dniem ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy;

6) dniem dokonania działu spadku obejmującego przedsiębiorstwo w spadku;

7) upływem dwóch lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.

W myśl art. 49 pkt 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Na mocy art. 6 pkt 1 ustawy:

Ze względu na szczególny charakter przepisu art. 6 pkt 1 ustawy, powinien on być interpretowany ściśle, co oznacza, że ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zbycia (a zatem wszelkich czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel) przedsiębiorstwa (w rozumieniu Kodeksu cywilnego).

Pojęcie „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawa towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu.

Pojęcie „przedsiębiorstwa” nie zostało zdefiniowane w ustawie. Zgodnie z poglądem przyjętym powszechnie w doktrynie prawa podatkowego, orzecznictwie sądowym oraz interpretacjach organów podatkowych - dla celów VAT - pojęcie przedsiębiorstwa powinno być rozumiane zgodnie z jego definicją zawartą w art. 55¹ Kodeksu cywilnego.

W świetle regulacji zawartej w art. 55¹ Kodeksu cywilnego:

Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5) koncesje, licencje i zezwolenia;

6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8) tajemnice przedsiębiorstwa;

9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Stosownie do art. 55² Kodeksu cywilnego:

Na podstawie art. 2 pkt 27e ustawy:

Jak stanowi art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady:

Z powyższego przepisu wynika, że wprowadza on, tak samo jak ma to miejsce w ustawie o podatku od towarów i usług, możliwość wyłączenia z zakresu opodatkowania przekazania całości lub części majątku przedsiębiorstwa.

Zakres powyższego wyłączenia zdefiniował w wyrokach Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 27 listopada 2003 r. sprawa C-497/01, Zita Modes Sàrl stwierdził, że celem ww. opcji jest uproszczenie rozliczeń związanych z przeniesieniem majątku przedsiębiorstwa lub jego części, bądź wniesieniem ich aportem. W wyroku tym przyjęto, że jeżeli państwo członkowskie wprowadziło do swojego systemu VAT opcję zawartą w pierwszym zdaniu art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy uznając, że w przypadku wydania całości majątku nie ma miejsca dostawa towarów w rozumieniu regulacji VAT, to zasada ta ma zastosowanie - nie wyłączając możliwości ograniczenia jej stosowania do okoliczności zawartych w zdaniu drugim tego samego paragrafu - do każdego wydania przedsiębiorstwa lub samodzielnej części przedsiębiorstwa, włączając składniki materialne i niematerialne, które łącznie stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa, mogącego samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. Nabywca musi jednak wyrazić zamiar dalszego prowadzenia nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie jego bezpośredniej likwidacji i sprzedaży zapasów. TSUE wskazał, że biorąc pod uwagę cel dyrektywy, pojęcia w niej użyte powinny być interpretowane w sposób jednolity i niezależny (autonomiczny), uwzględniając kontekst i cel regulacji. W wyroku tym, dokonując wykładni funkcjonalnej art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy, TSUE uznał, że celem wyłączenia zbycia przedsiębiorstwa z opodatkowania jest zapewnienie neutralności podatkowej takiej czynności, która obciążając stronę istotnym zobowiązaniem podatkowym i tak rodziłaby prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego. Trybunał podkreślił, że przeniesienie, o jakim mowa w art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, dotyczy między innymi części przedsiębiorstwa, a istotne znaczenie ma funkcjonalne powiązanie składników majątkowych umożliwiające realizację określonego zadania gospodarczego.

Należy zauważyć, że o tym czy zbycie składników majątku powinno być do celów podatku od towarów i usług traktowane jako zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy, decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją.

Zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy, ma miejsce wówczas, gdy cały majątek przedsiębiorstwa przechodzi na własność nabywcy, który kontynuuje działalność gospodarczą zbywcy. Podkreślić należy przy tym, że kontynuacja działalności przez nabywcę jest warunkiem wyłączenia spod działania ustawy zbycia przedsiębiorstwa.

Z opisu sprawy wynika, że żona i dwie córki zmarłego są jedynymi spadkobierczyniami po zmarłym E.F., który prowadził jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą (…). Po śmierci E.F. przedsiębiorstwo zostało objęte zarządem sukcesyjnym zgodnie z ustawą o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. W ramach planowanego działu spadku żona zmarłego Pani A.B. otrzyma między innymi całość przedsiębiorstwa w spadku. Pani A.B. zamierza przenieść odziedziczone przedsiębiorstwo (wszystkie składniki obejmujące przedsiębiorstwo zmarłego) do własnej, nowo założonej działalności gospodarczej. Nowo utworzona działalność będzie miała identyczne PKD jak przedsiębiorstwo w spadku. Działalność zostanie utworzona przez Panią A.B. w dniu dokonania notarialnego działu spadku i dniu dokonania przeniesienia odziedziczonego przedsiębiorstwa lub przed tym dniem. Pani A.B. nie prowadziła dotychczas działalności gospodarczej i zostanie wpisana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w związku z przeniesieniem do działalności gospodarczej przedsiębiorstwa zmarłego męża. Celem takiego działania jest kontynuacja działalności gospodarczej zmarłego. Wszystkie czynności mają służyć kontynuacji prowadzonej działalności gospodarczej po zmarłym E.F. i nie są nakierowane na odpłatne zbycie składników majątkowych. Masa spadkowa po zmarłym E.F. w zakresie przedsiębiorstwa w spadku stanowi zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje m.in: nieruchomości inwestycyjne, środki trwałe, dokumentacje oraz prawa i zobowiązania związane z prowadzoną działalnością. Działalność była kontynuowana w ramach zarządu sukcesyjnego ustanowionego przez spadkodawcę na wypadek śmierci przez córkę zmarłego Panią C.D., co potwierdza zachowana funkcjonalna i organizacyjna całość przedsiębiorstwa zgodnie z art. 55¹ k.c. Składniki majątkowe wniesione do jednoosobowej działalności gospodarczej Pani A.B. będą tożsame z tymi, które zostały nabyte przez spadkobierców w drodze spadku w ramach przedsiębiorstwa w spadku. Nie przewiduje się wyłączenia żadnych elementów ani wprowadzenia składników obcych względem majątku spadkowego. Przedsiębiorstwo będzie w aktualnym niezmienionym stanie organizacyjnym i majątkowym i będzie zdolne do kontynuowania działalności gospodarczej prowadzonej uprzednio przez spadkodawcę. Nie zachodzi potrzeba angażowania dodatkowych składników majątkowych, ponoszenia nakładów inwestycyjnych ani podejmowania innych czynności faktycznych i prawnych.

Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia, czy przeniesienie przedsiębiorstwa w spadku, którego zarząd sukcesyjny wygaśnie wskutek działu spadku w ramach umowy zawartej przed notariuszem do nowo utworzonej jednoosobowej działalność gospodarczej Pani A.B., będącej spadkobierczynią zmarłego przedsiębiorcy podlega wyłączeniu z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Odnosząc się do powyższych wątpliwości należy wskazać, że dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, rozumiana jest przez ustawodawcę, jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. W określeniu „jak właściciel” zawiera się możliwość uznania za dostawę faktycznego przeniesienia władztwa nad rzeczą. W rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług „dostawa” oznacza wszelkiego rodzaju rozporządzanie towarem (sprzedaż, zamiana, darowizna, oraz każda inna transakcja, która w aspekcie ekonomicznym będzie prowadziła do podobnego rezultatu).

Co należy rozumieć przez „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” określił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-320/88. W orzeczeniu tym stwierdza się, że dla uznania danej czynności za opodatkowaną dostawę towarów, nie ma znaczenia to, czy dochodzi do przeniesienia własności według prawa właściwego dla danego kraju. Regulacja ta ma zastosowanie do każdego przeniesienia prawa do rozporządzania towarem na inny podmiot, które to przeniesienie skutkuje tym, że strona ta uzyskuje de facto możliwość korzystania z rzeczy tak jak właściciel, nawet jeżeli nie wiąże się to z przeniesieniem własności. W tym orzeczeniu, odnosząc się do dostawy towarów, Trybunał posłużył się terminem przeniesienia „własności w sensie ekonomicznym”, podkreślając tym samym uniezależnienie opodatkowania od przeniesienia własności towarów. Oznacza to więc, że na gruncie przedmiotowego przepisu kluczowym elementem jest przeniesienie, w istocie rzeczy, praktycznej kontroli nad rzeczą i możliwości dysponowania nią.

Innymi słowy pojęcie „przeniesienie prawa do rozporządzania jak właściciel” dotyczy tego rodzaju czynności, która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nim jak właściciel. Chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest bowiem przeniesienie prawa własności, zatem zwrotu „prawo do rozporządzania jak właściciel” nie można interpretować jako „prawa własności”.

Co do zasady, aby można było mówić o przedsiębiorstwie, składniki materialne i niematerialne tworzące to przedsiębiorstwo powinny pozostawać ze sobą we wzajemnych relacjach w sposób tworzący zespół. Istotne jest, aby w zbywanym przedsiębiorstwie zachowane zostały funkcjonalne związki pomiędzy poszczególnymi składnikami, tak żeby mogły posłużyć kontynuowaniu określonej działalności gospodarczej.

W przypadku współwłasności każdy ze współwłaścicieli jest odrębnym podmiotem, każdy może rozporządzać swoim udziałem w oderwaniu od pozostałych współwłaścicieli. Jednak nie dochodzi przy tym do fizycznego wyodrębnienia masy majątkowej stanowiącej tę współwłasność.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy zasadniczo należałoby uznać, że spadkobiercy mają zamiar przekazać na rzecz Pani A.B. część, a nie całość przedsiębiorstwa w spadku. Co do zasady, udział w przedsiębiorstwie nie posiada cech fizycznie wyodrębnionych samodzielnych składników majątkowych i niemajątkowych, tym samym nie może być uznany za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego, ani też zorganizowaną jego część w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy.

Nie można jednak w przedmiotowej konkretnej sprawie pominąć specyficznych regulacji wynikających z ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej.

Celem wprowadzenia tych przepisów było zachowanie ciągłości prowadzenia przedsiębiorstwa w okresie, gdy trwają jeszcze procedury spadkowe. Ustawa obejmuje kwestie tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG oraz kontynuowania tej działalności gospodarczej.

W analizowanej sprawie przedsiębiorstwo w spadku, które kontynuuje działalność zmarłego Przedsiębiorcy w dotychczasowym zakresie, odziedziczyło kilku spadkobierców we współwłasności, stając się jednocześnie właścicielami przedsiębiorstwa w spadku. Zatem, spadkobiercy przed przekazaniem na rzecz Pani A.B. udziałów prowadzą działalność gospodarczą zmarłego Przedsiębiorcy.

Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że przekazanie Pani A.B. udziałów w przedsiębiorstwie w spadku - które w momencie nabycia będą stanowiły całość przejmowanego majątku, a zatem będą spełniały definicję przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego - podlegać będzie wyłączeniu od opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

Podsumowując, przeniesienie przedsiębiorstwa w spadku, którego zarząd sukcesyjny wygaśnie wskutek działu spadku w ramach umowy zawartej przed notariuszem do nowo utworzonej jednoosobowej działalności gospodarczej Pani A.B., będącej spadkobierczynią zmarłego przedsiębiorcy podlega wyłączeniu z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

Mają Państwo również wątpliwości czy na nabywcy przedsiębiorstwa będzie ciążył obowiązek korekty naliczonego podatku od towarów i usług odliczonego od towarów (środków trwałych, nieruchomości, wyposażenia) nabytych w ramach przedsiębiorstwa przez spadkodawcę, jak również w czasie działalności przedsiębiorstwa w spadku.

Zasady dotyczące sposobu i terminu dokonywania korekt podatku naliczonego oraz podmiotu zobowiązanego do dokonywania korekty zostały określone w art. 91 ustawy o podatku od towarów i usług.

Stosownie do treści art. 91 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 91 ust. 2 ustawy:

Na podstawie art. 91 ust. 3 ustawy:

W świetle art. 91 ust. 4 ustawy:

Według art. 91 ust. 5 ustawy:

Na mocy art. 91 ust. 6 ustawy:

W przypadku gdy towary lub usługi, o których mowa w ust. 4, zostaną:

1) opodatkowane - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane z czynnościami opodatkowanymi;

2) zwolnione od podatku lub nie podlegały opodatkowaniu - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku lub niepodlegającymi opodatkowaniu.

W myśl art. 91 ust. 7 ustawy:

Stosownie do art. 91 ust. 7a ustawy:

Na mocy art. 91 ust. 7b ustawy:

Na podstawie art. 91 ust. 7c ustawy:

Według art. 91 ust. 7d ustawy:

Stosownie do art. 91 ust. 8 ustawy:

Obowiązek skorygowania podatku naliczonego od wcześniej nabytych towarów lub środków trwałych wykorzystywanych przez podatnika do wykonywania czynności opodatkowanych, które są następnie przedmiotem zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, reguluje art. 91 ust. 9 ustawy.

Zgodnie z brzmieniem art. 91 ust. 9 ustawy:

Zatem, korekta podatku naliczonego, o której mowa w art. 91 ust. 1-8 ustawy, dotyczy podatku naliczonego od zakupów związanych jednocześnie z czynnościami, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, jeżeli podatnik nie jest w stanie wyodrębnić całości lub części kwot podatku, które posłużyłyby tylko czynnościom opodatkowanym oraz gdy zmianie uległo przeznaczenie towaru, od którego podatek został odliczony lub nieodliczony w całości.

Ponadto, korekta ta jest dokonywana przez nabywcę przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, będącego następcą prawnym (beneficjentem praw i obowiązków zbywcy), który w tym zakresie przejmuje, wynikające z art. 91 ust. 1-8 ustawy, obowiązki zbywcy.

Tym samym, nabywca przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, będący następcą prawnym, co do zasady, przejmuje obowiązki swojego poprzednika.

Jak wynika z opisu sprawy, Pani A.B. w ramach działalności gospodarczej będzie prowadziła działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem od towarów i usług VAT. Będzie to kontynuacja działalności uprzednio wykonywanej przez zmarłego przedsiębiorcę.

Zatem, w stosunku do Pani A.B. - jako nabywcy Przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego - znajdzie, co do zasady, zastosowanie art. 91 ust. 9 ustawy, przy czym ze względu na brak zmiany przeznaczenia nabytych towarów - dalsze wykorzystywanie do czynności opodatkowanych - nie ciąży na Pani A.B. obowiązek dokonania korekty na podstawie ww. przepisu.

Podsumowując, na nabywcy przedsiębiorstwa nie będzie ciążył obowiązek korekty naliczonego podatku od towarów i usług odliczonego od towarów (środków trwałych, nieruchomości, wyposażenia) nabytych w ramach przedsiębiorstwa przez spadkodawcę, jak również w czasie działalności przedsiębiorstwa w spadku, ponieważ ww. majątek w dalszym ciągu będzie służył Pani A.B. do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 (oznaczonego we wniosku nr 3) jest prawidłowe.

Kolejne Państwa wątpliwości dotyczą tego, czy samochody osobowe wchodzące w skład przedsiębiorstwa zmarłego w nowo powstałej firmie mogą nadal korzystać z możliwości odliczenia 100% VAT (zgłoszenie VAT-26 jako wykorzystywane tylko do działalności), czy należy dokonać nowego zgłoszenia jeżeli nowa firma przejmie ogół praw i obowiązków.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Jak wynika z art. 86 ust. 1 ustawy, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi.

Ponadto podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Należy wskazać, że kwestie dotyczące prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi zostały uregulowane w art. 86a ustawy o VAT.

Jak wynika z art. 86a ust. 1 pkt 1 ustawy:

Jak stanowi art. 86a ust. 2 ustawy:

Do wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, o których mowa w ust. 1, zalicza się wydatki dotyczące:

1) nabycia, importu lub wytworzenia tych pojazdów oraz nabycia lub importu ich części składowych;

2) używania tych pojazdów na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, związane z tą umową, inne niż wymienione w pkt 3;

3) nabycia lub importu paliw silnikowych, oleju napędowego i gazu, wykorzystywanych do napędu tych pojazdów, usług naprawy lub konserwacji tych pojazdów oraz innych towarów i usług związanych z eksploatacją lub używaniem tych pojazdów.

W myśl art. 86a ust. 3 ustawy:

Przepis ust. 1 nie ma zastosowania:

1) w przypadku gdy pojazdy samochodowe są:

a) wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika lub

b) konstrukcyjnie przeznaczone do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą, jeżeli z dokumentów wydanych na podstawie przepisów o ruchu drogowym wynika takie przeznaczenie;

2) do towarów montowanych w pojazdach samochodowych i do związanych z tymi towarami usług montażu, naprawy i konserwacji, jeżeli przeznaczenie tych towarów wskazuje obiektywnie na możliwość ich wykorzystywania wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika.

Zgodnie z art. 86a ust. 4 ustawy:

Pojazdy samochodowe są uznawane za wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika, jeżeli:

1) sposób wykorzystywania tych pojazdów przez podatnika, zwłaszcza określony w ustalonych przez niego zasadach ich używania, dodatkowo potwierdzony prowadzoną przez podatnika dla tych pojazdów ewidencją przebiegu pojazdu, wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub

2) konstrukcja tych pojazdów wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powoduje, że ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą jest nieistotne.

Jak wskazano w art. 86a ust. 12 ustawy:

Stosownie do art. 86a ust. 13 ustawy:

Jak wynika z art. 86a ust. 14 ustawy:

W myśl art. 86a ust. 15 ustawy:

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 86a ust. 15 ustawy, wydane zostało rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 28 września 2021 r. w sprawie wzoru informacji o pojazdach samochodowych wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1790). W załączniku tym zawarty został wzór informacji o pojazdach samochodowych wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej (VAT-26).

Przypomnieć w tym miejscu należy, że co do zasady, w celu dokonania pełnego odliczenia muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki, tj. sposób wykorzystania tych pojazdów przez podatnika, zwłaszcza w ustalonych przez niego zasadach ich używania, musi wykluczać ich użycie do celów prywatnych oraz wykluczenie użytku prywatnego musi zostać potwierdzone prowadzoną przez podatnika dla tych pojazdów ewidencją przebiegu pojazdu.

Złożenie w odpowiednim terminie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego informacji VAT-26 jest jednym z wymogów, którego spełnienie uprawnia podatnika do pełnego odliczenia podatku naliczonego w odniesieniu do pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, o czym stanowi art. 86a ust. 12 ustawy o VAT.

Odnosząc się do Państwa wątpliwości, należy zaznaczyć, że z chwilą działu spadku ustaje nie tylko byt cywilnoprawny przedsiębiorstwa w spadku, ale także prawnopodatkowy. Z tą chwilą przedsiębiorstwo w spadku przestaje istnieć jako podatnik podatku od towarów i usług. W konsekwencji, straci zdolność do wywiązywania się z przysługujących praw lub nałożonych obowiązków wynikających z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Jednocześnie prawa te i obowiązki, związane z działalnością przedsiębiorstwa w spadku, z chwilą działu spadku przejdą na Panią A.B. Konsekwencją działu spadku jest wstąpienie Pani A.B., we wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorstwa w spadku na gruncie podatku VAT.

Jak Państwo wskazali, Spadkodawcy oraz przedsiębiorstwu w spadku przysługiwało prawo do odliczenia 100% podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi. Spadkodawca złożył VAT-26. Pani A.B. będzie wykorzystywała ww. pojazdy w takim samym zakresie. Pojazdy samochodowe będą wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej Pani A.B. Z posiadanych przez Panią A.B. dokumentów obiektywnie będzie wynikać, że pojazdy samochodowe będą wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej i wykluczone będzie wykorzystanie danego samochodu do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Będzie wynikać to z prowadzonej ewidencji przebiegu pojazdów oraz z regulaminu korzystania z pojazdów osobowych. Monitorowanie używania będzie weryfikowane poprzez kontrolę prowadzonej ewidencji przebiegu pojazdów. Prowadzona przez Panią A.B. ewidencja przebiegu pojazdu będzie zawierała dane, o których mowa w art. 86a ust. 7 pkt 1-5, dane dotyczące każdego użycia pojazdu oraz odzwierciedlała w rzetelny sposób każde użycie pojazdu. Pojazdy będą garażowane/parkowane w godzinach pracy i po godzinach pracy kierowców pod adresem siedziby działalności Pani A.B. oraz w miejscu zamieszkania Pani A.B. (miejsce zamieszkania A.B. będzie wskazane w CEIDG jako dodatkowe stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej). Klucze i dokumenty od samochodów będą w wyłącznym dysponowaniu Pani A.B.

W przedmiotowej sprawie istotne są zwłaszcza przepisy art. 86a ust. 3 pkt 1 lit. a i art. 86a ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Z treści tych regulacji wynika, że podatnik ma możliwość odliczenia 100% kwoty podatku naliczonego zawartego w fakturach dotyczących wydatków związanych z pojazdami samochodowymi w sytuacji, gdy pojazdy te są wykorzystywane wyłącznie do celów prowadzenia działalności gospodarczej.

Do celów pełnego odliczenia podatku, fakt wykorzystywania ich wyłącznie do działalności musi być rozpatrywany w kategoriach obiektywnych. Co do zasady w celu dokonania pełnego odliczenia muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki, tj. sposób wykorzystania tych pojazdów przez podatnika, zwłaszcza w ustalonych przez niego zasadach ich używania, musi wykluczać ich użycie do celów prywatnych oraz wykluczenie użytku prywatnego musi zostać potwierdzone prowadzoną przez podatnika dla tych pojazdów ewidencją przebiegu pojazdu.

Odwołując się do wykładni językowej, zgodnie z interpretacją zawartą w internetowym Słowniku Języka Polskiego PWN przez pojęcie „wyłącznie” należy rozumieć „tylko” oraz „jedynie”. Przy definiowaniu słowa „wyłącznie” mogą być również pomocne synonimy tego słowa, wśród których wskazuje się: absolutnie; bezwzględnie; całkowicie; jedynie; tylko; zupełnie.

Zatem możliwość odliczenia 100% kwoty podatku naliczonego zawartego w fakturach, dotyczących wydatków związanych z pojazdami samochodowymi dotyczy tylko tych pojazdów, które przeznaczone są jedynie do wykonywania czynności służbowych, tym samym nie są wykorzystywane, choćby przejściowo, w inny sposób.

W tym miejscu wskazać należy, że przepisy ustawy nie określają, w jaki sposób podatnik ma zapewnić w przedsiębiorstwie wyeliminowanie użytku prywatnego używanych w nim pojazdów samochodowych dla celów pełnego odliczenia podatku naliczonego. Określone przez podatnika zasady używania pojazdów muszą obiektywnie potwierdzać, że pojazd jest wykorzystywany wyłącznie w działalności gospodarczej i nie ma możliwości prywatnego użytku tych pojazdów.

Analiza przedstawionego we wniosku opisu sprawy oraz przywołanych regulacji prawnych prowadzi do stwierdzenia, że opisany we wniosku sposób użytkowania samochodów osobowych nie wyklucza użycia ich do celów innych niż działalność gospodarcza Pani A.B. Wprawdzie Pani A.B. będzie prowadziła ewidencję przebiegu pojazdu, jednakże sposób użytkowania pojazdów nie wyklucza użytku prywatnego samochodów osobowych, o których mowa we wniosku, ponieważ miejsce zamieszkania Pani A.B. będzie również miejscem wykonywania działalności gospodarczej, gdzie m.in. będą parkowane samochody osobowe - miejsce zamieszkania będzie wskazane przez Panią A.B. jako dodatkowe stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej.

Wprawdzie wyjaśnili Państwo, że pojazdy będą pobierane przez kierowców z siedziby firmy, a klucze i dokumenty od samochodów będą w wyłącznym dysponowaniu Pani A.B., jednak to nie wyklucza użycia tych samochodów osobowych do użytku prywatnego. Już sama kategoria samochodu osobowego sprzyja użyciu takiego samochodu do celów nie związanych z działalnością gospodarczą. Wystarczy, że takie możliwości istnieją, a sprzyja temu parkowanie pojazdów w miejscu zamieszkania Pani A.B.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że bezpośrednia dostępność samochodów osobowych w miejscu zamieszkania, stwarza możliwość wykorzystania tych pojazdów przez Panią A.B. do celów prywatnych. Wprowadzenie przez Panią A.B. regulaminu korzystania z pojazdów samochodowych oraz okoliczność, że klucze i dokumenty od samochodów będą w wyłącznym dysponowaniu Pani A.B. oraz że będzie prowadzona ewidencja przebiegu pojazdów, nie jest równoznaczne ze stworzeniem przez Panią A.B. stosownej procedury użytkowania tych pojazdów, która wykluczy potencjalne użycie tych pojazdów do celów prywatnych.

Podjęte przez Panią A.B. działania, mające na celu wykluczenie użycia samochodów przez Panią A.B. bądź osoby trzecie do celów innych niż działalność gospodarcza, tj. prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdów oraz wprowadzenie regulaminu używania samochodów, nie potwierdzają obiektywnie, że ww. samochody, będą wykorzystywane wyłącznie do prowadzonej przez Panią A.B. działalności gospodarczej, bez możliwości użycia ich do celów prywatnych, w sytuacji gdy Pani A.B. będzie miała możliwość parkowania tych pojazdów w miejscu zamieszkania.

Należy wyjaśnić, że parkowanie pojazdów w miejscu zamieszkania (nawet jeżeli jest to miejsce wykonywania działalności gospodarczej), stanowi potencjalną możliwość użycia tych samochodów do celów prywatnych Pani A.B.

Tym samym należy uznać, że co do zasady, wykorzystywanie samochodów osobowych przez parkowanie w miejscu zamieszkania, wyklucza uznanie tych samochodów za używane „wyłącznie” do celów działalności gospodarczej.

Zatem, w przypadku gdy Pani A.B. będzie parkowała samochody osobowe, wykorzystywane „wyłącznie” do działalności gospodarczej w miejscu zamieszkania, nie będzie uprawniona do odliczenia podatku naliczonego w pełnej wysokości.

Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że samochody osobowe nie będą wykorzystywane wyłącznie do celów prowadzonej przez Panią A.B. działalności gospodarczej w rozumieniu przepisu art. 86a ust. 3 pkt 1 lit. a w związku z art. 86a ust. 4 pkt 1 ustawy.

Tym samym, Pani A.B. nie będzie miała prawa do odliczania 100% podatku naliczonego od wydatków związanych z tymi pojazdami.

W konsekwencji, Pani A.B. będzie przysługiwało prawo do odliczenia 50% podatku naliczonego od ponoszonych wydatków, dotyczących opisanych pojazdów samochodowych.

Mając zatem na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz powołane przepisy prawa należy wskazać, że stosownie do art. 86a ust. 14 ustawy, Pani A.B. będąca następcą prawnym przedsiębiorstwa w spadku będzie zobowiązana do dokonania aktualizacji informacji VAT-26 dotyczącej pojazdów samochodowych, które służyły wyłącznie prowadzeniu działalności gospodarczej przez Spadkodawcę i przedsiębiorstwo w spadku.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 (oznaczonego we wniosku nr 4) jest nieprawidłowe.

Kolejne Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia czy nadpłata podatku VAT z działalności w spadku powinna być rozliczona w ostatniej deklaracji składanej do urzędu skarbowego, czy przechodzi na nowo utworzoną działalność. Przy czym wskazali Państwo, że przez sformułowanie „nadpłata podatku VAT” należy rozumieć nadwyżkę podatku naliczonego nad kwotą podatku należnego, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Jak wskazano powyżej, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Z kolei art. 87 ust. 1 ustawy stanowi, że:

Zasady dokonywania zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy podatnika określone zostały w art. 87 ust. 2-ust. 6 ustawy.

Terminy odliczenia podatku VAT naliczonego z otrzymanych faktur zostały określone w art. 86 ust. 10-13 ustawy.

Zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy:

Stosownie do art. 86 ust. 10b ustawy:

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa w:

 1) ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a - powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny;

2) ust. 2 pkt 4 lit. c - powstaje zgodnie z ust. 10, pod warunkiem że podatnik:

a) (uchylona)

b) uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek;

3) ust. 2 pkt 4 lit. a, b i d - powstaje zgodnie z ust. 10, pod warunkiem że podatnik uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu tych transakcji w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek.

Jak stanowi art. 86 ust. 10c ustawy:

Przepis art. 86 ust. 11 ustawy wskazuje dodatkowe terminy obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w sytuacji, gdy podatnik nie dokonał tego obniżenia w terminie otrzymania faktury. I tak, stosownie do tej regulacji:

Zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy:

Jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w terminach, o których mowa w ust. 10, 10d, 10e i 11, może on obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej:

1) za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, albo

2) za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, a w przypadku podatnika, o którym mowa w art. 99 ust. 2 i 3, za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych, po okresie rozliczeniowym, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego

- nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Odnosząc się do Państwa wątpliwości, należy jeszcze raz zaznaczyć, że z chwilą działu spadku ustaje nie tylko byt cywilnoprawny przedsiębiorstwa w spadku, ale także prawnopodatkowy. Z tą chwilą przedsiębiorstwo w spadku przestaje istnieć jako podatnik podatku od towarów i usług. W konsekwencji, straci zdolność do wywiązywania się z przysługujących praw lub nałożonych obowiązków wynikających z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Jednocześnie prawa te i obowiązki, związane z działalnością przedsiębiorstwa w spadku, z chwilą działu spadku przejdą na Panią A.B. Konsekwencją działu spadku jest wstąpienie Pani A.B., we wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorstwa w spadku na gruncie podatku VAT.

Z wyżej powołanych przepisów wynika, że prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony powstaje w sytuacji, gdy zostaną spełnione łącznie następujące warunki:

- odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług,

- towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych,

- powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do nabywanych towarów i usług,

- doszło do faktycznego nabycia tych towarów i usług,

- podatnik jest w posiadaniu faktury bądź dokumentu celnego dokumentujących tę transakcję.

Zaznacza się, że co do zasady podatek naliczony na podstawie faktury może odliczyć ten podatnik, dla którego została wystawiona faktura. Jednakże wskutek sukcesji, to nabywca przedsiębiorstwa przejmie obowiązki i prawa zbywcy dotyczące przejętego przedsiębiorstwa, związane z rozliczaniem podatku naliczonego.

W opisie sprawy wskazali Państwo, że w przedsiębiorstwie w spadku występuje nadwyżka w zakresie podatku VAT.

Mając na uwadze powołane wyżej uregulowania oraz fakt, że Pani A.B. będzie czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług oraz w oparciu o otrzymane składniki przedsiębiorstwa będzie kontynuowała prowadzenie działalności opodatkowanej podatkiem VAT, a także to, że stanie się następcą prawnym przedsiębiorstwa w spadku, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie w przypadku, gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2 ustawy, będzie w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, na podstawie art. 87 ustawy, Pani A.B. będzie miała prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Prawo to będzie przysługiwało pod warunkiem niezaistnienia przesłanek z art. 88 ustawy.

Podsumowując, w przypadku nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym występującym w przedsiębiorstwie w spadku, może ona zostać rozliczona przez przedsiębiorstwo w spadku w „ostatniej” deklaracji składanej do urzędu skarbowego lub przez Panią A.B. jako następcę prawnego po przejęciu przedsiębiorstwa w spadku.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 (oznaczonego we wniosku nr 5) jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Niniejsza interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie podatku od towarów i usług. W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatku od spadków i darowizn zostały wydane odrębne rozstrzygnięcia.

Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (pytań). Inne kwestie przedstawione w opisie zdarzenia przyszłego oraz własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniami nie mogą być - zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej - rozpatrzone.

Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

W tym miejscu organ interpretacyjny zastrzega jednak, że gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan faktyczny interpretacja nie wywoła skutków prawnych.

Podkreślić ponadto należy, że ewentualna ocena zasadności zwrotu różnicy podatku VAT leży w kompetencji właściwego dla Nabywcy organu podatkowego tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego/Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pani A.B. (Zainteresowany będący stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.