PIP wyjaśnia zasady udzielania dodatkowego urlopu dla osób z niepełnosprawnościami
Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych zwróciła się do Państwowej Inspekcji Pracy z wnioskiem o interpretację przepisów dotyczących dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikom z niepełnosprawnościami. Inicjatywa ta była odpowiedzią na narastające wątpliwości związane z zasadą proporcjonalności stosowaną do pierwszego dodatkowego urlopu.
W udzielonej odpowiedzi PIP jednoznacznie wskazała, jak należy interpretować obowiązujące regulacje.
Prawo do pierwszego dodatkowego urlopu
Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913) osobie zaliczonej do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Jeżeli upływ jednego roku pracy uprawniający do dodatkowego urlopu wypoczynkowego nastąpi w trakcie roku kalendarzowego, okoliczność ta nie będzie miała wpływu na wymiar urlopu. Oznacza to, że urlop taki nie będzie podlegał proporcjonalnemu obniżeniu w stosunku do okresu, w którym pracownik nie miał do niego prawa.
Przykładowo, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska prawo do dodatkowego urlopu w grudniu, z uwagi na upływ w tym miesiącu roku zatrudnienia, będzie mu przysługiwało prawo do pełnych 10 dni tego urlopu.
Rozwiązanie stosunku pracy
Inaczej kształtuje się natomiast sytuacja pracownika, z którym, po nabyciu przez niego prawa do pierwszego urlopu dodatkowego, następuje rozwiązanie stosunku pracy. W takim bowiem przypadku, będą obowiązywały reguły dotyczące ustalania urlopu proporcjonalnego, określone w Kodeksie pracy.
W przypadku pracownika, z którym po nabyciu przez niego prawa do pierwszego urlopu dodatkowego następuje rozwiązanie stosunku pracy zastosowanie będą miały regulacje dotyczące ustalania urlopu proporcjonalnego, co za tym idzie, urlop u dotychczasowego pracodawcy będzie takiemu pracownikowi przysługiwał w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u tego pracodawcy, chyba, że przed rozwiązaniem stosunku pracy wykorzystał urlop w pełnym wymiarze.
Regulacje dotyczące proporcjonalnego obniżenia wymiaru urlopu stosuje się także do osób, które powracają do pracy u dotychczasowego pracodawcy w ciągu roku kalendarzowego, po trwającej co najmniej 1 miesiąc absencji spowodowanej urlopem bezpłatnym, urlopem wychowawczym, okresem pełnienia zasadniczej służby wojskowej, terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, służby w aktywnej rezerwie, odbywania ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy, pełnienia służby zastępczej, tymczasowym aresztowaniem, okresem odbywania kary pozbawienia wolności, nieusprawiedliwioną nieobecnością w pracy.
Państwowa Inspekcja Pracy potwierdziła, że prawo do pierwszego dodatkowego urlopu nie podlega proporcjonalnemu obniżeniu, a zasada proporcjonalności obowiązuje jedynie w przypadku rozwiązania umowy lub przerwy w zatrudnieniu.
Ekwiwalent pieniężny
W przypadku rozwiązania stosunku pracy i niewykorzystania przez pracownika przysługującego mu dodatkowego urlopu, pracodawca ma obowiązek wypłacić ekwiwalent pieniężny w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia. Co istotne, nawet jeżeli pracodawca wypłaci ekwiwalent w kwocie wyższej niż należna, nie pozbawia to pracownika prawa do proporcjonalnego urlopu u kolejnego pracodawcy.
Odmienna sytuacja występuje jedynie wtedy, gdy przed ustaniem stosunku pracy pracownik wykorzystał „w naturze” urlop w wymiarze wyższym niż wynikało to z jego proporcjonalnego wymiaru. W takiej sytuacji u nowego pracodawcy wymiar przysługującego urlopu zostaje odpowiednio pomniejszony.
Źródło: Stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 24 lutego 2026 r. - opublikowane na www.popon.pl
Oprac. Katarzyna Bogucka
REDAKCJA INFORLEX
POTRZEBUJESZ POMOCY?