Wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. II OSK 1964/23
Organ planistyczny narusza władztwo planistyczne poprzez niewłaściwe ograniczenie prawa własności, nie rozważając alternatywnych rozwiązań, z naruszeniem zasady proporcjonalności i równości, co skutkuje niezasadnym ograniczeniem praw właścicieli nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant: starszy asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Kampinos, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 83/23, w sprawie ze skargi A. M. i M. M., na uchwałę Rady Gminy Kampinos, z dnia 28 lutego 2022 r., nr XLI/262/22, w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części wsi Zawady, gmina Kampinos, oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 83/23, po rozpoznaniu skargi A. M. i M. M. na uchwałę Rady Gminy Kampinos z dnia 28 lutego 2022 r., nr XLI/262/22, w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części wsi Zawady, gmina Kampinos – stwierdził nieważność § 9 ust. 1 pkt 1 oraz § 14 pkt 1 części tekstowej zaskarżonej uchwały oraz części graficznej stanowiącej załącznik nr 1 do zaskarżonej uchwały w zakresie, w którym przewiduje on przebieg drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem 1KDW – w odniesieniu do działki o numerze ewidencyjnym [...].
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji A. M. oraz M. M. - dalej: "skarżący", działając na podstawie art. 101 § 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) - dalej: "u.s.g.", wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę Rady Gminy Kampinos z dnia 28 lutego 2022 r. Skarżący zaskarżyli uchwałę w części tj. w zakresie § 9 ustęp 1 pkt 1, § 14 oraz załącznika nr 1- rysunku graficznego, w zakresie prowadzenia drogi wewnętrznej 1KDW przez działkę o numerze ewidencyjnym [...].
Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucili:
1) naruszenie art. 2, art. 7, art. 21 ust. 1-2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1-2, art. 64 ust. 1, ust. 2, ust. 3 Konstytucji;
2) naruszenie art. 1 Pierwszego Protokołu do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (ochrona prawa własności);
3) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 6 i 7 i pkt 12, art. 6 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1, art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 647, z póżn. zm.) – dalej: "u.p.z.p.".
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Kampinos - dalej: "Rada", wniosła o jej odrzucenie, ponieważ interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przewidziany w kwestionowanym planie przebieg drogi w części po działce skarżących, zamiast tak jak proponowali w uwagach do planu, po gminnych działkach o nr ewid. [...] oraz [...], narusza przysługujące im prawo własności. Gmina projektując drogę wewnętrzną, nie uwzględniła przeznaczonej do tego celu działki ewidencyjnej o numerze [...]. Przebieg planowanej drogi wewnętrznej uniemożliwia skarżącym ogrodzenie ich działki. Zostanie ona także w wyniku przeprowadzenia planowanej drogi wewnętrznej, pomniejszona o około 4-5 metrów, co uniemożliwi jej zagospodarowanie na długości prawie 30 metrów. Dotychczasowy, funkcjonujący nadal, przejazd przez działkę skarżących, był podyktowany wyłącznie ich dobrą wolą oraz nieprzystosowaniem działki ewidencyjnej o numerze [...] do przejazdu.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie doszło do tzw. wywłaszczenia planistycznego poprzez formalne i faktyczne pozbawienie skarżących atrybutów właścicielskich w odniesieniu do części ich działki. Nie uwzględniono wniosku skarżących o wykup działki w oparciu o art. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. Gmina miała możliwość zaplanowania drogi wewnętrznej w sposób nienaruszający prawa własności skarżących.
Działanie gminy miało na celu utrzymanie istniejącego przejazdu niezgodnie z jego faktycznym przeznaczeniem, obarczając skarżących dodatkowo kosztami utrzymania drogi wewnętrznej. Skarżący nie mogą uzyskać od Gminy informacji na temat przystosowania działki drogowej o numerze ewid. [...] do przejazdu zgodnie z uchwalonym planem miejscowym, zaś wyjaśnienia Gminy w tym zakresie nie spełniają kryteriów szczegółowego profesjonalnego i wiarygodnego uzasadnienia.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego należy podzielić ocenę skarżących dotyczącą nieracjonalnego przebiegu przez ich działkę drogi wewnętrznej, skoro mogą być do tego przeznaczone działki gminne o nr [...] i [...]. Sąd ten nie podzielił również argumentacji organu zawartej w § 3 załącznika do planu zawierającym rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag zgłoszonych do projektu planu. Istnienie dotychczasowego prowizorycznego przejazdu przez działkę skarżących, którego użytkowanie przez inne osoby wynika tylko z dobrej woli skarżących, nie może być, zdaniem Sądu meriti, argumentem za przebiegiem drogi po śladzie tego prowizorycznego przejazdu.
Również stan gminnej działki o nr [...], która mogła by być wykorzystywana jako droga, nie uzasadnia ograniczania prawa własności skarżących. Nie jest także przekonujące zawarte w § 3 ust. 2 stwierdzenie, że zaproponowane przez skarżących przewężenie drogi na wysokości działki o nr ewid. [...] miałoby szerokość ok. 4 m, co nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Jak wynika bowiem z załącznika graficznego do planu, działka nr [...] ma na całej swojej długości jednakowa szerokość w tym także na granicy z działką nr [...]. Organ nie wyjaśnił wątpliwości odnośnie do przydatności działki o nr [...], bowiem na zapytanie skarżących dotyczących tej kwestii nie udzielił odpowiedzi.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w odniesieniu do działki skarżących, na podstawie art. 147 §1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Rada Gminy Kampinos. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. przez ich błędną wykładnię, wedle której władztwo planistyczne organu może być ograniczone jedynie z tego powodu, że istnieje hipotetyczna alternatywna możliwość przeprowadzenia ciągu komunikacyjnego, choćby jego przeprowadzenie stało w sprzeczności z ustaleniami projektanta i wiązało się z dużymi trudnościami po stronie organu.
W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie od skarżących solidarnie na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Zwrócono uwagę, że Sąd Wojewódzki: "zinterpretował przepisy prawa materialnego w taki sposób, iż miałyby nie mieć znaczenia ani ustalenia projektanta ani fakt trudności, z jakimi organ miałby się mierzyć przy wytyczeniu drogi wewnętrznej zgodnie z wolą skarżących. Tym samym Sąd uznał, że w gruncie rzeczy władztwo planistyczne organu jest wyraźnie ograniczone, skoro za każdym razem miałby on obowiązek rozważyć przebieg ciągów komunikacyjnych niejako w taki sposób, by prawo własności miało nie być w ogóle ograniczone, niezależnie od tego, z jakimi trudnościami czy wręcz kosztami się to wiąże.".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogą podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku.
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Należy powiązać je ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartością aktu planistycznego (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Natomiast art. 3 ust. 1 u.p.z.p. ustanawia zasadę władztwa planistycznego gminy, które jest kompetencją do samodzielnego i zgodnego z interesami gminy kształtowania polityki przestrzennej. Obejmuje zatem samodzielne ustalanie przez gminę przeznaczenia terenów, rozmieszczania inwestycji celu publicznego oraz określanie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Ustalenia planu mogą ograniczać własność i takie regulacje nie stanową naruszenia prawa, o ile dzieje się to z poszanowaniem prawa, w tym chronionych wartości konstytucyjnych - również zasady proporcjonalności.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. w planie miejscowym następuje ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu, które kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 u.p.z.p.). Jak zaznaczył NSA w wyroku z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 490/05 (LEX nr 196696), ustalenia miejscowego planu w praktyce ograniczają prawo własności. Przywołane przepisy tworzą normatywne zręby doktrynalnej koncepcji tzw. władztwa planistycznego gminy, przez które rozumie się przyznaną organom gminy przez ustawodawcę kompetencję do określania w sposób władczy (jednostronny i wiążący) przeznaczenia terenów położonych na obszarze gminy oraz zasad (sposobów) ich zagospodarowania. W ramach tego władztwa organy gminy mogą samodzielnie kształtować przeznaczenie oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się na obszarze ich działania, pod warunkiem, że czynią to w granicach obowiązującego prawa i nie nadużywają swych uprawnień. Jednym z podstawowych instrumentów, za pomocą których gmina wykonuje przysługujące jej władztwo planistyczne, jest plan miejscowy - co wynika jasno z przywołanego powyżej art. 4 ust. 1 u.p.z.p. Regulację tę uszczegóławiają przepisy art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p., w których ustawodawca zawarł zestawienie, odpowiednio, obligatoryjnych (ust. 2 pkt 1-12) i fakultatywnych (ust. 3 pkt 1-10) elementów planu miejscowego.
W skardze kasacyjnej nietrafnie zarzucono naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. Przepis ten zawiera katalog wartości, jakie powinny być uwzględnione w planowaniu przestrzennym, w tym akcentowane szczególnie przez pełnomocnika skarżącego prawo własności (pkt 7). Z uwagi na konstrukcję art. 1 ust. 2 u.p.z.p. nie wskazano, aby którakolwiek z tych wartości miała prymat nad pozostałymi, co oznacza, że konieczne jest zachowanie stosownej proporcji pomiędzy ochroną wskazanych dóbr. Właśnie zachowanie owej proporcjonalności ma kluczowe znaczenie dla oceny, czy określone rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice władztwa planistycznego - nie stanowi jego nadużycia.
Zdaniem NSA nie ma racji autor skargi kasacyjnej, że organ uchwalając plan miejscowy w części obejmującej teren działki skarżących nie nadużył władztwa planistycznego dokonując ingerencji w prawo własności - naruszając istotę tego prawa. Przede wszystkim Sąd Wojewódzki słusznie zwrócił uwagę na dwie zasadnicze kwestie, a mianowicie: cele, jakie przyświecały lokalnemu uchwałodawcy podejmującego zaskarżoną uchwałę w sprawie planu miejscowego oraz uwarunkowania terenowe funkcjonujące na obszarze objętym planem miejscowym.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, brak jest podstaw do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie w wyniku uchwalenia planu miejscowego doszło do uprawnionej ingerencji w przysługujące stronie skarżącej prawo własności. Przewidziany w kwestionowanym planie przebieg drogi w części po działce skarżących, zamiast tak jak proponowali w uwagach do planu, po gminnych działkach o nr ewid. [...] oraz [...], narusza przysługujące im prawo własności. Gmina projektując drogę wewnętrzną, nie uwzględniła przeznaczonej do tego celu działki ewidencyjnej o numerze [...]. Trafne jest zatem stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że działka skarżących, w wyniku przeprowadzenia planowanej drogi wewnętrznej, zostanie pomniejszona o około 4-5 metrów, co uniemożliwi jej zagospodarowanie na długości prawie 30 metrów.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nieusprawiedliwiony jest również zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej.
Interpretując przepis art. 15 ust. 2 u.p.z.p., należy mieć na uwadze, że obowiązek zawarcia w planie miejscowym określonych w nim zagadnień nie jest bezwzględny w tym sensie, iż rada może pominąć określenie ustaleń skatalogowanych w przywołanym przepisie, ze względu na stan faktyczny obszaru objętego planem. Jeżeli zatem z okoliczności faktycznych danego terenu wynika brak konieczności zawarcia w planie miejscowym któregoś z elementów wskazanych przez ustawodawcę jako obligatoryjny składnik planu, to jego nieustalenie w planie nie stanowi o naruszeniu zasad sporządzania planu.
Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Ingerencja w sferę prawa do nieruchomości (własności, użytkowania wieczystego) musi zatem pozostawać w racjonalnej, odpowiedniej proporcji do wskazanych celów (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1708/09, LEX nr 597356)
Jak już wskazano ustalenia planu miejscowego bezsprzecznie mogą ograniczać własność. Regulacje takie, nie stanowią naruszenia prawa o ile dzieje się to z poszanowaniem prawa, w tym chronionych wartości konstytucyjnych - również przywołanej wyżej zasady proporcjonalności. Wymóg proporcjonalności, zwany także zakazem nadmiernej ingerencji, oznacza konieczność zachowania proporcji pomiędzy ograniczeniem danego konstytucyjnego prawa lub wolności (czyli nałożonymi na jednostkę obciążeniami), a zamierzonym celem (pozytywnym efektem) danej regulacji prawnej. Wymóg proporcjonalności oznacza konieczność wyważania dwóch dóbr (wartości), których pełna realizacja jest niemożliwa (por. J. Zakolska, Zasada proporcjonalności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008, s. 27-28). Brzmienie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jednoznacznie wskazuje, że interes publiczny nie uzyskał prymatu pierwszeństwa w odniesieniu do interesu jednostki. Rozwiązania prawne przyjęte w ustawie opierają się na zasadzie równowagi interesu ogólnopaństwowego, interesu gminy i interesu jednostki. Oznacza to obowiązek rozważnego wyważenia praw indywidualnych (interesów obywateli) i interesu publicznego, co ma szczególne znaczenie w przypadku kolizji tych interesów. Istota działania zasady wyważenia przeciwstawnych interesów opiera się na prawidłowej realizacji dwóch elementów tej zasady: wyważania wartości interesów i rezultacie wyważania. Jeżeli nie doszło do wyważania interesów lub bezpodstawnie przyjęto regułę dominacji któregokolwiek z interesów - zasada ta zostaje naruszona.
Uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego organ planistyczny zobowiązany jest - co wynika z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. - do tego, aby po przeanalizowaniu potrzeb wspólnoty samorządowej zadecydować o przeznaczeniu terenów pod budowę nowych dróg. W zakresie wymogu o którym stanowi art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. plan miejscowy powinien być tak skonstruowany aby zapewnić możliwość obsługi komunikacyjnej określonych terenów. Rozstrzygnięcia w przedmiocie rozwiązań komunikacyjnych powinny być podejmowane w odniesieniu do całego terenu objętego planem, przy uwzględnieniu aby tereny przylegające do drogi głównej miały możliwość skomunikowania się z poprzez system dróg z innymi terenami poprzez tę drogę lub przez inne drogi. Przeznaczenie określonych gruntów pod drogi ma służyć niewątpliwie porządkowi publicznemu, a realizacja tego celu niejednokrotnie nie jest możliwa bez ograniczenia czyichkolwiek praw. Ograniczenie to musi być jednak dokonane przy zachowaniu granic władztwa planistycznego oraz zasady proporcjonalności i zasady równości. Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli organ gminy powinien dbać o właściwe ustalenie proporcji pomiędzy ochroną interesu publicznego z jednej strony, a ograniczeniem prywatnych interesów właścicieli. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ nie wykazał, by stwierdzenie nieważności kwestionowanej części planu stało w sprzeczności z innymi chronionymi wartościami. Sąd Wojewódzki trafnie zauważył, że zapewnienie dostępności komunikacyjnej działek, może być zrealizowane poprzez poprowadzenie drogi wewnętrznej po działkach o nr ewid. [...] oraz [...], a zatem przeprowadzenie drogi przez działkę skarżących, nie jest niezbędne dla zapewnienia komunikacji na obszarze objętym planem miejscowym.
Istnienie dotychczasowego prowizorycznego przejazdu przez działkę skarżących, którego użytkowanie przez inne osoby wynika tylko z dobrej woli skarżących, nie może być zdaniem Sądu argumentem za przebiegiem drogi po śladzie tego prowizorycznego przejazdu. Również stan gminnej działki o nr [...], która mogła by być wykorzystywana jako droga, nie uzasadnia ograniczania prawa własności skarżących. Nie jest także przekonujące zawarte w § 3 ust. 2 planu stwierdzenie, że zaproponowane przez skarżących przewężenie drogi na wysokości działki o nr ewid. [...] miałoby szerokość ok. 4 m, co nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Jak wynika bowiem z załącznika graficznego do planu, działka nr [...] ma na całej swojej długości jednakową szerokość w tym także na granicy z działką nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ argumentuje, że podmioty, których nieruchomości są przeznaczone, albo wykorzystywane na cele mieszkaniowe lub usługowe, muszą się liczyć z tym, że elementem rozwiązań komunikacyjnych będą również drogi wewnętrzne, utrzymywane przez ich właścicieli (użytkowników wieczystych), a nie wyłącznie sieć dróg publicznych. "Wyznaczenie w planie miejscowym dróg wewnętrznych jest nie tylko dopuszczalne, ale przede wszystkim pożądane i mieści się w ramach kompetencji rady gminy jako jedno z podstawowych narzędzi kształtowania ładu przestrzennego.".
Droga wewnętrzna 1KDW wiodąca przez działkę o numerze ewidencyjnym [...] ma służyć zapewnieniu sąsiednim nieruchomościom, stanowiącym własność innych osób prywatnych, dostęp do drogi publicznej. Ponieważ jednak przedmiotowa droga nie będzie publiczną drogą gminną, w rozumieniu art. 1, art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, oznacza to, że nieruchomość skarżących nie będzie mogła podlegać wywłaszczeniu na cel publiczny o jakim mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Należy podkreślić, że przejęcie w sposób określony w zaskarżonej uchwale przez gminę części gruntu prywatnego dla zrealizowania ustawowego wymogu dostępu do drogi publicznej innej nieruchomości nie może naruszać istoty prawa własności, konieczna jest tu zgoda właściciela działki i zawarcie z nim stosownej umowy cywilnoprawnej - czy to aktu sprzedaży, czy ustanowienia służebności drogowej, uprawniającej do dysponowania tą częścią nieruchomości na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Na podstawie analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów, stwierdzić trzeba, że uchwalając zaskarżony akt prawa miejscowego organ stanowiący gminy nie rozważał, czy ograniczenie uprawnień skarżących jako właścicieli działki nr [...] w sposobie korzystania z prawa własności, pozostawało w zgodzie z zasadą proporcjonalności oraz czy możliwe będzie zrealizowanie planowanej drogi wewnętrznej i czy w związku z tym, ograniczenie prawa własności przyniesie zamierzony w uchwalonym planie skutek.
W świetle dotąd powiedzianego, nie budzi wątpliwości, że w ramach przysługującego jej władztwa planistycznego Rada Gminy kształtując ład przestrzenny, uprawniona była do wytyczenia przebiegu dróg i innych szlaków komunikacyjnych. Rada miała więc prawo do określenia przeznaczenia danego terenu jako drogi wewnętrznej jednak w niniejszej sprawie, korzystając z tego prawa w odniesieniu do nieruchomości skarżącego, naruszyła przedstawione wyżej zasady równości i proporcjonalności. Bez wskazania uzasadnionej przyczyny - w sposób niewspółmierny w stosunku do terenów sąsiednich - ograniczyła bowiem prawo własności skarżących przez przeznaczenie ich działki na drogę wewnętrzną i w związku z tym uniemożliwiając ich właściwe zagospodarowanie. Nie może być bowiem aprobowana sytuacja, w której wytycznie drogi wewnętrznej kosztem właścicieli działki prywatnej, a jednocześnie nie zostanie wykazane, że wykluczona jest możliwość innego przebiegu tej drogi. Gmina nie wykazała, niezbędności omawianego przebiegu drogi 1KDW do czego - zdaniem Sądu - była zobowiązana. W związku z tym doszło do nadmiernego ograniczenia prawa własności skarżących. Wprowadzone rozwiązanie skutkuje istotną ingerencją w sposób wykonywania władztwa skarżących nad przedmiotową nieruchomością, przy czym do ograniczenia tego władztwa doszło z naruszeniem zasad sporządzania planu przy przekroczeniu władztwa planistycznego gminy. Organ planistyczny w żaden sposób nie wyjaśnił ani celu zmiany przeznaczenia ingerującego w prawo własności skarżących, ani też nie rozważał alternatywnych rozwiązań w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
POTRZEBUJESZ POMOCY?