Interpretacja indywidualna z dnia 2 kwietnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-3.4015.59.2026.3.ASZ

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn:

-w części dotyczącej opodatkowania otrzymania zachowku – jest prawidłowe,

-w części dotyczącej opodatkowania otrzymania odsetek ustawowych od zachowku oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego – jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

1 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych wypłaty zachowku wraz z odsetkami i zwrotem kosztów postępowania sądowego. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – 28 lutego 2026 r. oraz 30 marca 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wyrokiem w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z (…) 2025 r. Sąd Okręgowy w (…), (…) Wydział Cywilny zasądził od pozwanej (…) na rzecz powoda (…) (Wnioskodawcy) łączną kwotę (…) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, z tytułu zachowku po zmarłym w 2022 r. dziadku (…), (…).

(…) 2026 r. Sąd Okręgowy w (…), (…) Wydział Cywilny wydał postanowienie zasądzając od pozwanej (…) na rzecz powoda (…) kwotę (…) zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

W dniu (…) 2026 r. (…) przelała na wspólne konto (…) (ojca (…)) oraz jego żony (…) (matki (…)) kwotę łączną w wysokości (…) zł tytułem realizacji wyroku Sądu. Na kwotę tę składały się:

1) zachowek: (…) zł,

2) zasądzone odsetki za opóźnienie w zapłacie zachowku: (…) zł.

Oprócz tego, w dniu (…) 2026 r., (…) przelała na ww. konto kwotę (…) zł z tytułu zasądzonego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pytania w zakresie podatku od spadków i darowizn (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

1. Czy od zachowku, odsetek oraz zwrotów kosztów postępowania otrzymanych wyrokiem sądu płaci się podatek od spadków i darowizn, po złożeniu, jako rodzic (…), do urzędu skarbowego formularza SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od otrzymania przelewu we wskazanej kwocie?

2. Czy wnuk po dziadku należy do grupy podatkowej 0 (tzw. najbliższa rodzina lub grupa zerowa) w podatku od spadków i darowizn, co umożliwia pełne zwolnienie po zgłoszeniu SD-Z2?

3. Którą z wymienionych kwot należy umieścić na formularzu SD-Z2? (czy ma to być suma zachowku, odsetek i kosztów postępowania?)

4. Czy oprócz złożenia SD-Z2 należy jeszcze dochować innych formalności? (jakich)?

Pana stanowisko w sprawie w zakresie podatku od spadków i darowizn (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Pana zdaniem, zgłoszenie nabycia zachowku (wraz z odsetkami i kosztami postępowania sądowego stanowiącymi wyrównanie uszczerbku w majątku poniesionego na sfinansowanie sprawy) na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od zaspokojenia roszczenia (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn) oraz udokumentowanie przelewu powoduje zwolnienie z podatku bez względu na wartość zachowku.

Wnuk należy do grupy 0 (zstępni – art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku od spadków i darowizn), co daje pełne zwolnienie (art. 4a ww. ustawy).

Jeden rodzic składa SD-Z2 samodzielnie (art. 98 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, interpretacja KIS nr (…)).

W związku z powyższym, stoi Pan na stanowisku, że nie powstanie obowiązek podatkowy.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;

2) darowizny, polecenia darczyńcy;

3) zasiedzenia;

4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;

6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Stosownie do art. 1 ust. 2 ww. ustawy:

Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

Na podstawie art. 5 cyt. ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 2a ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu tytułem zachowku - z chwilą zaspokojenia roszczenia.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy:

Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.

Na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ww. ustawy:

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.

Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

Zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy:

Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się: do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.

Przy czym w myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2–5, 7 i 8 oraz ust. 1a-2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.

Zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych dokonać należy na formularzu SD-Z2, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2060).

Jednakże zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 2 ww. ustawy:

Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że (…) 2025 r. Sąd zasądził od pozwanej (…) na Pana rzecz kwotę (…) zł (wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie) z tytułu zachowku po zmarłym w 2022 r. Pana dziadku. (…) 2026 r. Sąd wydał postanowienie zasądzając od pozwanej (…) na Pana rzecz kwotę (…) zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi za czas od dnia uprawomocnienia się postanowienia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu. (…) 2026 r. (…) przelała na wspólne konto Pana rodziców kwotę łączną w wysokości (…) zł tytułem realizacji wyroku Sądu. Oprócz tego, (…) 2026 r., (…) przelała na ww. konto kwotę (…) zł z tytułu zasądzonego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pana zdaniem, zgłoszenie nabycia zachowku (wraz z odsetkami i kosztami postępowania sądowego stanowiącymi wyrównanie uszczerbku w majątku poniesionego na sfinansowanie sprawy) przez Pana ojca na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od zaspokojenia roszczenia oraz udokumentowanie przelewu powoduje zwolnienie z podatku bez względu na wartość zachowku.

Przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia zachowek a zatem należy odwołać się do odpowiednich przepisów.

Zgodnie z art. 991 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Z zacytowanych przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że instytucja zachowku ściśle łączy się ze spadkiem i procedurą związaną ze spadkobraniem. Zachowek nie jest jednak składnikiem spadku. Stanowi on swoistą ochronę interesów określonej grupy osób najbliższych zmarłemu, w przypadku pominięcia ich przy spadkobraniu.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia należy wskazać, że nabycie własności rzeczy i praw majątkowych tytułem zachowku, na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, co do zasady podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Nabycie tytułem zachowku następuje z chwilą wykonania tego prawa – zaspokojenia roszczenia.

W związku z tym, że Pana wątpliwości dotyczą konieczności zapłaty podatku od zachowku po dziadku, należy stwierdzić, że w przypadku nabycia tytułem zachowku, dla zastosowania zwolnienia przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn należy badać relacje (pokrewieństwo) pomiędzy spadkodawcą a uprawnionym do zachowku. W rozpatrywanej sprawie należy Pan do I grupy podatkowej, ponieważ nabył Pan roszczenie o zachowek w związku z prawem do spadku po dziadku. Dziadek to także osoba wymieniona w treści przepisu art. 4a ww. ustawy. W rezultacie, otrzymanie środków pieniężnych tytułem zachowku, będzie korzystało ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie (tj. złożenia zgłoszenia SD-Z2 właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli od dnia zaspokojenia roszczenia o zachowek). W rozpatrywanej sprawie obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn powstał w momencie otrzymania przez Pana środków pieniężnych tytułem zachowku, tj. (…) 2026 r.

Z wniosku wynika również, że zarówno kwota zachowku, zasądzonych odsetek oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego zostały przelane na wspólne konto Pana rodziców.

Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236):

Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

Stosownie do art. 101 § 1 ww. ustawy:

Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską.

Zatem ww. środki pieniężne wpłynęły na wspólne konto Pana przedstawicieli ustawowych, czyli osób, które zgodnie z przepisami prawa pełnią władzę rodzicielską i są zobligowane do zarządu majątkiem dziecka.

Jeżeli Pana ojciec (jako jeden z przedstawicieli ustawowych) złoży w Pana imieniu zgłoszenie SD-Z2 właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli od dnia zaspokojenia roszczenia o zachowek ((…) 2026 r.), to otrzymanie środków pieniężnych tytułem zachowku będzie korzystało ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Zatem w tej części Pana stanowisko uznałem za prawidłowe.

Natomiast w odniesieniu do odsetek ustawowych zasądzonych od zachowku wyrokiem Sądu z (…) 2025 r. oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego zasądzonych wyrokiem z (…) 2026 r. należy wskazać, że z treści powołanego wyżej art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, wynika, że podatkowi temu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy lub praw majątkowych na podstawie tytułów enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. To oznacza, że nabycie tytułem innym niż wymieniony w art. 1 ww. ustawy nie podlega regułom tej ustawy. Skoro tak, to nie mają do nich również zastosowania zwolnienia i ulgi przewidziane przez ustawodawcę w tej ustawie.

Zatem wypłacone Panu odsetki ustawowe od zachowku oraz zwrot kosztów postępowania sądowego nie podlegają podatkowi od spadków i darowizn. Nabycie, które nie podlega podatkowi od spadków i darowizn nie może korzystać ze zwolnienia z tego podatku. Aby bowiem dane nabycie mogło korzystać ze zwolnienia na podstawie przepisów danej ustawy, musi być objęte jej uregulowaniami.

Tym samym nie jest Pan zobowiązany do zgłoszenia w urzędzie skarbowym nabycia odsetek ustawowych oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego na formularzu SD-Z2. Takie nabycie nie mieści się bowiem w katalogu tytułów wymienionych w ustawie o podatku od spadków i darowizn, jako podlegających opodatkowaniu. Otrzymanie przez Pana odsetek ustawowych oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego nie rodzi żadnych obowiązków w podatku od spadków i darowizn.

Zatem w tej części Pana stanowisko uznałem za nieprawidłowe.

Reasumując, jeżeli Pana ojciec złoży w Pana imieniu zgłoszenie SD-Z2 właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli od dnia zaspokojenia roszczenia o zachowek, to będzie przysługiwało Panu prawo do skorzystania ze zwolnienia na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przy czym zgłoszenie obejmuje tylko kwotę wypłaconego zachowku bez kwoty wypłaconych odsetek ustawowych oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

-Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

-Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

-Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

-w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

-w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.