Roczne rozliczenie składki zdrowotnej na nowych formularzach
Do 20 maja 2026 r. przedsiębiorcy muszą rozliczyć roczną składkę zdrowotną za 2025 r., po raz pierwszy według nowych zasad. W rozliczeniu rocznym mogą – fakultatywnie – uwzględnić przychody i koszty związane ze sprzedażą środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. W tym celu w formularzach ZUS RCA i ZUS DRA wprowadzono dodatkowe pola przeznaczone dla płatników, którzy zdecydują się na takie rozliczenie.
Od 1 maja obowiązują nowe wzory ZUS DRA i ZUS RCA »
Każda osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, która w 2025 r. podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu i była opodatkowana podatkiem liniowym, skalą podatkową lub ryczałtem ewidencjonowanym, ma obowiązek rozliczyć w skali roku składki na ubezpieczenie zdrowotne. Rozliczenie pozwala ustalić kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne należnej za dany rok na podstawie przychodów/dochodów w nim osiągniętych.
Obowiązek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej dotyczy przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, którzy wybrali następujące formy opodatkowania:
- skala podatkowa,
- podatek liniowy,
- ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Rocznego rozliczenia nie dokonują osoby opodatkowane kartą podatkową oraz osoby odprowadzające składkę zdrowotną bez formy opodatkowania, ponieważ te osoby odprowadzają ryczałtową składkę zdrowotną, stałą, niezależną ani od przychodów, ani od dochodów z działalności gospodarczej.
Osoby, które miały zawieszoną działalność przez cały 2025 rok, nie muszą składać rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy działalność została wznowiona w styczniu 2026 r., a przedsiębiorca rozlicza się na zasadach ogólnych. W takim przypadku trzeba złożyć rozliczenie za 2025 rok, aby ustalić wysokość rocznej składki zdrowotnej – dla tego przedsiębiorcy będzie to jednomiesięczny rok składkowy.
Obowiązek złożenia rocznego rozliczenia dotyczy także przedsiębiorcy, który rozpoczął działalność w styczniu 2026 r. i rozlicza się na zasadach ogólnych. Wymóg ten obejmuje również osobę, która zawiesiła lub zakończyła działalność w 2025 r., ale była w tym czasie objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, nawet tylko przez jeden dzień.
Zmiany w rozliczaniu składki zdrowotnej
Od 1 stycznia 2025 r. podczas ustalania dochodu/przychodu, na podstawie którego wyliczana jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, nie uwzględnia się przychodów ani kosztów uzyskania przychodu związanych ze sprzedażą składników majątku (w tym środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych) w przypadku przedsiębiorców opodatkowanych:
- według skali podatkowej,
- podatkiem liniowym lub
- ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
Przedsiębiorcy opodatkowani według skali lub podatkiem liniowym, którzy sporządzają rozliczenie roczne, począwszy od rozliczenia za 2025 r., mogą zdecydować, czy chcą uwzględniać przychody i koszty uzyskania przychodu związane ze sprzedażą składników majątku przy ustalaniu rocznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podstawę tę ustala się na podstawie rocznego dochodu/przychodu uzyskanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Przedsiębiorca, który zdecyduje, że będzie uwzględniać przychody i koszty uzyskania przychodu związane ze sprzedażą składników majątku w rocznej podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, musi złożyć stosowne oświadczenie. Aby to zrobić, powinien zaznaczyć w bloku III.F w raporcie ZUS RCA albo w bloku XII w deklaracji ZUS DRA pola 06 lub 15: „Przy ustalaniu rocznej podstawy wymiaru składki zostały uwzględnione przychody i koszty uzyskania tych przychodów związane z odpłatnym zbyciem składników majątku (środki trwałe i wartości niematerialne i prawne)”.
Po złożeniu rozliczenia rocznego przedsiębiorca ma prawo je skorygować. Może wycofać swoje oświadczenie lub uzupełnić rozliczenie o to oświadczenie (wraz z korektą wykazanej kwoty dochodu i podstawy wymiaru składki). Ma na to czas do dnia przekazania wniosku o zwrot nadpłaty (RZS-R), a jeśli nie składa takiego wniosku – do 1 lipca 2026 r.
Przedsiębiorca, który złoży oświadczenie, że będzie uwzględniać przychody i koszty uzyskania przychodu związane ze sprzedażą składników majątku w rocznej podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, może skorzystać z dodatkowej regulacji. Jeżeli sprzeda on środek trwały, dla którego odpisy amortyzacyjne zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów przed 1 stycznia 2022 r., jego dochód nie zostanie powiększony o te odpisy
Jakie dokumenty rozliczeniowe musi złożyć przedsiębiorca
Przedsiębiorca powinien wykazać roczne rozliczenie składki zdrowotnej w zmienionych dokumentach rozliczeniowych za kwiecień 2026 r.:
- ZUS DRA – jeśli prowadzi działalność jednoosobową,
- ZUS RCA – jeśli opłaca składki za siebie oraz za inne osoby (np. pracowników, zleceniobiorców).
Musi wypełnić blok „Roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne”:
- blok XII w ZUS DRA lub
- blok III.F w ZUS RCA.
W polach tych bloków przedsiębiorca powinien wykazać dane do wyliczenia rocznej składki odrębnie dla każdej formy opodatkowania (skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych).
Przekazując od 1 maja 2026 r. wskazane dokumenty za miesiące wcześniejsze należy stosować:
- nowe wzory – wiążące w dniu przesłania dokumentu,
- kody tytułu ubezpieczenia obowiązujące w okresie, za który druk został złożony.
ŹRÓDŁO: Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Oprac. Katarzyna Bogucka
REDAKCJA INFORLEX
Przeczytaj również: Roczne rozliczenie składki zdrowotnej przez przedsiębiorców do 20 maja 2026 r. »
POTRZEBUJESZ POMOCY?