Interpretacja indywidualna z dnia 30 kwietnia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.60.2026.2.AK

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

23 stycznia 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 12 marca 2026 r. (data wpływu 17 marca 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego (przedstawiony w uzupełnieniu wniosku)

W dniu ... czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w ... zasądził na rzecz AA (dalej: „Wnioskodawca”) od B S.A. Oddział ... z siedzibą w ... (dalej: „pracodawca”) kwotę X zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia ... 2020 r. do dnia zapłaty tytułem jednorazowego odszkodowania. Wyrok jest prawomocny. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej Wnioskodawcy od tego wyroku.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym: Wnioskodawca był zatrudniony u pracodawcy od dnia ... 1997 r. do dnia ... 2020 r., ostatnio na stanowisku Y – Głównego Specjalisty Oddziału z średnim miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości Z zł. W dniu ... 2019 r. pracodawca wręczył Wnioskodawcy oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, jako przyczynę wypowiedzenia wskazując likwidację stanowiska pracy Wnioskodawcy. Okres wypowiedzenia nie został skrócony.

U pracodawcy obowiązywało Porozumienie w sprawie zakończenia sporu zbiorowego z dnia 1 grudnia 2016 r. (dalej: „Porozumienie”). Porozumienie miało na celu zabezpieczenie sytuacji pracowników poprzez zobowiązanie się pracodawcy do niedokonywania zwolnień grupowych i indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników bez wymaganych konsultacji i uzgodnień ze stroną związkową. W § 5 ust. 1 Porozumienia wskazano: Strona pracodawców zobowiązuje się do niedokonywania zwolnień grupowych i indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników, bez wymaganych konsultacji i uzgodnień ze Stroną Związkową. Porozumienie przewidywało zabezpieczenie praw pracowników w postaci zapłaty na rzecz pracownika jednorazowego odszkodowania w wysokości 27-krotności jego wynagrodzenia, w przypadku dokonania zwolnienia wbrew postanowieniom Porozumienia. Zgodnie z § 5 ust. 2 Porozumienia: Pracodawca zobowiązuje się, a Gwarant gwarantuje, że w przypadku naruszenia zasad, o których mowa w § 2 ust. 3-6, § 3 oraz § 5 ust. 1, skutkujących dokonaniem zwolnień grupowych lub indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników. Pracodawca wypłaci na rzecz pracownika – objętego ww. zasadami – jednorazowe odszkodowanie w wysokości 27-średnich miesięcznych wynagrodzeń tego pracownika ustalonych za okres ostatnich 6 miesięcy poprzedzających rozwiązanie stosunku pracy, przy uwzględnieniu składników wynagrodzenia branych pod uwagę, do określenia ekwiwalentu pieniężnego, jak za urlop wypoczynkowy. Wypłata odszkodowania nastąpi najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Niezależnie od powyższego, pracownikowi objętemu ww. zasadami przysługuje odprawa pieniężna, o której mowa w przepisie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikiem stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. 2016. 1474 t. j. z dnia 2016.09.15), w wysokości tam ustalonej.

Złożenie przez pracodawcę oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę nie zostało poprzedzone konsultacjami i uzgodnieniami ze stroną związkową, czego wymagał § 5 ust. 1 Porozumienia. W związku z niedopełnieniem określonej w Porozumieniu procedury związanej z wypowiadaniem pracownikom umów o pracę z przyczyn nieleżących po stronie pracowników, stosownie do przywołanego wyżej § 5 ust. 2 Porozumienia Wnioskodawca nabył roszczenie o zapłatę na Jego rzecz jednorazowego odszkodowania w kwocie odpowiadającej równowartości 27-krotności Jego średniego miesięcznego wynagrodzenia. Z uwagi na brak dobrowolnej płatności przez pracodawcę, Wnioskodawca wystąpił do sądu z powództwem o zapłatę.

W postanowieniach Porozumienia wyraźnie i wielokrotnie użyto sformułowania jednorazowe odszkodowanie. Okoliczność, że w przypadku tego świadczenia mamy do czynienia z odszkodowaniem, została również wyraźnie potwierdzona w wyrokach oraz postanowieniu Sądu Najwyższego, wydanych w sprawie z powództwa Wnioskodawcy przeciwko pracodawcy. Nadto w § 5 ust. 2 in fine Porozumienia wskazano, że zapłata jednorazowego odszkodowania na podstawie Porozumienia w związku z niedopełnieniem procedury zwolnienia pracownika jest niezależna od roszczenia o zapłatę odprawy, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikiem stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Wskazać należy, że roszczenie Wnioskodawcy o zapłatę jednorazowego odszkodowania nie było związane z samym rozwiązaniem umowy o pracę, ani naruszeniem przez pracodawcę przepisów k.p. o wypowiadaniu umów o pracę czy skróceniem okresu wypowiedzenia. Umowa o pracę z Wnioskodawcą została skutecznie rozwiązana, a Wnioskodawca nie odwoływał się od złożonego Mu oświadczenia o wypowiedzeniu do Sądu Pracy i wykonywał pracę do upływu 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Wnioskodawca domagał się wyłącznie zapłaty na Jego rzecz jednorazowego odszkodowania o równowartości 27-średnich miesięcznych wynagrodzeń z tytułu niedotrzymania przez pracodawcę warunków Porozumienia, w którym pracodawca zobowiązał się do niedokonywania zwolnień grupowych i indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników, bez wymaganych konsultacji i uzgodnień ze stroną związkową. Wnioskodawca otrzymał odszkodowanie, a nie inne świadczenie związane z rozwiązaniem umowy o pracę. Nie była to ani rekompensata za skrócenie okresu wypowiedzenia (które nie miało miejsca), ani odprawa.

Sąd I instancji uwzględnił powództwo Wnioskodawcy w całości. Sąd II instancji, w wyniku wniesionej przez pracodawcę apelacji, postanowił zmienić zaskarżony wyrok poprzez obniżenie przyznanego Wnioskodawcy jednorazowego odszkodowania do wysokości równowartości 12 średnich miesięcznych wynagrodzeń, powołując się na konieczność miarkowania jednorazowego odszkodowania w oparciu o art. 8 Kodeksu pracy.

Przedmiotem pozwu złożonego do sądu było zasądzenie od strony pozwanej B S.A. Oddział ... z siedzibą w ... na rzecz Wnioskodawcy kwoty V zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia ... 2020 r. do dnia zapłaty. Podstawą prawną roszczenia Wnioskodawcy jest przepis prawa materialnego, tj. § 5 ust. 2 Porozumienia, zgodnie z którym: „Pracodawca zobowiązuje się, a Gwarant gwarantuje, że w przypadku naruszenia zasad, o których mowa w § 2 ust. 3-6, § 3 oraz § 5 ust. 1, skutkujących dokonaniem zwolnień grupowych lub indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników – Pracodawca wypłaci na rzecz pracownika – objętego ww. zasadami jednorazowe odszkodowanie w wysokości 27 średnich miesięcznych wynagrodzeń tego pracownika ustalonych za okres ostatnich 6 miesięcy poprzedzających rozwiązanie stosunku pracy, przy uwzględnieniu składników wynagrodzenia branych pod uwagę, do określenia ekwiwalentu pieniężnego, jak za urlop wypoczynkowy”.

Przyznanie Wnioskodawcy kwoty X zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia zapłaty w wyroku Sądu Apelacyjnego w ..., ... Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z dnia ... 2024 r. sygn. akt ..., nastąpiło na podstawie przepisów materialnych, tj. postanowień Porozumienia, w szczególności zaś § 5 ust. 2 Porozumienia. W uzasadnieniu wyroku z dnia ... 2024 r. Sąd Apelacyjny w ... wyraźnie wskazał na charakter odszkodowawczy kwoty przyznanej Wnioskodawcy, w szczególności: „W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy wydał orzeczenie słuszne co do zasady i w tym zakresie nie naruszył zasad postępowania, które rzutowałyby na trafność poczynionych w sprawie niezbędnych ustaleń faktycznych i ich właściwej oceny w kierunku zasadności roszczenia powoda co do istoty (...). W realiach niniejszej sprawy uznać zatem należało, że wypowiedzenie powodowi umowy o pracę oceniane z pozycji trybu rozwiązania umowy o pracę przewidzianego w kodeksie pracy, było prawidłowe i doprowadziło do rozwiązania stosunku pracy. Jednakże wobec niezachowania obowiązku konsultacji i uzgodnień ze Stronę Związkowy przewidzianego w § 5 ust. 1 Porozumienia z dnia 1 grudnia 2016 r. zobowiązywało stronę pozwaną do wypłaty jednorazowego odszkodowania przewidzianego w § 5 ust. 2 tego porozumienia, niezależnie od odprawy wypłaconej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (...) w ocenie tego Sądu treść § 5 ust. 1 Porozumienia jest jasna – Pracodawca zobowiązał się do tego, że nie dokona rozwiązania umowy (w tym wypowiedzenia) zanim nie przeprowadzi konsultacji ze Stroną Związkową. Dlatego też Sąd I instancji uwzględnił powództwo w całości i na podstawie § 5 ust 2 Porozumienia z dnia 1 grudnia 2016 r. zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda AA kwotę dochodzoną w pozwie (...)”. Obowiązek wypłaty jednorazowego odszkodowania opiera się na odpowiedzialności pracodawcy z tytułu niedotrzymania postanowień zawartych w Porozumieniu z dnia 1 grudnia 2016 r., tj. niedopełnieniu określonej w Porozumieniu procedury związanej z wypowiadaniem pracownikom umów o pracę z przyczyn nieleżących po stronie pracowników, bowiem pracodawca nie przeprowadził konsultacji i uzgodnień ze stroną związkową dotyczących wypowiedzenia umowy o pracę Wnioskodawcy, zanim złożył Wnioskodawcy oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę. Odszkodowanie nie dotyczyło korzyści, które Wnioskodawca mógłby osiągnąć, gdyby umowa o pracę nie została rozwiązana, i świadczenie nie miało rekompensować wynagrodzenia, które Wnioskodawca mógłby uzyskać od pracodawcy, gdyby nie rozwiązanie umowy o pracę. Jego celem jest naprawienie niemajątkowej szkody pracownika związanej z tym, że umowa o pracę została rozwiązana niezgodnie z przyjętymi u Pracodawcy zasadami – pracownik miał prawo liczyć na to, że zanim umowa z nim zostanie rozwiązana, wypowiedzą się co do tego organizacje związkowe, co może wpłynąć na zmianę stanowiska pracodawcy.

Co istotne, Porozumienie przewidywało obowiązek konsultacji, a nie bezwzględny zakaz wypowiadania umów o pracę. Umowa z Wnioskodawcą i tak mogłaby zostać wypowiedziana, ale w innym, korzystnym dla pracownika trybie. Odszkodowanie nie miało na celu rekompensaty zwolnienia jako takiego i jego skutków, a więc zwłaszcza utraty wynagrodzenia, a rekompensatę negatywnych skutków w sferze niemajątkowej pracownika. Związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy tak rozumianą szkodą a wypłaconym świadczeniem został określony w § 5 ust. 1 oraz ust. 2 Porozumienia: brak konsultacji i uzgodnień ze stroną związkową zamiaru wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę – oznacza szkodę w postaci braku zagwarantowania pracownikowi ochrony stosunku pracy, do której zobowiązał się pracodawca – skutkuje powstaniem roszczenia pracownika o wypłatę 27-krotności wynagrodzenia.

Odszkodowanie zostało wypłacone Wnioskodawcy w dniu 10 lipca 2024 r.

Pytania (pytanie nr 2 przeformułowane w uzupełnieniu wniosku)

1.Czy w opisanym stanie faktycznym zapłata dokonana przez pracodawcę na rzecz Wnioskodawcy – w wykonaniu wyroku sądowego – jednorazowego odszkodowania podlega zwolnieniu od podatku, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

2.Czy w opisanym stanie faktycznym zapłata dokonana przez pracodawcę na rzecz Wnioskodawcy – w wykonaniu wyroku sądowego – jednorazowego odszkodowania podlega zwolnieniu od podatku, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pana stanowisko w sprawie

Ad 1

W ocenie Wnioskodawcy, należne Mu jednorazowe odszkodowanie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163; dalej: „ustawa o PIT”).

Zastosowanie zwolnienia z ww. art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:

1.Otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem;

2.Odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie:

a) ustawy,

b) przepisów wykonawczych do ustawy,

c) układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy;

3.Wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów;

4.Nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a) - g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.

Należne Wnioskodawcy jednorazowe odszkodowanie jest odszkodowaniem (spełnienie przesłanki powyżej). Charakter odszkodowawczy roszczenia został wprost ustalony postanowieniami Porozumienia (§ 5 ust. 2 Porozumienia). Zarówno sąd I, jak i II instancji nie zakwestionowały odszkodowawczego charakteru świadczenia, a wręcz Sąd II instancji dokonał jego miarkowania właśnie na podstawie przyjęcia, że świadczenie jest odszkodowaniem.

Jednorazowe odszkodowanie zostało przyznane na podstawie układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy.

Wysokość jednorazowego odszkodowania została wprost określona w Porozumieniu 27-średnich miesięcznych wynagrodzeń pracownika. Jakkolwiek kwota ta została następnie zmiarkowana w postępowaniu sądowym z powołaniem na art. 8 k.p., to nie zmienia to ani jej charakteru, ani faktu, że podstawą wypłaty i określenia wysokości jednorazowego odszkodowania było Porozumienie.

W niniejszej sprawie nie występują wyjątki wymienione w lit. a) - g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Należne Wnioskodawcy jednorazowe odszkodowanie:

a)Nie stanowi odprawy lub odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę – Okres wypowiedzenia umowy o pracę nie był przedmiotem postępowania sądowego. Umowa rozwiązała się w dniu 31 marca 2020 r. po upływie 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia (oświadczenie wręczone w dniu 16 grudnia 2019 r.), zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu pracy. Wnioskodawca nie kwestionował złożonego Mu wypowiedzenia o pracę, w tym nie wniósł odwołania do sądu pracy.

b)Nie stanowi odprawy pieniężnej wypłacanej na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Podstawą roszczenia o zapłatę jednorazowego odszkodowania jest § 5 ust. 2 Porozumienia. W § 5 ust. 2 in fine Porozumienia wskazano wręcz wprost, że roszczenie o odprawę pieniężną na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikiem stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników przysługiwało niezależnie od zastrzeżonego w Porozumieniu roszczenia o przyznanie jednorazowego odszkodowania.

c)Nie stanowi odprawy i odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym – Wnioskodawca nie jest funkcjonariuszem i nie pozostawał w stosunku służbowym.

d)Nie stanowi odszkodowania przyznanego na podstawie przepisów o zakazie konkurencji – Przedmiotem postępowania było roszczenie o zapłatę w związku z brakiem przeprowadzenia konsultacji i uzgodnień ze stroną związkową, a podstawą roszczenia Porozumienie. Wnioskodawca nie podnosił żadnych roszczeń związanych z przepisami dotyczącymi zakazu konkurencji i należne mu jednorazowe odszkodowanie nie ma związku z przepisami dotyczącymi zakazu konkurencji.

e)Nie stanowi odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą – Wnioskodawca nie prowadził działalności gospodarczej i jednorazowe odszkodowanie nie dotyczy szkód na składnikach majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

f)Nie stanowi odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej – Jednorazowe odszkodowanie nie dotyczy szkód na składnikach majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej.

g)Nie stanowi odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe – Wnioskodawca i pracodawca nie zawarli żadnych umów ani ugód dotyczących jednorazowego odszkodowania.

Mając na względzie spełnienie wszystkich ww. przesłanek oraz brak zaistnienia wyjątków, o których mowa w lit. a) - g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, wypłacone Wnioskodawcy jednorazowe odszkodowanie nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ad 2 (przedstawione w uzupełnieniu wniosku)

W ocenie Wnioskodawcy, jeśli tutejszy Organ zakwestionuje zwolnienie podatkowe w oparciu o art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, to Wnioskodawcy przysługuje zwolnienie podatkowe mające podstawę w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT: wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą;

b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Jak wykazano powyżej, zasądzona przez sąd kwota pieniężna ma charakter odszkodowawczy. Kwota została przyznana na podstawie prawomocnego wyroku, ponadto w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą określone w ustawie wyjątki, tj.:

a)Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej, a więc otrzymane odszkodowanie nie ma związki z działalnością gospodarczą.

b)Zasądzone odszkodowanie nie dotyczy korzyści, które Wnioskodawca mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Wypłacone odszkodowanie nie dotyczyło rekompensaty za wypowiedzenie Wnioskodawcy umowy o pracę, czyli przyszłej utraty przychodu przez Wnioskodawcę, a było związane z nieprawidłowym – w świetle zawartego Porozumienia – rozwiązaniem umowy o pracę, tj. rozwiązaniem umowy o pracę bez konsultacji i uzgodnień ze stroną związkową.

Koniecznie należy ponownie podkreślić, że umowa o pracę wprawdzie została rozwiązana na podstawie przepisów k.p., ale nie została rozwiązana zgodnie z przytoczonym na wstępie Porozumieniem z dnia 1 grudnia 2016 r. W ten więc sposób została wyrządzona Wnioskodawcy szkoda niemajątkowa, której naprawienie w myśl tego Porozumienia zostało uregulowane poprzez nałożenie na Pracodawcę obowiązku wypłacenia jednorazowego odszkodowania w wysokości 27-krotności wynagrodzenia wyliczanego zgodnie z treścią § 5 ust. 2 Porozumienia.

Nie może ulegać wątpliwości, że przyznane Wnioskodawcy świadczenie było odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT. Odszkodowanie oraz jego forma w postaci zadośćuczynienia są świadczeniami, których celem jest naprawienie szkody materialnej, czyli uszczerbku (zmniejszenia) majątku poszkodowanego, który nastąpił wbrew woli uprawnionego, bądź naprawienia szkody niematerialnej, czyli krzywdy. Podstawą obowiązku odszkodowawczego są przede wszystkim przepisy o czynach niedozwolonych.

W tym kontekście trzeba przywołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2015 r. w sprawie sygn. akt I SA/Sz 1226/15, gdzie wskazano, że świadczenie wynikające z programu dobrowolnych odejść (PDO) miało na celu zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które nie nosząc cech czynu niedozwolonego, a związane było ze zgodnym z prawem rozwiązaniem stosunku pracy. Na podkreślenie zasługuje fakt, że wskazany w uzasadnieniu przytoczonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego program jest programem odejść dobrowolnych, a więc takich, kiedy pracownik ma wybór i może z tego programu skorzystać lub nie. Dobrowolne bowiem przystąpienie do powyższego programu przez pracownika jest świadomym jego wyborem tego właśnie świadczenia.

Wobec czego w myśl paremii „Chcącemu nie dzieje się krzywda” nie może być uznane za doznanie szkody majątkowej lub krzywdy. Taką funkcję pełnią odszkodowania zasądzane na podstawie art. 58 k.p. w wysokości obejmującej okres wypowiedzenia stosunku pracy.

Takie samo stanowisko zajął Minister Finansów w Interpretacji Ogólnej z dnia 23 czerwca 2016 r. DD3.8201.1.2026.MCA, wyjaśniając, że funkcję odszkodowawczą w k.p. oraz w k.c. pełnią wyłącznie te świadczenia, których celem jest zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego bądź zawinionego przez pracodawcę. Takie też stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2007 r. w sprawie sygn. akt SK 18/05, w którym uznał, że odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę nie jest odszkodowaniem sensu stricto, lecz sui generis świadczeniem majątkowym, pełniącym funkcję sankcji (ustawowej kary pieniężnej) wobec pracodawcy za bezprawne działanie.

Zatem praktyka orzecznicza jak i Interpretacja Ogólna przywołana wyżej kładą nacisk na konieczność przeprowadzenia oceny, czy wypłacone pracownikowi świadczenie wynika z jego zgody na działania podejmowane przez pracodawcę, czy też wynikają z działań noszących cechy czynu niedozwolonego lub zawinienia pracodawcy.

Przeprowadzenie takiego badania w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że wypłacone na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w ... świadczenie wynikało z zawinionego oraz noszącego cechy czynu niedozwolonego, którego definicję zawiera art. 415 k.c., zachowania pracodawcy.

Zgodnie z treścią § 5 ust. 1 Porozumienia, Strona Pracodawców zobowiązała się do niedokonywania zwolnień grupowych i indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników, bez wymaganych konsultacji i uzgodnień ze stroną związkową. Przy czym trzeba powtórzyć za Sądem Okręgowym w ..., które to stanowisko zaaprobował Sąd Apelacyjny w ..., że owe konsultacje i uzgodnienia ze stroną związkową nie były tożsame z konsultacjami wynikającymi z treści art. 38 k.p., 52 § 3 k.p., 53 § 4 k.p. czy art. 2 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. W Porozumieniu bowiem wprowadzone zostały obowiązkowe konsultacje i uzgodnienia ze Stroną Związkową, bez rozróżnienia pracowników na tych, którzy są reprezentowani przez zakładową organizację związkową lub taką organizację wskazali do chronienia swoich interesów pracowniczych i tych, którzy z takiej reprezentacji lub ochrony nie skorzystali. Zatem bez względu na status pracownika w zakresie przynależności do związków zawodowych czy wskazania związku zawodowego do reprezentowania pracownika nie należącego do związku zawodowego w przypadku dokonywania zwolnień grupowych lub indywidualnych z przyczyn nie dotyczących pracowników wskazane w Porozumieniu konsultacje i uzgodnienia były obowiązkowe. Strona Pracodawców zobowiązała się do bezwzględnego respektowania uprawnień pracowniczych wynikających z zawartego Porozumienia (§ 2 ust. 2).

W tych okolicznościach nie można przyjąć, że do rozwiązania stosunku pracy z Wnioskodawcą doszło na warunkach przez Niego w pełni akceptowanych. Jak prawidłowo ustalił Sąd Okręgowy w ... i co zaaprobował Sąd Apelacyjny w ..., pracodawca dopuścił się zawinionego czynu niedozwolonego, albowiem zaniechał konsultacji i uzgodnień ze Stroną Związkową. Na takie zaś postępowanie pracodawcy Wnioskodawca nie wyraził zgody. W konsekwencji więc doszło do naruszenia Jego uprawnień jako pracownika, aby rozwiązanie z nim umowy o pracę było uzgodnione ze stroną związkową.

W tym wypadku świadczenie zagwarantowane w § 5 ust. 2 Porozumienia miało na celu zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które powstały na skutek zawinionego przez pracodawcę zaniechania konsultacji i uzgodnień ze stroną związkową przy rozwiązywaniu umowy o pracę. W konsekwencji wypłacone Wnioskodawcy świadczenie nosi cechy odszkodowania lub zadośćuczynienia stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.

Nie może ujść uwadze nowelizacja ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1383). Ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa kamiennego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r. poz. 1822), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2026 r. W myśl art. 2 w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.) art. 52zd otrzymuje brzmienie: „Art. 52zd. Zwalnia się od podatku dochodowego kwoty jednorazowych odpraw pieniężnych, o których mowa w art. 11d ust. 4d i art. 11da ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego (...)”. W ten sposób wprowadzono zmiany polegające na zwolnieniu od podatku dochodowego kwoty jednorazowych odpraw pieniężnych przysługujących pracownikom nieposiadającym uprawnienia do urlopu górniczego albo uprawnienia do urlopu dla pracowników zakładu przeróbki mechanicznej węgla, posiadającym co najmniej 3-letni staż pacy w przedsiębiorstwie górniczym, z którymi umowa o pracę zostanie rozwiązana za porozumieniem stron, a więc na mocy dobrowolnie zawartej umowy o rozwiązaniu stosunku pracy. Są to zmiany, które usunęły przeszkodę wskazywaną we wcześniej przytoczonych orzeczeniach sądów i Interpretacji Ogólnej do zwolnienia kwot jednorazowych odpraw pieniężnych od podatku dochodowego.

Taki kierunek zmian ustawowych potwierdza, że co do zasady zwolnieniem podatkowym nie są objęte przypadki, w których wypłata świadczenia przez pracodawcę wynika z dobrowolnych działań pracownika. Jeżeli jednak odszkodowanie wypłacane jest wskutek działań zawinionych przez pracodawcę, niezależnych od zachować pracownika, to jest ono objęte zwolnieniem.

Porównanie stanu faktycznego zaistniałego u Wnioskodawcy ze stanem faktycznym pracowników uprawnionych do otrzymania jednorazowej odprawy pieniężnej na podstawie wskazanej wyżej ustawy o funkcjonowaniu górnictwa, na skutek rozwiązania umowy o pracę prowadzi do wniosku, że sytuacja Wnioskodawcy jest co najmniej nie gorsza niż ich. Nie zachodzą zatem żadne uzasadnione podstawy, aby pracownicy znajdujący się w takiej samej sytuacji faktycznej pod względem podatkowym byli traktowani skrajnie odmiennie. Kierunek nadany wskazaną wyżej nowelizacją daje podstawy do przyjęcia, że generalnie intencją ustawodawcy jest zwolnienie pozakodeksowych świadczeń pieniężnych otrzymywanych przez pracowników na skutek rozwiązania umowy o pracę z podatku dochodowego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W oparciu o powyższy przepis, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychód należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno w postaci pieniężnej, jak i w postaci niepieniężnej, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy:

Źródłem przychodów jest stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.

Natomiast w myśl art. 12 ust. 1 powołanej ustawy:

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

W myśl art. 12 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się osobę pozostającą w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy.

Użyty powyżej zwrot „w szczególności” oznacza, że wymienione kategorie przychodów zostały wskazane jedynie przykładowo. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych, są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy.

Ponadto treść komentowanego art. 12 ust. 1 omawianej ustawy wskazuje, że do przychodów pracownika zaliczyć należy nie tylko wynagrodzenia, czyli świadczenia wprost wynikające z zawartej umowy o pracę, ale również wszystkie inne przychody (świadczenia), niezależnie od podstawy ich wypłaty, jeżeli w jakikolwiek sposób wiążą się z faktem wykonywania pracy. Oznacza to, że do przychodów pracownika ustawodawca zaliczył nie tylko pieniądze, ale także wartość świadczeń w naturze, czy świadczeń nieodpłatnych otrzymanych od pracodawcy.

Przystępując do obowiązków pracownika związanych z wypłatą odszkodowania na podstawie zawartego Porozumienia w pierwszej kolejności należy zauważyć, że każde odszkodowanie ma za zadanie wyrównanie szkody w majątku, utraconych korzyści lub szkody poczynionej na osobie (zadośćuczynienie). Odszkodowanie stanowi zawsze przychód, gdyż otrzymujący je powiększa w ten sposób swój majątek. Warunkiem otrzymania każdego odszkodowania jest zdarzenie, w wyniku którego dana osoba doznała określonego uszczerbku. Nikt nie otrzyma odszkodowania, jeśli wcześniej nie zaszła przesłanka powodująca możliwość ubiegania się o nie.

Zatem, każde odszkodowanie stanowi przysporzenie majątkowe, przychód podatkowy. Jednakże ustawodawca ze względów celowościowych wprowadził w zakresie niektórych odszkodowań zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych, które wynikają m.in. z treści art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 3b cytowanej ustawy.

Z analizy sprawy wynika, że powziął Pan wątpliwość, czy świadczenie w postaci odszkodowania wypłacone na Pana rzecz, z uwagi na rozwiązanie umowy o pracę z pracodawcą z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia na podstawie obowiązującego u pracodawcy Porozumienia korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 lub 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878, 1222, 1871 i 1965 ), z wyjątkiem::

a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

W świetle art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy:

Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Podkreślić należy, że ww. zwolnienia są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, co oznacza, że wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. W związku z tym, tylko otrzymanie odszkodowania lub zadośćuczynienia wynikającego z przepisów prawa pracy pozwala na zastosowanie zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przy jednoczesnym braku wyłączeń, o jakich mowa w lit. a)-g) tego przepisu.

Przy czym, zgodnie z art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy, ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

W świetle powyższego stwierdzam, że zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:

1) otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,

2) odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie:

a) ustawy,

b) przepisów wykonawczych do ustawy,

c) aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów,

d) układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,

3) wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,

4) nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a-g art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Jak wynika bowiem z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt SK 62/08, jeśli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten – w praktyce swego stosowania – nabrał takiej właśnie treści. Względy spójności systemu prawa uzasadniają, aby kryteria rozumienia pojęć niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, miały w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych. Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Odwołując się zatem do prawa cywilnego stwierdzić należy, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.

Na powyższe wskazuje również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1398/20:

Nazwanie świadczenia odszkodowaniem nie oznacza, że obiektywnie posiada ono taki charakter i zawiera się w pojęciu odszkodowania lub zadośćuczynienia w znaczeniu jaki wynika z art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Skoro bowiem odszkodowanie jest świadczeniem, którego zasadniczym celem jest naprawienie wyrządzonej szkody, która nastąpiła wbrew woli uprawnionego, natomiast zadośćuczynienie jest świadczeniem z tytułu wyrządzonej szkody niematerialnej (krzywdy), to nie można przyjąć, że uzyskane przez pracownika świadczenie wypełnia cechy tak rozumianego odszkodowania lub zadośćuczynienia.

W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i następne), a co za tym idzie jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

Powyższe regulacje mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, choć w ograniczonym zakresie. Jak stanowi bowiem art. 300 Kodeksu pracy:

W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Oznacza to, że przepisy Kodeksu cywilnego wybrane do zastosowania w prawie pracy (stosunku pracy) nie mogą się sprzeciwiać ogólnym normom prawa pracy, mającym podstawowe znaczenie dla regulacji stosunków pracy.

Przepisy Kodeksu pracy posługują się terminami „odszkodowanie” oraz „zadośćuczynienie” w odniesieniu do konkretnych świadczeń pracowniczych, do których uprawniony jest pracownik lub były pracownik (np. w art. 18^3d, art. 36¹ § 2, art. 45, art. 56, art. 94³ § 3, art. 99, art. 101² Kodeksu pracy).

W kontekście rozwiązania umowy o pracę ustawodawca przewiduje odszkodowanie w sytuacji, gdy wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 45 Kodeksu pracy), bądź rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie (art. 56 Kodeksu pracy). Jednocześnie zgodnie z art. 47¹ Kodeksu pracy, odszkodowanie, o którym mowa w ww. art. 45, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, natomiast odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia (art. 58 Kodeksu pracy).

Należy zatem uznać, że funkcję odszkodowawczą w Kodeksie pracy oraz Kodeksie cywilnym pełnią wyłącznie te świadczenia, których celem jest zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego lub zawinionego przez pracodawcę.

Potwierdza to wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 listopada 2007 r. sygn. akt SK 18/05, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę nie jest odszkodowaniem sensu stricto, lecz sui generis świadczeniem majątkowym, pełniącym funkcję sankcji (ustawowej kary pieniężnej) wobec pracodawcy za bezprawne działanie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się również, że odszkodowanie należne pracownikowi z tytułu bezprawnego rozwiązania stosunku pracy lub bezprawnego wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy nie pozostaje w żadnej relacji do ewentualnej szkody, co oznacza, że przysługuje za samo bezprawne działanie pracodawcy, niezależnie od tego, czy jakakolwiek szkoda po stronie pracownika powstała. Odszkodowania takie traktowane są bowiem jak szczególny rodzaj odszkodowania ustawowego, należnego bez względu na to, czy pracownik – na skutek niezgodnego z prawem postępowania pracodawcy – poniósł szkodę w ogóle, lub poniósł ją w większym lub mniejszym rozmiarze, niż odszkodowanie przysługujące w kwocie z góry określonej w przepisach Kodeksu pracy. W judykaturze przypisuje się zresztą temu odszkodowaniu charakter kompensacyjno-sankcyjny, wynikający z unormowania zabezpieczającego pracownika przed bezprawnym działaniem pracodawcy.

Przepisy prawa pracy umożliwiają pracodawcom podejmowanie pewnych działań korzystnych dla zwalnianych pracowników (np. w drodze umowy, porozumienia), wykraczających poza unormowania wynikające z przepisów Kodeksu pracy, bądź innych aktów stanowiących źródła prawa pracy. Nie oznacza to jednak, że przyznanie przez pracodawcę różnorodnych dodatkowych świadczeń – nawet jeśli nazywane są przez strony umowy „odszkodowaniem” – ma każdorazowo charakter odszkodowawczy, zmierza do naprawienia szkody. Nie nazwa, lecz rzeczywisty charakter świadczenia decyduje o tym, czy przybiera ono cechy odszkodowania, czy też nie.

W świetle przytoczonych wyjaśnień, w sytuacji, gdy wypłata określonych świadczeń następuje zgodnie z obowiązującymi u pracodawcy wewnętrznymi aktami prawa pracy (przewidującymi wypłatę takich świadczeń) lub w związku z zawartym przez strony porozumieniem rozwiązującym umowę o pracę, nie można mówić o bezprawności działania pracodawcy – bez względu na to, czy pracownik poniósł jakąkolwiek szkodę. Takie świadczenie nie jest zatem odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem, czyli naprawieniem szkody lub krzywdy, jaką pracownik poniósł w związku z rozwiązaniem umowy o pracę.

Z opisu sprawy wynika, że był Pan zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Stosunek pracy został rozwiązany z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Pracodawca jako przyczynę wypowiedzenia wskazał likwidację Pana stanowiska pracy. Okres wypowiedzenia nie został skrócony. U pracodawcy obowiązywało Porozumienie w sprawie zakończenia sporu zbiorowego z dnia 1 grudnia 2016 r. Porozumienie miało na celu zabezpieczenie sytuacji pracowników poprzez zobowiązanie się pracodawcy do niedokonywania zwolnień grupowych i indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników bez wymaganych konsultacji i uzgodnień ze stroną związkową. Złożenie przez pracodawcę oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę nie zostało poprzedzone konsultacjami i uzgodnieniami ze stroną związkową, czego wymagał § 5 ust. 1 Porozumienia. W związku z niedopełnieniem określonej w Porozumieniu procedury związanej z wypowiadaniem pracownikom umów o pracę z przyczyn nieleżących po stronie pracowników, stosownie do przywołanego wyżej § 5 ust. 2 Porozumienia nabył Pan roszczenie o zapłatę na Pana rzecz jednorazowego odszkodowania w kwocie odpowiadającej równowartości 27-krotności Pana średniego miesięcznego wynagrodzenia. Z uwagi na brak dobrowolnej płatności przez pracodawcę, wystąpił Pan do sądu z powództwem o zapłatę. Jak Pan wskazał, otrzymał Pan odszkodowanie, a nie inne świadczenie związane z rozwiązaniem umowy o pracę. Nie była to ani rekompensata za skrócenie okresu wypowiedzenia (które nie miało miejsca), ani odprawa. Sąd I instancji uwzględnił Pana powództwo w całości. Sąd II instancji, w wyniku wniesionej przez pracodawcę apelacji, postanowił zmienić zaskarżony wyrok poprzez obniżenie przyznanego Panu jednorazowego odszkodowania do wysokości równowartości 12 średnich miesięcznych wynagrodzeń. Odszkodowanie zostało Panu wypłacone w dniu 10 lipca 2024 r.

Wobec powyższego, stwierdzam, że wypłacone Panu świadczenie pieniężne w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za wypowiedzeniem, na podstawie obowiązującego u pracodawcy Porozumienia, nie mieści się w pojęciu odszkodowania ani zadośćuczynienia. Tym samym, świadczenie to nie może korzystać ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ani na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem zapłata dokonana przez pracodawcę stanowi dla Pana przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu – zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy – albowiem podstawą jego wypłaty jest stosunek pracy.

Wobec powyższego, opisane we wniosku świadczenie pieniężne, otrzymane w wykonaniu wyroku sądowego – pomimo że tak zostało umownie określone – nie stanowi odszkodowania. Nie może więc ono korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ani w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepisy te nie dotyczą świadczeń o charakterze innym niż odszkodowania i zadośćuczynienia.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.