Interpretacja indywidualna z dnia 14 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP3-2.4011.350.2026.1.MN
Kwota zwrotu uprzednio wpłaconych środków przez Kredytobiorcę, będąca wynikiem ugody z Bankiem dotyczącą klauzul abuzywnych w umowie kredytowej, nie stanowi przychodu podatkowego w rozumieniu Ustawy o PIT, co wyklucza obowiązek zapłaty podatku dochodowego.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
15 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
A.A. (dalej: „Kredytobiorca” lub „Wnioskodawca”) 16 maja 2005 r. zawarł z A. Bank (…) (dalej: „Bank”) umowę (dalej: „Umowa”) o hipoteczny kredyt konsolidacyjny osób fizycznych waloryzowany kursem CHF (dalej: „Kredyt”).
Na podstawie Umowy Bank udzielił Kredytobiorcy kredytu w kwocie 200.000,00 zł waloryzowanego kursem kupna waluty w CHF według tabeli kursowej Banku z dnia i godziny uruchomienia Kredytu (§ 5 ust. 1 Umowy).
Kredyt został przeznaczony na refinansowanie kredytu hipotecznego „(…)” udzielonego Kredytobiorcy przez B. Bank (...) (obecnie C. Bank (...)) na podstawie umowy nr (…) z dnia 30 stycznia 2004 r.
Kredyt został wypłacony jednorazowo, w całości w złotych polskich na rachunek należący do Kredytobiorcy, prowadzony przez C. Bank (...) tytułem spłaty kredytu refinansowanego na podstawie umowy z 30 stycznia 2004 r. (§ 5 ust. 1 Umowy)
Zgodnie z § 12 ust. 4 Umowy, raty kapitałowo-odsetkowe spłacane były w złotych po uprzednim przeliczeniu według kursu sprzedaży z tabeli kursowej Banku, obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50.
Zgodnie z § 11 ust. 1 Umowy, Kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej, która w dniu zawarcia Umowy ustalona jest zgodnie z § 1 ust. 8 w stosunku rocznym na 3,85%, przy czym w okresie ubezpieczenia Kredytu, oprocentowanie to ulega podwyższeniu o 1,00 p.p. i wynosi 4,85%. Po zakończeniu okresu ubezpieczenia obniżenie oprocentowania Kredytu o 1,00 p.p. następuje od daty spłaty najbliższej raty.
Stosownie do § 11 ust. 2 Umowy, zmiana wysokości oprocentowania Kredytu mogła nastąpić w przypadku zmiany stopy referencyjnej określonej dla danej waluty oraz zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub krajów zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest podstawą waloryzacji.
Rzeczywiste oprocentowanie Kredytu wyniosło kolejno:
1) od 2005‑06‑13 do 2005‑09‑30 – 4,85%;
2) od 2005‑10‑01 do 2006‑08‑31 – 3,85%;
3) od 2006‑09‑01 do 2006‑11‑30 – 4,45%;
4) od 2006‑12‑01 do 2007‑01‑31 – 4,75%;
5) od 2007‑02‑01 do 2007‑07‑31 – 5,05%;
6) od 2007‑08‑01 do 2009‑03‑31 – 5,35%;
7) od 2009‑04‑01 do 2010‑01‑31 – 5,10%;
8) od 2010‑02‑01 do 2010‑07‑31 – 4,95%;
9) od 2010‑08‑01 do 2010‑08‑11 – 4,65%.
Zabezpieczenie wierzytelności Banku z tytułu udzielonego Kredytu stanowiła hipoteka kaucyjna na rzecz Banku do kwoty 300.000,00 zł ustanowiona na nieruchomości – lokalu mieszkalnym.
Kredyt został w całości spłacony przez Kredytobiorcę 11 sierpnia 2008 r. - z dniem uiszczenia ostatniej wpłaty na poczet kapitału oraz odsetek.
Pismem z 17 września 2024 r. Kredytobiorca zwrócił się do Banku z reklamacją wskazując na nieważność bezwzględną Umowy, brak w Umowie postanowień wymaganych przez powszechnie obowiązujące w czasie jej zawarcia przepisy prawa oraz zastosowanie w Umowie niedozwolonych postanowień umownych.
Pismem z 29 października 2024 r. Bank poinformował, że reklamacja Kredytobiorcy została rozpatrzona negatywnie, a roszczenia nie zostały uwzględnione.
Kredytobiorca pozwem wytoczył przeciwko Bankowi powództwo dotyczące stwierdzenia nieważności Umowy ze względu na zawarte w niej klauzule abuzywne. Postępowanie toczyło się przed Sądem Okręgowym w (…) pod sygn. akt (…).
19 grudnia 2025 r. w (…), między Kredytobiorcą a Bankiem zawarta została Ugoda nr (…) do Umowy (dalej: „Ugoda”). W treści Ugody wskazano, że Bank w ramach udzielonego Kredytu wypłacił Kredytobiorcy kwotę 200.000,01 zł, co stanowiło równowartość 77.591,56 CHF. Zgodnym zamiarem stron Ugody było:
1) polubowne rozstrzygnięcie sporu między stronami w zakresie wzajemnie przysługujących im roszczeń, które były przedmiotem sporu sądowego w postępowaniu indywidualnym z powództwa Kredytobiorcy oraz
2) uchylenie niepewności co do roszczeń stron, związanych z zawarciem i wykonywaniem Umowy przez przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym dokonanie wzajemnych rozliczeń, a w konsekwencji - zakończenie Umowy oraz sporu w sposób definitywny i bez żadnych dalszych roszczeń którejkolwiek strony.
W treści § 1 ust. 1 Ugody wskazano, że suma świadczeń Kredytobiorcy wyniosła 274.637,80 zł, na co złożyły się kwoty:
1) 272.237,80 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych;
2) 2.400,00 zł tytułem opłat i prowizji związanych z kredytem.
Z zapisów Ugody wynika również, że różnica pomiędzy świadczeniem Kredytobiorcy w wysokości 274.637,80 zł, a świadczeniem Banku w wysokości 200.000,01 zł, wynosi 74.637,79 zł, w związku z czym Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Kredytobiorcy pozostałej kwoty, tj. różnicy w wysokości 74.637,79 zł (§ 1 ust. 3 i 4 Ugody).
Jednocześnie z zawarciem Ugody, Kredytobiorca złożył do Sądu Okręgowego w (…) pismo z cofnięciem pozwu i zrzeczeniem się roszczenia.
Kwota, która została wypłacona Kredytobiorcy przez Bank, stanowi zwrot środków, które zostały wpłacone przez niego tytułem rat kapitałowo-odsetkowych i innych opłat związanych z kredytem i które były nienależne Bankowi.
W wyniku zawarcia ugody Bank zwróci Kredytobiorcy środki pieniężne w kwocie 74.637,79 zł.
Kwota różnicy pomiędzy świadczeniem Kredytobiorcy a świadczeniem Banku, tj. 74.637,79 zł stanowi kwotę nadpłaconą, która była Bankowi nienależna ze względu na abuzywny charakter niektórych klauzul zawartych w Umowie. Wnioskodawca wskazuje, że w przypadku, gdyby doszło do ustalenia nieważności Umowy przez Sąd, Bank byłby zobowiązany do zwrotu na rzecz Kredytobiorcy nadpłaconej kwoty w analogicznej wysokości.
W efekcie, Kredytobiorca wpłacił na poczet Umowy sumę przewyższającą wypłaconą mu przez Bank kwotę kapitału, zatem kwota różnicy wypłaconej przez Bank stanowi zwrot nadpłaconych przez Kredytobiorców środków.
Pytanie
Czy w związku z zawarciem Ugody mającej na celu zakończenie sporu na tle Umowy, otrzymana przez Kredytobiorcę kwota 74.637,79 zł stanowić będzie dla niego przychód podatkowy w rozumieniu art. 11 Ustawy o PIT i czy w związku z tym po stronie Kredytobiorcy powstanie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów Ustawy o PIT?
Pana stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, w związku z zawarciem Ugody mającej na celu zakończenie sporu na tle Umowy, otrzymana przez Kredytobiorcę kwota 74.637,79 zł nie będzie stanowiła dla niego przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 Ustawy o PIT, a tym samym nie powstanie po jego stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów Ustawy o PIT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy
Zdaniem Wnioskodawcy, otrzymana kwota 74.637,79 zł nie będzie stanowiła po jego stronie przychodu podatkowego, ponieważ zostanie mu zwrócona jako pobrana nienależnie, w związku z zawarciem w Umowie klauzul abuzywnych. Tym samym, otrzymanie zwrotu nie będzie stanowiło dla Kredytobiorcy żadnej dodatkowej korzyści, a jedynie będzie prowadziło do uzyskania stanu rozliczeń pozostającego w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38):
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Podkreślenia wymaga, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo (neutralne).
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 Ustawy o PIT:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z treści art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6,9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art.. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że pojęcie przychodu pozostaje w nierozerwalnym związku z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika. Tym samym, przychodami w rozumieniu art. 11 Ustawy o PIT mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Uzyskanie przychodu rozumianego jako określony „przyrost majątkowy” powinno mieć zatem charakter definitywny.
W treści art. 10 ust. 1 Ustawy o PIT, ustawodawca wymienił katalog źródeł przychodów, który obejmuje:
1) stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;
2) działalność wykonywana osobiście;
3) pozarolnicza działalność gospodarcza;
4) działy specjalne produkcji rolnej;
5) (uchylony);
6) najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą;
7) kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c;
8) odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany;
8a) działalność prowadzona przez zagraniczną jednostkę kontrolowaną;
8b) niezrealizowane zyski, o których mowa w art. 30da;
9) inne źródła.
Jednocześnie w art. 20 Ustawy o PIT wymieniony został otwarty katalog przychodów z innych źródeł – są to w szczególności: „kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17”.
W tym miejscu Wnioskodawca wskazuje, że w opisanym w niniejszym wniosku stanie faktycznym doszło do nienależnego świadczenia ze strony Kredytobiorcy na rzecz Banku w rozumieniu art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego, w związku z czym po stronie Banku powstało bezpodstawne wzbogacenie, o którym mowa w art. 405 Kodeksu cywilnego.
Wnioskodawca podkreśla, że jeżeli nie ma możliwości przyporządkowania danego świadczenia do jakiegokolwiek źródła przychodu – uregulowanego w katalogu art. 10 ust. 1 Ustawy o PIT, czy też zaliczanego do przychodów z innych źródeł w rozumieniu art. 20 Ustawy o PIT – wówczas nie można takiego świadczenia uznać za przychód podatkowy choćby nawet odpowiadał ogólnej definicji przychodu zawartego w art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT. Takie stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z wyroku NSA z dnia 2 marca 2017 r. (sygn. akt II FSK 164/15) wynika, że zwrotu dokonany z uwagi na bezpodstawne wzbogacenie nie stanowi przychodu na gruncie Ustawy o PIT.
Dodatkowo, zgodnie z art. 9 ust. 2 Ustawy o PIT:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Przepis należy rozumieć w ten sposób, że przychód podatkowy warunkuje powstanie dochodu podatkowego, stąd dopóki nie istnieje przychód podatkowy, nie może powstać dochód podatkowy.
Konkludując, zwrot kwoty 74.637,79 zł nie będzie stanowił dla Kredytobiorcy przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT, ponieważ po jego stronie nie wystąpiło żadne przysporzenie majątkowe oraz nie można takiego świadczenia przypisać do żadnego ze źródeł przychodu wymienionych w Ustawie o PIT.
Analogiczne stanowisko do przedstawionego przez Wnioskodawcę powyżej, niejednokrotnie było zajmowane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej m.in. w interpretacji indywidualnej z 28 października 2025 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.772.2025.2.MKA), gdzie stwierdzono, że:
(…) skoro kwota którą uzyskają Państwo w wyniku Ugody będzie stanowiła zwrot środków, które zostały wpłacone przez Kredytobiorców do Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem i które w wyniku planowania zawarcia ugody staną się nienależne Bankowi, to otrzymanie tej kwoty nie spowoduje po Państwa stronie dodatkowego przysporzenia majątkowego.
W ten sam sposób wypowiedział się Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 13 lutego 2026 r. (sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.1153.2025.2.DA) wskazując:
Z opisu sprawy wynika, że na mocy ugody zawartej 14 października 2024 r. pomiędzy Panią a Bankiem, Bank zwrócił na Pani rzecz kwotę tytułem zwrotu nadpłaty. Wypłacona Pani kwota w wysokości 60.629,50 zł stanowi zwrot środków uprzednio wpłaconych na rzecz Banku z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu (kapitału kredytu). Kwota ta stanowi zwrot środków wpłaconych na poczet spłaty kapitału: 54 071,28 zł zwrot z tytułu nadpłaty kapitału, 6 558,22 zł z tytułu zwrotu odsetek. Ponadto, wypłacona Pani ww. kwota nie stanowi przysporzenia ponad kwoty uiszczane tytułem spłaty kredytu ani wynagrodzenia za odstąpienie od dochodzenia roszczeń wobec Banku na drodze sądowej.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzam, że w analizowanej sprawie wypłata przez Bank przedmiotowej kwoty, o której mowa we wniosku, nie spowodowała u Pani powstania przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, nie ma Pani obowiązku zapłaty podatku dochodowego od wypłaconej przez Bank kwoty.
Wnioskodawca wskazuje, że analogiczne rozstrzygnięcia zapadły m.in. w interpretacjach indywidualnych:
1) z 28 kwietnia 2023 r. (sygn. 0114-KDIP3-2.4011.243.2023.1.MN);
2) z 29 listopada 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR);
3) z 12 lutego 2026 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.866.2025.2.TR);
4) z 11 lutego 2026 r. (sygn. 0114-KDIP3-2.4011.1115.2025.1.MJ);
5) z 19 stycznia 2026 r. (sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.922.2025.2.DA).
Podsumowując, zdaniem Wnioskodawcy, otrzymana przez niego kwota 74.637,79 zł nie będzie stanowiła dla niego przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 Ustawy o PIT, a tym samym nie powstanie po jego stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów Ustawy o PIT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
·dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
·dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
·pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
·pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca „zamknął” ten katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Z informacji przedstawionych przez Pana wynika, że na mocy zawartej ugody bank zobowiązał się do zapłaty na Pana rzecz określonej kwoty tytułem zwrotu środków.
Powziął Pan wątpliwość, jakie będą dla Pana skutki podatkowe z tego tytułu.
Rozliczenie wzajemnych roszczeń i wypłata określonej kwoty
Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Jak wynika z opisu sprawy, na mocy podpisanej ugody bank zobowiązał się do zapłaty na Pana rzecz określonej kwoty pieniężnej tytułem zwrotu środków, które zostały wpłacone przez Pana tytułem rat kapitałowo-odsetkowych i innych opłat związanych z kredytem, a które były nienależne Bankowi.
Wobec powyższego – skoro otrzymał Pan zwrot środków uprzednio wpłaconych przez Pana do banku – to taki zwrot nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.
Taka wypłata jest więc kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstaje przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Tym samym - nie ciąży na Panu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
Zatem Pana stanowisko jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Odnosząc się do powołanych przez Pana interpretacji indywidualnych wskazuję, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.


