Wyrok SN z dnia 13 kwietnia 2026 r., sygn. II USKP 150/26

Przedawnienie należności z tytułu składek, uregulowane w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, skutkuje wygaśnięciem zobowiązania składkowego w całości lub w części z mocy prawa (art. 31 tej ustawy w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej), a nie jedynie powstaniem zarzutu dłużnika. Przy ustalaniu wysokości zobowiązania przenoszonego na spadkobiercę decyzją ZUS organ rentowy oraz sąd ubezpieczeń społecznych obowiązani są z urzędu zbadać, czy należności składkowe za poszczególne okresy objęte decyzją nie uległy przedawnieniu, z uwzględnieniem reguły intertemporalnej wynikającej z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców: do należności nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. stosuje się 5-letni termin przedawnienia liczony od tej daty, z zastrzeżeniem wcześniejszego upływu terminu według przepisów dotychczasowych (art. 27 ust. 2), a na ustalony w ten sposób termin wpływają okresy zawieszenia wymienione w art. 24 ust. 5a–5f ustawy systemowej, w tym okres zawarcia umowy o rozłożenie należności na raty oraz okres postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Niespełnienie warunków umorzenia określonych w ustawie o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (ustawa abolicyjna) z powodu śmierci płatnika przed wydaniem decyzji wykonawczej (art. 1 ust. 13 pkt 1 ustawy abolicyjnej) nie wyłącza stosowania przepisów o przedawnieniu do należności objętych uprzednią decyzją warunkową (art. 1 ust. 8 ustawy abolicyjnej) i nie przywraca ich wymagalności, jeżeli do chwili śmierci płatnika doszło do wygaśnięcia tych należności wskutek przedawnienia.

Teza AI