Interpretacja indywidualna z dnia 26 czerwca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.307.2026.4.DA
Umorzenie wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego zaciągniętego na cele mieszkaniowe może korzystać z zaniechania poboru podatku w części dotyczącej jednej inwestycji mieszkaniowej, z wyłączeniem przychodów z nadpłat kredytowych, które nie stanowią definitywnego przysporzenia majątkowego.
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
·nieprawidłowe – w zakresie możliwości skorzystania z zaniechania poboru podatku w odniesieniu do całej kwoty wierzytelności umorzonej przez bank;
·prawidłowe – w zakresie otrzymania kwoty z tytułu zawarcia ugody z bankiem.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
9 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismami z 14 maja 2026 r. (wpływ 14 maja 2026 r. i 18 maja 2026 r.), 25 maja 2026 r. (wpływ 25 maja 2026 r.) oraz 5 czerwca 2026 r. (wpływ 5 czerwca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W dniu … kwietnia 2010 r. wspólnie z małżonką zaciągnął Pan kredyt hipoteczny nr … w … (dalej: „Bank”) na zakup nieruchomości, w której obecnie mieszka Pan razem z żoną. Kredyt został udzielony w walucie obcej euro. Bank udzielił Państwu kredytu w wysokości 70 620 euro.
W 2025 r. założył Pan z żoną sprawę cywilną przed Sądem Okręgowym w … o uznanie zawartej umowy za nieważną oraz rozliczenie udzielonego kredytu (sprawa euro).
W dniu 19 grudnia 2025 r. Bank zaproponował Państwu zawarcie ugody pozasądowej dotyczącej zamknięcia i rozliczenia ww. kredytu hipotecznego. Przedmiotowa ugoda została przez Pana i Pana żonę przyjęta i podpisana. Zgodnie z warunkami ugody Bank uznał, że umowa kredytu hipotecznego była wadliwa i obarczona zapisami abuzywnymi. Tym samym Bank potwierdził, że cała umowa kredytowa jest nieważna proponując rozliczenie i zamknięcie kredytu. Zgodnie z zapisami ugody Bank stwierdził, że z dniem zawarcia ugody wszystkie prawa i roszczenia Banku z tytułu umowy kredytu hipotecznego zostały już zaspokojone. Bank rozliczył kredyt w ten sposób, że zwrócił Panu i Pana żonie kwotę jaką nadpłacili Państwo powyżej wysokości udzielonego kredytu, a pozostałą kwotę stanowiącą według Banku saldo zadłużenia, umorzył. Na umorzoną kwotę Bank wystawił PIT-11 stwierdzając, że jest to dochód Pana i Pana żony. Zgodnie z wyliczeniami, Bank zwrócił Panu i Pana żonie nadpłaconą kwotę, powyżej udzielonego kredytu w wysokości 70 620 euro, całkowicie zamykając jego rozliczenie z taką samą kwotą jak w dniu jego udzielenia (… kwietnia 2010 r.). Natomiast, pozostała kwota kredytu wynikająca z zapisów unieważnionej już ugodą umowy kredytowej została Panu i Pana żonie przez Bank umorzona. Kwota tego umorzenia jest tylko hipotetyczna, ponieważ umowa kredytu hipotecznego została uznana przez obie strony ugody za nieważną i nieobowiązującą. Świadczy o tym rozliczenie przez Bank całości udzielonej pożyczki, a naliczenie odsetek od nieważnej umowy kredytowej i spłaconego już zobowiązania wydaje się być niewłaściwe, nielogiczne i krzywdzące.
W Pana przypadku była następująca konstrukcja udzielonego Panu i Pana żonie kredytu hipotecznego. W dniu 9 marca 2010 r. została zawarta umowa przedwstępna dotycząca zamiany nieruchomości. Na podstawie umowy notarialnej sprzedającej nieruchomość w ramach rozliczenia przekazali Państwo swoje mieszkanie. Następnie, w dniu … kwietnia 2010 r. zaciągnęli Państwo kredyt hipoteczny w wysokości 59 150 euro, który został przeznaczony na spłatę powstałego zobowiązania wobec sprzedającej nieruchomość wynikającego z umowy notarialnej (112 tys. zł), część kredytu hipotecznego została przeznaczona na spłatę hipoteki Państwa mieszkania (w niewielkiej już części w wysokości około 36 tys. zł) oraz przede wszystkim na remont i adaptację zakupionej przez Państwa nieruchomości (około 80 tys. zł), a także na koszty umowy kredytowej. Z uwagi na to, że dokończenie remontu zakupionej przez Pana i Pana żonę nieruchomości wymagało kolejnego finasowania, aneksem w dniu 31 sierpnia 2010 r. zwiększyli Państwo kredyt hipoteczny o kwotę 11 470 euro. W całości ta kwota została przeznaczona na wyremontowanie przez Pana i Pana żonę nieruchomości, w której do chwili obecnej Państwo mieszkają. Całość zaciągniętego przez Pana i Pana żonę kredytu została przeznaczona tylko i wyłącznie na cele związane z zakupem nieruchomości i przystosowaniem jej do zamieszkania.
W uzupełnieniach wniosku z 14 maja 2026 r. wskazano:
·Zaciągnięty … kwietnia 2010 r. kredyt hipoteczny został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym i jest uprawniony do udzielenia kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, tj. ….
·Kredyt zaciągnięty w 2010 r. był kredytem denominowanym do waluty euro.
·Bank kwotę kredytu przyznanego w euro wypłacił Panu i Pana żonie w złotówkach.
·Bank, na podstawie aneksu do kredytu, kwotę euro wypłacił w złotówkach.
·W Pana małżeństwie istnienie współwłasność majątkowa małżeńska od zawarcia związku małżeńskiego (kwiecień 1993 r.).
·Za spłatę kredytu hipotecznego odpowiadał Pan wspólnie z żoną solidarnie.
·Zaciągnięty kredyt hipoteczny został zabezpieczony hipoteką, na nieruchomości położonej w … ul. …, na którą został udzielony kredyt.
·Na pytanie Organu o treści: „Czy z umowy kredytu zaciągniętego w 2010 r. wprost wynikało, że kredyt ten został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.)”, wskazał Pan: „Tak, nazwa kredytu: kredyt mieszkaniowy „Standardowa Hipoteka””.
·Na pytanie Organu o treści: „Jaki cel zaciągnięcia wskazanego we wniosku kredytu został wpisany w umowie kredytowej zawartej z bankiem … kwietnia 2010 r. – proszę wskazać zgodnie z umową”, wskazał Pan: „Zakup nieruchomości na rynku wtórnym (na który został zaciągnięty kredyt), jego remont oraz refinansowanie kredytu hipotecznego zaciągniętego w innym banku. Należy tutaj zaznaczyć, że doszło do zamiany nieruchomości: swoją poprzednią nieruchomość (mieszkanie) zamieniłem z osobą, która sprzedawała połowę domu. Po zamianie nieruchomości dopłaciłem różnicę wynikającą z wartości obu nieruchomości. W związku z tym musiałem spłacić poprzednią hipotekę na mieszkaniu, które zostało przekazane w rozliczeniu (kredyt hipoteczny w innym banku)”.
·W aneksie do ww. umowy kredytowej sporządzonym 31 sierpnia 2010 r. nie został wpisany cel. Jest zapis o podniesieniu kwoty głównej kredytu z podaniem tych samych celów.
·Kredyt zaciągnięty w 2010 r. został przeznaczony na wskazane w umowie kredytowej cele. Były kontrole Banku czy kredyt jest wydatkowany zgodnie z kredytem.
·Nieruchomość sfinansowana ze środków uzyskanych z kredytu zaciągniętego w 2010 r. została nabyta dwuetapowo. W dniu 9 marca 2010 r. na podstawie aktu notarialnego zawarto umowę przedwstępną ze sprzedającą nieruchomość, dotyczącą zamiany nieruchomości plus dopłaty różnicy wynikającej z wartości obu nieruchomości. W dniu 20 kwietnia 2010 r. zawarto właściwą umowę − akt notarialny. Na podstawie aktu notarialnego została nabyta nieruchomość zabudowana działka gruntu nr A położona w … przy ul. …, KW nr ….
·Umowa kredytowa z Baniem została podpisana w dniu … kwietnia 2010 r.
·Nieruchomość nabyta ze środków pochodzących z kredytu zaciągniętego w 2010 r. stanowi współwłasność majątkową małżeńską Pana i Pana żony.
·W ww. nieruchomości realizował i realizuje Pan własne cele mieszkaniowe. Mieszka Pan w dalszym ciągu w tej nieruchomości z małżonką.
·Ww. kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.
·Celem inwestycji mieszkaniowej, na którą został zaciągnięty kredyt w 2010 r. było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego (Pana i Pana żony).
·Ugoda z Bankiem została podpisana w dniu 19 grudnia 2025 r. Ugoda została podpisana pomiędzy Bankiem a kredytobiorcami: Panem i Pana żoną. Została założona przez kredytobiorców sprawa sądowa. Została wyznaczona data sprawy sądowej. Bank wystąpił z propozycją ugody pozasądowej, na którą zgodzili się Państwo.
·Umorzenie wierzytelności przez Bank dotyczyło całego zadłużenia pozostałego do spłaty. Nie jest Pan zobowiązany do spłaty pozostałego zadłużenia.
·Kwotę, w stosunku do której został Pan zwolniony ze spłaty stanowiły zgodnie z ugodą: kapitał (9 525,24 euro) oraz odsetki umowne (6,81 euro). Nie było odsetek karnych, kosztów prowizji i ubezpieczeń.
·Na pytanie Organu o treści: „Jakie zapisy dotyczące ważności bądź nieważności umowy kredytowej z … kwietnia 2010 r. znajdują się w zawartej przez Pana ugodzie z bankiem”, wskazał Pan: „Bank lakonicznie stwierdził w ugodzie, że „zgodnie z orzecznictwem sądów powszechnych i Sądu Najwyższego poszczególne postawienia Umowy Kredytu mogą zostać uznane za abuzywne, a w konsekwencji nie wiązać Kredytobiorcy. W przypadku skutecznego zakwestionowania przez Kredytobiorcę ważności Umowy Kredytu na drodze sądowej Sąd mógłby zasądzić zwrot całej kwoty wpłaconej na poczet spłaty Umowy Kredytu”. W dalszej części Bank powołuje się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2023 r. w sprawie C- 520/21 oraz dyrektywę Rady 93/13/EWG z dnia 5 czerwca 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich”.
·W ugodzie nie ma potwierdzenia, że umowa kredytowa jest ważna lub nieważna. Jest zapis informujący, że Kredytobiorca zakwestionował ważność umowy kredytowej i sprawa jest rozpatrywana przez Sąd Okręgowy w …, a Bank wnosi o oddalenie powództwa cywilnego w całości. Następnie pojawia się zapis o ugodowym zakończeniu sporu sądowego i ostatecznego rozliczenia wzajemnych wierzytelności i zwolnieniem zabezpieczeń kredytu.
·Na pytanie Organu o treści: „Czy w ramach ugody z bankiem nastąpiło „przewalutowanie” przedmiotowego kredytu”, wskazał Pan: „Nie nastąpiło przewalutowanie kredytu i nie ma takiej informacji w ugodzie. Rozliczenie kredytu jest podane w złotówkach”.
·Na pytanie Organu o treści: „W jakiej łącznej kwocie dokonał Pan do dnia zawarcia ugody spłaty rat kapitałowo-odsetkowych? Czy dokonane spłaty rat kapitałowo-odsetkowych związanych z ww. kredytem przewyższają wysokość kredytu zaciągniętego w 2010 r.”, wskazał Pan: „Po zawarciu ugody nie dokonałem żadnej wpłaty na rzecz banku z tytułu spłaty rat kapitałowo odsetkowych. Tak, spłaty rat kapitałowo odsetkowych dokonane w czasie trwania kredytu przewyższyły wysokość kredytu zaciągniętego w 2010 r.”.
·Nigdy wcześniej nie korzystał Pan osobiście, nie korzystała także Pana małżonka, jak i wspólnie nie korzystali Państwo z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu zabezpieczonego hipotecznie i zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r.
W uzupełnieniach wniosku z 25 maja 2026 r. oraz 5 czerwca 2026 r. wskazano:
·Bank na podstawie umowy kredytowej z … kwietnia 2010 r. udzielił Panu i Pana żonie kredytu na łączną kwotę 59 150 euro. Niestety z uwagi na brak możliwości sprawdzenia w bankowej historii transakcji (nastąpiła zmiana Banku, jak i czas) nie jest Pan w stanie podać jaka to była kwota. Natomiast z aktu notarialnego wynika, że Bank udzielił Państwu kredytu hipotecznego w wysokości 220 000 zł.
·Z uwagi na brak możliwości sprawdzenia spowodowaną upływem czasu oraz zmianą Banku nie jest Pan w stanie dokładnie sprawdzić w jakiej wysokości Bank wypłacił kredytobiorcom (Panu i Pana żonie) kwotę 11 470 euro w złotych, na podstawie aneksu sporządzonego 31 sierpnia 2010 r. do ww. umowy kredytowej. Natomiast kwota udzielonego Państwu kredytu wynosiła 11 470 euro, co przy średnim kursie euro NBP w dniu 31 sierpnia 2010 r. (4,0038 zł) daje kwotę 45 923,58 zł.
·W akcie notarialnym zapisano, że kwota zapłaty za nabytą przez Pana i Pana żonę nieruchomość nastąpi z kredytu udzielonego przez Bank w terminie 7 dni roboczych od dnia podpisanej umowy, przelewem na rachunek bankowy prowadzony na nazwisko sprzedającej.
·Z uwagi na upływ czasu nie jest Pan w stanie podać, kiedy dokładnie nastąpiło dopłacenie za nabycie ww. nieruchomości. Na pewno nastąpiło to po podpisaniu aktu notarialnego. Płatność nastąpiła przelewem i wykonał ją Bank (z kwoty przyznanego Panu kredytu) co zostało wpisane w umowie kredytowej.
·W odniesieniu do kredytu hipotecznego zaciągniętego w innym banku, na refinansowanie którego zaciągnął Pan z żoną … kwietnia 2010 r. kredyt hipoteczny w banku …, wskazał Pan:
-Z uwagi na upływ czasu nie pamięta Pan dokładnie, kiedy został zaciągnięty kredyt hipoteczny na zakup nieruchomości przy ul. … w …. Na pewno było to w 2000 r. Nr kredytu …. Kredyt został zaciągnięty przez Pana i Pana żonę. Kredyt został udzielony przez Bank …, który zmienił właściciela i nazwę na ….
-Kredyt został zaciągnięty przez Pana i Pana żonę. Solidarnie odpowiadali Państwo za jego spłatę.
-Ww. kredyt został udzielony przez podmiot, którego działalność odpowiadała nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, który był uprawiony do udzielania kredytów.
-Nie pamięta Pan w jakiej wysokości został zaciągnięty ww. kredyt. Kredyt był zaciągnięty w euro. Z uwagi na brak dokumentów związanych z udzieleniem kredytu nie pamięta Pan czy był to kredyt indeksowany czy denominowany do waluty obcej.
-Ww. kredyt został zabezpieczony hipoteką na nieruchomości, na którą został zaciągnięty, tj. …, ul. ….
-Ww. kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe.
-Na pytanie Organu o treści: „jaki cel zaciągnięcia Kredytu 2 został wpisany w umowie kredytowej zawartej z bankiem – proszę wskazać zgodnie z umową”, wskazał Pan: „Zakup nieruchomości”.
-Ww. kredyt został przeznaczony na cele wskazane w umowie.
-Kredyt został przeznaczony na zakup mieszkania na rynku wtórnym – …, ul. ….
-Po zakupie ww. nieruchomości był Pan jej współwłaścicielem. Drugim współwłaścicielem była Pana żona.
-W tej nieruchomości realizował Pan własne cele mieszkaniowe i mieszkał Pan w tej nieruchomości przez 10 lat, tj. do 2010 r.
-celem inwestycji mieszkaniowej, na którą został zaciągnięty ww. kredyt było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, tylko jednego gospodarstwa domowego.
·Ugoda z Bankiem z dnia 19 grudnia 2025 r. została podpisana przez Pana i Pana żonę na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (umowa pozasądowa).
·Od chwili udzielenia kredytu do zawarcia ugody łącznie spłacił Pan raty kapitałowo odsetkowe na kwotę około 80 811, 80 euro (188 miesięcy razy stała rata kredytu hipotecznego). Nie ma Pan możliwości podania dokładnej kwoty w polskich złotych jaką spłacił Pan z tytułu tego zobowiązania. Jest to spowodowane brakiem dostępu do historii spłaty rat, w związku z tym nie wie Pan, kiedy konkretnie następowała wpłata, a tym samym nie jest Pan w stanie sprawdzić jaki w tym dniu był kurs euro.
Pytania
Czy po otrzymaniu PIT-11 z Banku ma Pan obowiązek zapłacenia od wskazanej w PIT-11 kwoty umorzenia zobowiązania podatek dochodowy? Czy ww. kwota stanowi Pana przychód, od którego należy zapłacić podatek?
Pana stanowisko w sprawie
Uważa Pan, że ze strony Banku nastąpiła ewidentna nadinterpretacja przepisów uznająca umorzenie zobowiązania jako Pana dochód − wystawienie PIT-11.
Należy zauważyć, że zgodnie z obowiązującymi przepisami wyroków sądów czy też w indywidualnych interpretacjach podatkowych wydawanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, jednoznacznie wskazują, że w przypadku zwrotu świadczeń wynikających z nieważnych umów bankowych nie powstaje obowiązek podatkowy. Zwrot rat kredytowych, odsetek, prowizji czy innych kosztów poniesionych przez konsumenta nie stanowi dochodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie jest to trwałe przysporzenie majątkowe, lecz zwrot środków nienależnie pobranych przez Bank. Pomiędzy Panem a Bankiem doszło do rozliczenia opierającego się na zasadzie zwrotu świadczenia nienależnego. Nie doszło z Pana strony do faktycznego wzbogacenia, nie otrzymał Pan nowych środków finansowych, lecz jedynie odzyskał to, co wcześniej zostało Mu bezpodstawnie zabrane. W związku z tym, taki zwrot nie może stanowić dochodu i podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym, ponieważ nie nastąpiło trwałe zwiększenie Pana majątku.
Dodatkowo, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów wydanym 11 marca 2022 r. dopuszczone jest zaniechanie poboru podatku od dochodów związanych z kredytem hipotecznym przeznaczonym na cele mieszkaniowe. W Pana przypadku kredyt hipoteczny został zaciągnięty na jedną inwestycją mieszkaniową, w której mieszka Pan z małżonką do chwili obecnej. Nigdy wcześniej nie korzystał Pan (i nie korzystali Państwo wspólnie) z zaniechania poboru podatku i nigdy wcześniej nie korzystał Pan z tej ulgi przy innych inwestycjach mieszkaniowych.
Mając powyższe okoliczności i argumenty na uwadze, uważa Pan, że nie powinien zapłacić podatku od kwoty umorzenia znajdującej się w PIT-11 wystawionym przez Bank.
Uważa Pan, że na podstawie obowiązujących przepisów prawa nie powinien Pan zapłacić podatku dochodowego od umorzenia kwoty kredytu hipotecznego.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
·dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
·dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
·pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
·pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są: inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Umorzenie wierzytelności
Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia przez Bank wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego zaciągniętego … kwietnia 2010 r. wyjaśnić należy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc, dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Stosownie natomiast do art. 917 Kodeksu cywilnego:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
Tym samym, umorzona Panu na podstawie ugody z dnia 19 grudnia 2025 r. kwota wierzytelności (kwota kapitału i odsetek umownych) z tytułu zaciągniętego … kwietnia 2010 r. kredytu mieszkaniowego, stanowi przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Zaniechanie poboru podatku
Prawodawca przewidział przy tym szczególne rozwiązanie dla określonych sytuacji umorzeń kredytów mieszkaniowych. Umożliwił zaniechanie poboru podatku od dochodów z tytułu takich umorzeń.
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. 2024 r. poz. 102 ze zm.):
1.Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1)umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a)kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b)osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2)otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1)kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2)odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3)opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3.W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4.W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
5.Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1)jednego gospodarstwa domowego albo
2)więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843).
6.Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7.W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 3 ww. rozporządzenia zmieniony rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1912), które weszło w życie 24 grudnia 2024 r. stanowi, że:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1)udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2)zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3)zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Z kolei § 4 ww. rozporządzenia zmieniony ww. rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2024 r. stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
W myśl natomiast § 4a ww. rozporządzenia dodanego rozporządzeniem zmieniającym z dnia 20 grudnia 2024 r.:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Natomiast zgodnie z treścią art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazanego w § 3 ww. rozporządzenia:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a)nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b)nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c)nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d)budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e)rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.
Wobec powyższego, ww. zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia). Kwota ww. wierzytelności może przy tym obejmować kapitał, odsetki, a także prowizje oraz poniesione opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i dotyczył jednej inwestycji mieszkaniowej.
Pana skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z opisu sprawy wynika, że:
·w 2000 r. zaciągnął Pan wraz z żoną w banku Bank … (obecnie ...) kredyt hipoteczny na zakup nieruchomości położonej w … przy ul. …,
·kredyt z 2000 r. został zabezpieczony hipoteką na ww. nieruchomości,
·Pan i Pana żona odpowiadali za spłatę ww. kredytów solidarnie, a więc do pełnej wysokości,
·celem inwestycji mieszkaniowej, na którą zaciągnięty został kredyt w 2010 r., było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego,
·… kwietnia 2010 r. zaciągnął Pan wraz z żoną w banku … kredyt hipoteczny na zakup na rynku wtórnym nieruchomości (zabudowanej działki nr …) położonej w … przy ul. …, remont tej nieruchomości oraz refinansowanie kredytu hipotecznego zaciągniętego w innym banku,
·kredyt z 2010 r. został zabezpieczony hipoteką na ww. nieruchomości,
·nieruchomość sfinansowana kredytem z 2010 r. wykorzystywana jest na cele mieszkaniowe Pana i Pana żony,
·19 grudnia 2025 r. została zawarta przez Pana i Pana żonę ugoda z bankiem …, w wyniku której m.in. nastąpiło umorzenie części wierzytelności, tj. pozostałego do spłaty zadłużenia wynikającego z umowy kredytowej zawartej z Bankiem w 2010 r.,
·w przeszłości nie korzystał Pan z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu zabezpieczonego hipotecznie, zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Zaniechanie poboru podatku, określone w omawianym rozporządzeniu, obejmuje umorzone wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego (udzielonego przed dniem 15 stycznia 2015 r.) w przypadku gdy:
·kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
·osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej.
Zatem rozporządzenie to nie ogranicza liczby kredytów, z tytułu których dochodzi do umorzenia, a ogranicza liczbę inwestycji sfinansowanych kredytem (kredytami) − do jednej. Przy czym, przez jedną inwestycję mieszkaniową, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych: jednego gospodarstwa domowego albo więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 o podatku od spadków i darowizn. Natomiast, przez jedno gospodarstwo domowe, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
W przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaniechanie obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
Ponadto, zaciągnięcie kredytu na refinansowanie jest to zdarzenie rozumiane jako operacja pieniężna, polegająca na wykorzystaniu zewnętrznych funduszy pieniężnych w celu zastąpienia środków pierwotnie wydatkowanych na jakiś cel.
Pojęcie kredyt refinansowy implikuje konieczność wcześniejszego zaciągnięcia kredytu, aby później możliwym było zaciągnięcie kredytu refinansowego na jego spłatę. Zatem czynność refinansowania zakupu kredytem hipotecznym należy odróżnić od zaciągnięcia kredytu refinansowego. Kredyt refinansowy przeznaczony jest na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego i jest on zabezpieczony na podstawie wartości aktualnie posiadanej nieruchomości. Natomiast zwrot „refinansowanie” oznacza operację pieniężną polegającą na uzyskaniu zewnętrznych źródeł finansowania w celu zastąpienia środków własnych, które zostały wydatkowane na jakiś cel. W rezultacie, pierwotnie wydatkowane środki pieniężne mogą być niejako „ponownie” wykorzystane na dowolny cel. Środki z kredytu na refinansowanie niejako zastępują środki uprzednio wydatkowane z własnych zasobów.
Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie w przypadku umorzenia kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub w przypadku umorzenia kredytu refinansowego w sytuacji, gdy został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na te wydatki.
Zgodnie z art. 21 ust. 25 omawianej ustawy, wydatkiem uznawanym za cel mieszkaniowy jest m.in. nabycie gruntu zabudowanego budynkiem mieszkalnym, a także jego remont.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje „remontu”. Dla wyjaśnienia tego pojęcia, należy odnieść się do jego znaczenia funkcjonującego w języku powszechnym. I tak, „remont” to „doprowadzenie jakiegoś budynku lub urządzenia do stanu używalności; naprawa, odnawianie (czegoś)”. Synonimami tego pojęcia są m.in. „naprawa, przebudowa, odrestaurowanie, modernizacja”.
Pojęcie remontu zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 8 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.) jako:
Ilekroć w ustawie jest mowa o remoncie - należy przez to rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
Niemniej jednak, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie odwołuje się do tego przepisu. Tym samym, definicja „remontu” funkcjonująca na gruncie Prawa budowlanego nie może być wprost przenoszona na grunt omawianej ustawy podatkowej. Może być natomiast uwzględniona jako jeden z elementów służących ustaleniu znaczenia pojęcia „remontu” dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych.
Za „remont” własnego budynku mieszkalnego, o którym mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy więc uznać prace dotyczące tego lokalu jako nieruchomości i jego części składowych (tj. wszystkiego, co nie może być odłączone od lokalu bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego), służące utrzymaniu lokalu we właściwym stanie, doprowadzeniu go do pożądanej zdolności użytkowej, modernizacji jego elementów składowych. „Remontem” w rozumieniu omawianego przepisu jest również tzw. wykończenie lokalu mieszkalnego, a więc prace służące doprowadzeniu do zdolności użytkowej lokalu mieszkalnego. W każdym przypadku remont dotyczy „materii” lokalu mieszkalnego, a więc jego ścian, podłóg, sufitu, okien, drzwi, wyposażenia technicznego takiego jak instalacje: wodna, kanalizacyjna, elektryczna, grzewcza, gazowa, bądź innych elementów trwale połączonych konstrukcyjnie z elementami budowlanymi lokalu mieszkalnego.
Z treści wniosku wynika, że kredyt z 2010 r., wbrew Pana twierdzeniu, nie został zaciągnięty na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, lecz dotyczył dwóch inwestycji mieszkaniowych:
·nieruchomości położonej w … przy ul. … (refinansowanie kredytu hipotecznego zaciągniętego na tą nieruchomość w banku Bank … (obecnie ...)),
·nieruchomości (zabudowanej działki nr …) położonej w … przy ul. … (zakup tej nieruchomości na rynku wtórnym oraz jej remont).
Wobec powyższego – umorzenie kredytu w części, w jakiej został on zaciągnięty na nabycie nieruchomości (zabudowanej działki nr A) położonej w … przy ul. … oraz remont uprawnia do skorzystania z zaniechania poboru podatku. Umorzenie części kredytu przeznaczonej na refinansowanie wcześniejszego kredytu mieszkaniowego zaciągniętego w 2000 r. na nabycie nieruchomości położonej w … przy ul. …, również uprawnia do skorzystania z zaniechania poboru podatku. Jednakże należy podkreślić, że z takiego zaniechania może Pan skorzystać wyłącznie w odniesieniu do jednej inwestycji mieszkaniowej.
Z powołanego rozporządzenia Ministra Finansów wynika wprost, że zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na jego podstawie ma zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym wierzytelności, które dotyczą tylko jednej inwestycji mieszkaniowej.
Skoro kredyt zaciągnięty w 2010 r. dotyczył dwóch różnych inwestycji mieszkaniowych (dwóch nieruchomości), zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe znajdzie zastosowanie do przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu tego kredytu tylko w odniesieniu do jednej inwestycji mieszkaniowej – według Pana wyboru.
Zatem, w zależności od inwestycji mieszkaniowej, co do której zamierza Pan skorzystać z zaniechania poboru podatku, zaniechanie poboru podatku w związku z umorzeniem przez bank części wierzytelności z tytułu kredytu hipotetycznego będzie miało zastosowanie jedynie do tej części umorzenia wierzytelności (przy spełnieniu pozostałych warunków do zastosowania zaniechania), która odpowiada wartości kredytu, jaka służyła pokryciu kosztów tej inwestycji, natomiast nie będzie miała zastosowania do tej części umorzonego długu, która dotyczy drugiej inwestycji mieszkaniowej.
Podsumowując, zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych będzie miało zastosowanie w odniesieniu do kwoty umorzonej wierzytelności dotyczącej jednej, wybranej przez Pana inwestycji mieszkaniowej finansowanej kredytem zaciągniętym w 2010 r.
Tym samym nie jest Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego z tytułu umorzenia przez bank wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego do tej części kwoty umorzenia (przy spełnieniu pozostałych warunków do zastosowania zaniechania poboru podatku), która odpowiada udziałowi udzielonego kredytu zaciągniętego na tą wybraną przez Pana, jedną inwestycję mieszkaniową, w całkowitej kwocie zaciągniętego kredytu.
Natomiast zaniechanie poboru podatku dochodowego nie ma zastosowania do tej części kwoty umorzenia wierzytelności, która odpowiada udziałowi udzielonego kredytu zaciągniętego na drugą finansowaną kredytem zaciągniętym w 2010 r. inwestycję mieszkaniową w całkowitej kwocie zaciągniętego kredytu.
W konsekwencji, jest Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego z tytułu umorzenia przez bank wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego od tej części kwoty umorzenia, która odpowiada udziałowi udzielonego kredytu zaciągniętego na tą drugą inwestycję mieszkaniową w całkowitej kwocie zaciągniętego kredytu.
Zatem Pana stanowisko należało uznać za nieprawidłowe, gdyż nie może Pan skorzystać z zaniechania poboru podatku do całej umorzonej wierzytelności.
Skutki podatkowe otrzymania kwoty z tytułu zawarcia ugody z bankiem
Z treści wniosku wynika, że bank rozliczył kredyt w ten sposób, że zwrócił Panu i Pana żonie kwotę jaką nadpłacili Państwo powyżej wysokości udzielonego kredytu. Zgodnie z wyliczeniami, bank zwrócił Panu i Pana żonie nadpłaconą kwotę, powyżej udzielonego kredytu w wysokości 70 620 euro, całkowicie zamykając jego rozliczenie z taką samą kwotą jak w dniu jego udzielenia (… kwietnia 2010 r.). W takim przypadku otrzymanie ww. kwoty nie spowodowało po Pana stronie przysporzenia majątkowego i nie powstał po Pana stronie przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem, nie ma Pan obowiązku zapłaty podatku dochodowego od ww. kwoty.
Zatem, w tej części Pana stanowisko jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Podkreślam, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.
Ponadto, wskazuję, że z uwagi na to, iż interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pana. Nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób (np. współkredytobiorcy – Pana żony).
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.


