Pracodawca przed sądem pracy. Rozdział II. Roszczenia pracodawcy

Pracodawcy przysługują przede wszystkim następujące roszczenia:

• z tytułu odpowiedzialności materialnej (art. 114-127 k.p.),

• z tytułu naruszenia zakazu konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy lub po jego ustaniu (101¹-101⁴ k.p.),

• z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia (61¹-61² k.p.).

Pracownik wyrządzający pracodawcy szkodę jest obowiązany do jej naprawienia, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki:

• pracownik nie wykona swoich obowiązków lub wykona je nienależycie (bezprawność działania),

• pracownikowi można przypisać winę (umyślną lub nieumyślną),

• po stronie pracodawcy wystąpi szkoda,

• wystąpi związek przyczynowy między zawinioną bezprawnością a szkodą.

Bezprawność działania lub zaniechania pracownika ma polegać na niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu obowiązków pracowniczych, których źródłem mogą być zarówno postanowienia umowy o pracę, jak i przepisy prawa pracy, polecenia przełożonych czy zasady współżycia społecznego. Zakresem odpowiedzialności są objęte tylko szkody, które zostały spowodowane naruszeniem nie jakichkolwiek obowiązków, lecz obowiązków zawodowych pracownika.

Okolicznościami wyłączającymi bezprawność są:

• działanie w granicach dopuszczalnego ryzyka (art. 117 k.p.),

• działanie w stanie wyższej konieczności (art. 424 k.c. w zw. z art. 300 k.p.) - np. danemu pracownikowi lub innym osobom grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo od należących do pracodawcy rzeczy lub zwierząt i dla odwrócenia tego niebezpieczeństwa pracownik niszczy lub uszkadza mienie pracodawcy.