Trzynastka nauczyciela zatrudnionego na zastępstwo
Czy nauczycielce szkoły podstawowej (jednostki budżetowej), zatrudnionej na umowę o pracę w okresie od 6 lutego do 29 czerwca 2012 r. na czas zastępstwa za nauczycielkę przebywającą na urlopie macierzyńskim, będzie przysługiwało prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2012 r.?
Nie, nauczycielka ta nie nabyła prawa do trzynastki, ponieważ nie przepracowała wymaganych 6 miesięcy - a do nagrody za krótszy okres nie jest uprawniona.
Warunkiem otrzymania dodatkowego wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości jest przepracowanie przez pracownika całego roku kalendarzowego. Prawo do nagrody w zmniejszonej wysokości gwarantuje również przepracowanie co najmniej 6 miesięcy. W szczególnych przypadkach okres ten może być krótszy. Nauczyciele, jako szczególna grupa zawodowa, są zatrudniani z początkiem roku szkolnego - czyli w trakcie roku kalendarzowego - co według ogólnych zasad automatycznie uniemożliwia im nabycie prawa do nagrody w pełnej wysokości, a niejednokrotnie również przepracowanie wymaganego minimum, czyli 6 miesięcy. Przepisy ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (dalej: ustawa o trzynastkach) gwarantują jednak nauczycielom prawo do trzynastki również w takich przypadkach. Ma to związek z organizacją pracy przyjętą w szkołach.
Przepracowanie co najmniej 6 miesięcy warunkujących nabycie prawa do trzynastki nie jest wymagane w przypadku nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem i nauczycielem akademickim zgodnie z organizacją pracy szkoły (art. 2 ust. 3 pkt 1 ustawy o trzynastkach). Z przepisu tego wynika, że nauczyciel, który został zatrudniony w trakcie roku i nie przepracował wymaganych 6 miesięcy, nabędzie prawo do trzynastki - ale tylko wtedy, gdy data jego zatrudnienia wynikała z organizacji pracy przyjętej w jego szkole oraz dodatkowo uniemożliwiła mu przepracowanie wymaganego okresu.
Określenie "nawiązanie stosunku pracy z nauczycielem zgodnie z organizacją pracy szkoły" oznacza, że prawo do szczególnych zasad przyznawania trzynastki dotyczy nauczycieli, z którymi stosunek pracy został nawiązany z początkiem roku szkolnego - tj. z dniem 1 września (z uwzględnieniem dopuszczonej przepisami możliwości rozpoczęcia zajęć w innym terminie - patrz: tabela). Użyte w ustawie o trzynastkach określenie "organizacja pracy szkoły (szkoły wyższej)" oznacza sytuację, w której działalność merytoryczna (kształcenie) wymienionych jednostek jest zorganizowana w systemie lat szkolnych (lat akademickich) rozpoczynających się i kończących w innych terminach niż rozpoczęcie i zakończenie roku kalendarzowego.
Zasady organizacji pracy w szkołach zostały określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego. W większości szkół zajęcia dydaktyczno-wychowawcze rozpoczynają się w pierwszym dniu września (z wyjątkiem piątku i soboty), a kończą w ostatni piątek czerwca (§ 2 ust. 1 rozporządzenia o organizacji roku szkolnego). Istnieją jednak wyjątki, które wynikają z innej organizacji roku szkolnego w poszczególnych rodzajach szkół, a dotyczą początku lub końca roku szkolnego (patrz: tabela).
Nauczycielka, o której mowa w pytaniu, była zatrudniona w publicznej szkole podstawowej. W takiej szkole rok szkolny, zgodnie z przyjętą organizacją pracy, rozpoczyna się 1 września (o ile nie jest to piątek lub sobota) danego roku kalendarzowego. Zatrudnienie nauczycielki od 6 lutego 2012 r. nie było zatem zgodne z organizacją pracy w tej szkole - tym samym nie może ona skorzystać z przywileju określonego w art. 2 ust. 3 pkt 1 ustawy o trzynastkach.
Niezależnie od terminu rozpoczęcia pracy, nauczycielka uzyskałaby prawo do trzynastki, gdyby przepracowała co najmniej 6 miesięcy w ramach umowy na zastępstwo. W 2012 r. przepracowała jednak tylko 144 dni - czyli mniej niż wymagane 6 miesięcy (180 dni) uprawniające do trzynastki. Jej stosunek pracy ustał wraz z zakończeniem roku szkolnego, co nastąpiło w ostatni piątek czerwca - czyli 29 czerwca 2012 r.
TABELA. Rozpoczęcie i zakończenie roku szkolnego w różnych typach szkół
| Rodzaj szkoły | Rok szkolny |
| W szkołach ponadgimnazjalnych dla młodzieży: ● zasadniczych szkołach zawodowych, ● uzupełniających liceach ogólnokształcących, ● technikach uzupełniających i szkołach policealnych. We wszystkich typach szkół dla dorosłych. | Zajęcia dydaktyczno-wychowawcze mogą rozpoczynać się w pierwszym powszednim dniu lutego, a kończą w ostatni piątek czerwca. |
| W klasach (semestrach) programowo najwyższych szkół ponadgimnazjalnych: ● zasadniczych szkół zawodowych, ● szkół policealnych. | Zajęcia dydaktyczno-wychowawcze trwają od 1 września do najbliższego piątku po: ● 8 stycznia lub ● 11 czerwca. |
| W klasach (semestrach) programowo najwyższych szkół ponadgimnazjalnych: ● liceów ogólnokształcących, ● liceów profilowanych, ● techników, ● uzupełniających liceów ogólnokształcących i techników uzupełniających. | Zajęcia dydaktyczno-wychowawcze trwają od 1 września do: ● najbliższego piątku po 1 stycznia lub ● ostatniego piątku kwietnia - z tym że w przypadku, gdy: ● najbliższy piątek po dniu 1 stycznia wypada w dzień ustawowo wolny od pracy, zajęcia dydaktyczno-wychowawcze kończą się w dniu poprzedzającym ten dzień, ● dzień 2 stycznia wypada w piątek, zajęcia dydaktyczno-wychowawcze kończą się w drugi piątek po dniu 1 stycznia. |
Magdalena kasprzak
Podstawy prawne
● Ustawa z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U. Nr 160, poz. 1080; ost.zm. Dz.U. z 2012 r. poz. 819)
● Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz.U. Nr 46, poz. 432; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. Nr 296, poz. 1754)
trzynastki






