Procedury wdrożenia KSeF w jednostkach sektora finansów publicznych
Od 1 lutego 2026 r. jednostki budżetowe czeka prawdziwa rewolucja w fakturowaniu. Faktury będą wystawiane za pośrednictwem Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), tj. centralnego systemu teleinformatycznego, który ma na celu usprawnienie procesu fakturowania i zwiększenie transparentności rozliczeń. W celu prawidłowego przygotowania się do tej sytuacji jednostki powinny dokonać zmian w swoich procedurach i instrukcjach wewnętrznych.
Krajowy System e-Faktur w jednostkach sektora finansów publicznych
Krajowy System e-Faktur to centralny system teleinformatyczny, który służy do obsługi nowego typu faktury – faktury ustrukturyzowanej, która może być wystawiona z jego wykorzystaniem.
Krajowy System e-Faktur zakłada pełną cyfryzację obiegu faktur – nie tylko w zakresie wystawiania dokumentów, ale także ich odbioru, przechowywania i raportowania. Do podstawowych funkcji KSeF należy m.in.:
- nadawanie, zmiana lub odbieranie uprawnień do korzystania z KSeF,
- uwierzytelnienie oraz weryfikacja uprawnień do korzystania z KSeF,
- wystawianie faktur ustrukturyzowanych,
- otrzymywanie faktur ustrukturyzowanych,
- przechowywanie faktur ustrukturyzowanych,
- dostęp do faktur ustrukturyzowanych.
Samorządy, które funkcjonują w oparciu o szczególne zasady rachunkowości budżetowej i posiadają wielowarstwowe struktury organizacyjne, muszą zmierzyć się z implementacją KSeF w skali znacznie bardziej złożonej niż przeciętny przedsiębiorca. Przede wszystkim należy dostosować systemy finansowo-księgowe oraz zorganizować obieg dokumentów w sposób uwzględniający specyfikę korzystania z jednego numeru NIP przez wiele jednostek organizacyjnych, takich jak szkoły, domy pomocy społecznej czy ośrodki kultury.
Jednostki samorządu terytorialnego powinny zapewnić jednolite i sprawne funkcjonowanie systemu fakturowania w całej organizacji.
Ustawodawca już wiele razy przesuwał termin wprowadzenia obowiązkowego KSeF. Co do zasady obowiązek e-fakturowania wchodzi w życie 1 lutego 2026 r.
TABELA 1. Terminy wejścia w życie obowiązkowego KSeF
Data | Kogo dotyczy wystawianie faktur w KSeF |
Od 1 lutego 2026 r. | Duże podmioty, których sprzedaż brutto w 2024 r. przekroczyła 200 mln zł |
Od 1 kwietnia 2026 r. | Wszystkie podmioty, w tym jednostki samorządu terytorialnego |
W zakresie otrzymywania faktur nowe przepisy o KSeF wprowadzają jeden termin dla wszystkich – 1 lutego 2026 r. | |
Chociaż obowiązek dla JST formalnie zaczyna się w kwietniu, to już od lutego 2026 r. dostawcy usług strategicznych (np. energii, gazu, telekomunikacji, Internetu, stacje paliw, itp.) będą wystawiać faktury wyłącznie przez KSeF. Oznacza to, że samorządy muszą być gotowe na ich odbiór już od tego momentu.
Krajowy System e-Faktur stanie się obowiązkowy dla JST od 1 kwietnia 2026 r., natomiast duże samorządy, których obrót przekroczył 200 mln zł brutto, będą musiały korzystać z systemu już od 1 lutego 2026 r.
Należy zwrócić uwagę, że pomimo stosowania KSeF i obiegu e-fakturowania część dokumentacji będzie funkcjonowała poza tym systemem na zasadach dotychczasowych, tj. w wersjach elektronicznych lub papierowych. Wśród dokumentów, jakie nie znajdą się w KSeF, będą m.in.:
- rachunki,
- paragony oraz raporty z kas fiskalnych,
- noty księgowe (obciążeniowe lub uznaniowe),
- noty odsetkowe,
- faktury proforma,
- dokumenty wewnętrzne,
- faktury od podmiotów zagranicznych bez polskiego NIP (np. WNT, import usług).
Z uwagi na fakt, że poza systemem KSeF będzie funkcjonowało wiele dokumentów, ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) przewiduje dwa rodzaje numerów faktur:
- nadawany przez KSeF,
- nadawany przez wystawcę.
W związku z wejściem w życie obowiązkowego e-fakturowania zniknie dokument, jakim jest nota korygująca, którą obecnie wystawia nabywca w ramach skorygowania danych na fakturze niewpływających na kwoty podstawy opodatkowania ani kwoty podatku VAT, takie jak np. nazwa lub adres nabywcy. Jedyną dopuszczalną drogą skorygowania takich danych będzie wystawienie faktury korygującej.
Wdrożenie systemu KSeF wymaga m.in.:
- szkoleń pracowników w urzędach i jednostkach podległych,
- integracji KSeF z istniejącymi systemami finansowo-księgowymi,
- opracowania procedur wewnętrznych i zarządzania uprawnieniami,
- zapewnienia bezpieczeństwa danych i autoryzacji dostępu.
Ze względu na złożoną strukturę organizacyjną JST oraz scentralizowane rozliczanie podatku VAT ustawodawca przewidział dla tych jednostek specjalne modele działania i rozwiązania techniczne, m.in. możliwość wskazywania jednostek podrzędnych w strukturze e-faktury.
W samorządach podatnikiem podlegającym obowiązkom KSeF jest JST – to samorządowe jednostki budżetowe będą musiały mieć nadane uprawnienia jednostki podrzędnej w KSeF, pozwalające na odbiór faktur dotyczących konkretnych jednostek.
Wdrożenie KSeF w jednostce samorządu terytorialnego powinno przebiegać w następujących etapach:
- Jednostka samorządu terytorialnego (jako podatnik VAT) składa do urzędu skarbowego formularz ZAW-FA (zawiadomienie o uprawnieniach do KSeF służy do nadania pierwszych uprawnień do KSeF) i upoważnia skarbnika jako osobę korzystającą z KSeF w imieniu JST.
- Skarbnik dokonuje uwierzytelnienia się w KSeF i wyznacza administratorów w poszczególnych jednostkach budżetowych oraz zakładach budżetowych – z reguły są to kierownicy/dyrektorzy poszczególnych jednostek.
- Administratorzy dokonują uwierzytelnienia się w KSeF i nadają uprawnienia swoim pracownikom.
Faktura w KSeF (faktura ustrukturyzowana)
Wraz z wejściem w życie KSeF pojawia się nowy dokument – faktura ustrukturyzowana (e-faktura).
Faktura ustrukturyzowana jest wystawiana przy użyciu KSeF wraz z przydzielonym numerem identyfikującym tę fakturę w systemie (KSeF ID).
Faktura wystawiona w KSeF ma format XML, ale będzie możliwość jej wizualizacji w formacie PDF i HTML. Wizualizacja taka będzie musiała być dodatkowo oznaczona kodem QR.
Wystawca faktury musi uwierzytelnić się w systemie, wybierając jeden ze sposobów takiego uwierzytelnienia:
- kwalifikowany podpis elektroniczny,
- kwalifikowana pieczęć elektroniczna,
- podpis zaufany,
- wygenerowany przez KSeF token (ciąg znaków alfanumerycznych, z wyłączeniem znaków interpunkcyjnych).
Faktura ustrukturyzowana ma dwa numery:
- nadany przez wystawcę faktury numer, o którym mowa w art. 106e ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, oraz
- nadany przez KSeF, który będzie wskazany w UPO wysłanym do wystawcy faktury.
Numer identyfikacyjny na fakturze, nadany przez KSeF, nie zwalnia wystawców od stosowania własnej numeracji.
Numer identyfikujący fakturę w KSeF składa się z 32 znaków i zawiera kilka istotnych informacji:
9999999999 – RRRRMMDD – FFFFFF – FFFFFF – FF |
- 10 cyfr – NIP sprzedawcy,
- 8 cyfr – data przesłania faktury do KSeF (data wystawienia faktury),
- 2 części techniczne (6 znaków każdy) – wygenerowane wartości,
- 2 cyfry – suma kontrolna faktury (wartość wyliczana automatycznie).
Od 1 stycznia 2027 r. zostanie wprowadzona konieczność ujmowania numeru identyfikującego fakturę w KSeF we wszystkich zleceniach płatności dokonywanych między podatnikami VAT za pomocą przelewu bankowego. Obowiązek ten będzie dotyczył zarówno płatności realizowanych z użyciem mechanizmu podzielonej płatności, jak i zwykłych przelewów, niezależnie od kwoty.
Po przyjęciu e-faktury i nadaniu jej KSeF ID automatycznie przez system będzie generowane UPO (urzędowe poświadczenie odbioru dokumentu elektronicznego KSeF). Ustawodawca nie przewidział wysyłania automatycznych powiadomień z KSeF do odbiorcy faktury.
Poświadczenie odbioru jest potwierdzeniem faktu, że dokument elektroniczny został odebrany przez KSeF, a nie przez samego kontrahenta.
Do faktury wystawionej w KSeF nie będzie trzeba wystawiać duplikatów, ponieważ faktury w KSeF są archiwizowane przez 10 lat. Na wniosek nabywcy podatnik jest zobowiązany udostępnić tę fakturę ponownie. Nie będzie można anulować ani wycofać faktury przesłanej do KSeF.
Faktury ustrukturyzowane będą mogły być wizualizowane, co oznacza, że na potrzeby obiegu wewnętrznego w jednostkach dokumenty te będą mogły być po ich odbiorze drukowane.
Faktura, tak jak obecnie, powinna zawierać NIP gminy/powiatu. W schemacie faktury zawarto specjalną sekcję Podmiot3, w której możliwe jest podanie danych samorządowej jednostki budżetowej podległej JST (np. jednostki oświatowej jako wystawcy).
Artykuł 106na ust. 1 ustawy o VAT wskazuje, że fakturę ustrukturyzowaną uznaje się za wystawioną w dniu jej przesłania do KSeF. Jeżeli faktura zostanie odrzucona przez KSeF, to nie zostanie uznana za fakturę ustrukturyzowaną.
W przypadku:
- niedostępności systemu KSeF, która została ogłoszona w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) Ministerstwa Finansów – termin przesłania faktury do KSeF wynosi 1 dzień roboczy od dnia zakończenia niedostępności KSeF,
- awarii systemu KSeF, ogłoszonej w BIP MF i oprogramowaniu interfejsowym – termin przesłania do KSeF wynosi 7 dni roboczych od dnia zakończenia awarii KSeF.
Faktury w KSeF są przechowywane przez okres 10 lat, licząc od końca roku, w którym zostały wystawione.
Dostosowanie dokumentacji wewnętrznej do KSeF
Wdrożenie KSeF w jednostkach sektora finansów publicznych wiąże się z wieloma wyzwaniami organizacyjnymi i technicznymi oraz zaangażowaniem pracy wielu osób. Dlatego już wcześniej jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych powinny dostosować wewnętrzne procesy do wymagań KSeF. Należy m.in.:
- dostosować zapisy w polityce rachunkowości,
- zaktualizować zapisy dotyczące systemu informatycznego (automatyczne przetwarzanie danych),
- zaktualizować zapisy dotyczące przechowywania i archiwizacji faktur ustrukturyzowanych, uwzględniając 10-letni okres przechowywania w KSeF,
- zmienić instrukcję obiegu i kontroli dokumentów księgowych,
- określić zasady sporządzania faktur własnych, ich przekazywania do KSeF,
- określić zasady odbierania faktur obcych, kompletowania z załącznikami oraz dokumentowania kontroli i zatwierdzenia,
- ustalić procedury księgowania faktur z KSeF, zapisując numer nadany przez wystawcę oraz numer identyfikujący nadany przez KSeF,
- wprowadzić procedury zarządzania tokenami i certyfikatami KSeF,
- wprowadzić procedury nadawania i odbierania uprawnień.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, jednostki sektora finansów publicznych prowadzą rachunkowość zgodnie z przepisami ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: uor), z uwzględnieniem zasad określonych w ustawie o finansach publicznych. Zgodnie z zapisami art. 10 uor, jednostka powinna posiadać dokumentację opisującą w języku polskim przyjęte przez nią zasady (politykę) rachunkowości, a w szczególności dotyczące m.in. sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych, w tym co najmniej wykazu ksiąg rachunkowych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera – wykazu zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na informatycznych nośnikach danych z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych i w procesach przetwarzania danych. Ważne jest także wskazanie systemu służącego ochronie danych i ich zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonania w nich zapisów.
Krajowy System e-Faktur wymaga dostosowania dokumentacji wewnętrznej – zmian w polityce rachunkowości oraz instrukcji obiegu dokumentów księgowych.
Jednostki sektora finansów publicznych muszą dostosować politykę rachunkowości do obowiązkowego KSeF od 1 kwietnia 2026 r. (dla większych jednostek od 1 lutego 2026 r.).
Odpowiedzialność za przygotowanie i wdrożenie KSeF spoczywa na kierowniku danej jednostki, który powinien upoważnić wybrane przez siebie osoby do obsługi KSeF.
WZÓR 1. Upoważnienie do obsługi KSeF
Upoważnienie do obsługi Krajowego Systemu e-Faktur
Na podstawie: art. 106nc ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) upoważniam Pana/Panią ……………………………………….
imię i nazwisko
zatrudnionego/-ą na stanowisku
do wykonywania w imieniu jednostki następujących czynności w KSeF:
• wystawianie faktur sprzedażowych,
• pobieranie faktur zakupowych,
• administrowanie uprawnieniami użytkowników,
• generowanie raportów i zestawień,
• obsługa certyfikatów KSeF.
Upoważniony zobowiązuje się do:
• przestrzegania procedur określonych w Instrukcji,
• zachowania poufności danych
• niezwłocznego informowania o problemach technicznych,
• prowadzenia dokumentacji czynności w KSeF.
Upoważnienie obowiązuje w okresie : od .............................. do ..............................
miejsce, data podpis kierownika jednostki
Przyjmuję upoważnienie:
data podpis upoważnionego
W jednostce powinna być również prowadzona ewidencja upoważnień.
WZÓR 2. Ewidencja osób uprawnionych do korzystania z KSeF
Ewidencja osób uprawnionych do korzystania z ksef
Jednostka: ……………..
Rok: ………………..
Lp. | Imię i nazwisko | PESEL/NIP | Stanowisko | Rodzaj uprawnień | Data nadania uprawnień | Data odwołania uprawnień | Uwagi |
Rodzaje uprawnień:
• W – wystawianie faktur w KSeF,
• O – odczyt i pobieranie faktur z KSeF,
• A – administrowanie uprawnieniami innych użytkowników,
• G – generowanie raportów i zestawień,
• T – dostęp do tokenów aplikacyjnych.
WZÓR 3. Zarządzenie kierownika jednostki w sprawie wprowadzenia instrukcji obiegu, kontroli i archiwizacji dokumentów
Zarządzenie
nr …/2025
kierownika jednostki sektora finansów publicznych
z dnia …….. 2025 r.
w sprawie wprowadzenia
Instrukcji obiegu, kontroli i archiwizacji
dokumentów księgowych
Na podstawie:
- art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 120 ze zm.),
- art. 53 i 54 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz.1483 ze zm.)
oraz innych właściwych przepisów, zarządza się, co następuje:
§ 1
Wprowadza się w jednostce sektora finansów publicznych „Instrukcję obiegu, kontroli i archiwizacji dokumentów księgowych”, zwaną dalej „Instrukcją”, stanowiącą załącznik do niniejszego zarządzenia.
§ 2
Zobowiązuje się wszystkich pracowników jednostki do zapoznania się z treścią Instrukcji oraz przestrzegania określonych w niej zasad obiegu dokumentów księgowych.
§ 3
Nadzór nad realizacją niniejszego zarządzenia powierza się głównemu księgowemu jednostki.
§ 4
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lutego 2026 r.
………………………..
kierownik jednostki
Celem Instrukcji obiegu, kontroli i archiwizacji dokumentów księgowych (dalej: Instrukcja) jest ujednolicenie i usprawnienie procesu obiegu dokumentów księgowych w jednostce, zapewnienie ich terminowego i prawidłowego rozliczenia oraz wypełnienie obowiązków w zakresie rachunkowości i kontroli finansowej. Instrukcja ma zagwarantować, że wszystkie dowody księgowe będą weryfikowane i archiwizowane zgodnie z wymogami ustawy o rachunkowości i ustawy o finansach publicznych, w tym z uwzględnieniem wymogów obowiązkowego stosowania KSeF. Dlatego w Instrukcji powinny znaleźć się zapisy dotyczące m.in. nadawania uprawnień i dostępu do KSeF, znakowania i przechowywania dokumentów pochodzących z KSeF, a także procedury awaryjne w przypadku braku dostępu do KSeF.
WZÓR 4. Przykładowe zapisy Instrukcji obiegu dokumentów dotyczące KSeF
Nadawanie uprawnień i dostęp do KSeF
- Kierownik jednostki odpowiada za zapewnienie jednostce dostępu do Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) oraz nadanie uprawnień do korzystania z tego systemu odpowiednim osobom.
2. Kierownik jednostki wyznacza listę pracowników uprawnionych do korzystania z KSeF w imieniu jednostki. Co do zasady uprawnienia takie powinni otrzymać:
1) pracownicy odpowiedzialni za wystawianie faktur sprzedaży jednostki (jeśli jednostka takie wystawia) – uprawnienie do wystawiania i przesyłania faktur w KSeF,
2) pracownicy odpowiedzialni za odbiór i rejestrację faktur kosztowych (zakupu) – uprawnienie do odczytu (pobierania) faktur wystawionych w KSeF na jednostkę jako nabywcę,
3) inni pracownicy, którym konieczne jest zapewnienie wglądu do faktur w KSeF (np. w celu kontroli, analizy danych) – uprawnienie do odczytu.
3. Nadane uprawnienia w KSeF mogą przybierać formę uprawnień do wystawiania faktur, do odczytu (przeglądania) faktur, do nadawania dalszych uprawnień innym użytkownikom, itp. Zakres dostępnych uprawnień jest określony w przepisach o KSeF oraz strukturze uprawnień systemu. Kierownik jednostki dba o to, aby każdy pracownik posiadał wyłącznie taki zakres uprawnień, jaki jest niezbędny do wykonywania jego obowiązków.
4. Pracownicy korzystający z KSeF uwierzytelniają się w systemie za pomocą akceptowalnych metod:
- kwalifikowany podpis elektroniczny powiązany z numerem PESEL/NIP użytkownika,
- podpis zaufany (profil zaufany) lub przydzielony token autoryzacyjny.
5. Kierownik jednostki prowadzi ewidencję osób uprawnionych do KSeF zgodnie z wzorem nr ….. załącznika do Instrukcji, wraz z zakresem nadanych im uprawnień oraz danymi identyfikacyjnymi (np. imię i nazwisko, stanowisko, identyfikator użytkownika/numer NIP lub PESEL użyty do uprawnienia, data nadania uprawnienia i ewentualnie data odwołania uprawnienia).
6. Nadanie pracownikom jednostki uprawnień wewnętrznych do obsługi systemu KSeF następuje z wykorzystaniem upoważnienia zgodnego z wzorem nr ….. załącznika do Instrukcji.
Znakowanie i przechowywanie dokumentów pochodzących z KSeF
1. Każda faktura ustrukturyzowana otrzymana przez jednostkę z KSeF jest oznaczana w ewidencji księgowej oraz na potrzeby archiwum w sposób umożliwiający jej jednoznaczną identyfikację – w szczególności:
1) w rejestrach księgowych (np. rejestr faktur zakupu) przy pozycji dotyczącej faktury ustrukturyzowanej zamieszcza się informację „KSeF” oraz unikalny numer identyfikacyjny faktury nadany w KSeF,
2) jeśli faktura ustrukturyzowana jest drukowana w celu dołączenia do dokumentacji papierowej, na wydruku należy umieścić adnotację „Wydruk z KSeF – oryginał elektroniczny” oraz numer identyfikacyjny faktury z KSeF,
3) jeżeli faktura ustrukturyzowana przechowywana jest wyłącznie elektronicznie (bez wydruku), powinna być zapisana w bezpiecznym repozytorium elektronicznym z nazwą zawierającą co najmniej numer KSeF lub z innym odniesieniem umożliwiającym łatwe jej odnalezienie.
2. Archiwizacja dokumentów księgowych odbywa się zgodnie z przepisami ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości oraz ustawy z 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym. Dokumenty księgowe w postaci papierowej przechowywane są w siedzibie jednostki w segregatorach lub teczkach, uporządkowane chronologicznie i według rodzaju (np. faktury zakupu według kolejności rejestru) oraz lat obrotowych. Dostęp do archiwum dokumentów papierowych posiadają wyłącznie upoważnione osoby, a warunki przechowywania muszą zapewniać ochronę dokumentów przed zniszczeniem lub kradzieżą.
3. Dokumenty księgowe w postaci elektronicznej (w tym faktury ustrukturyzowane) przechowywane są w formie elektronicznej w sposób zapewniający:
1) czytelność przez cały wymagany okres (należy zachować oryginalny format lub zapewnić możliwość odczytu w przyszłości, np. poprzez migrację danych),
2) dostępność wyłącznie dla osób upoważnionych (stosowanie zabezpieczeń hasłami, kontrola dostępu do dysków/systemów archiwizujących),
3) zabezpieczenie przed utratą (wykonywanie regularnych kopii zapasowych danych, przechowywanie ich w odrębnej lokalizacji lub w chmurze spełniającej wymogi bezpieczeństwa).
4. Zgodnie z art. 73a ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości, faktury ustrukturyzowane przechowywane są w KSeF przez okres 10 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zostały wystawione. Po upływie tego okresu KSeF może nie gwarantować dalszego przechowywania tych faktur. W związku z tym jednostka dokonuje wewnętrznej analizy, które dokumenty należy przechowywać dłużej niż 10 lat. Dotyczy to w szczególności dokumentów związanych z transakcjami długoterminowymi, np. dokumentujących nabycie środków trwałych o długim okresie użytkowania – takie faktury powinny być zachowane aż do czasu upływu okresu przydatności dokumentu (np. do momentu likwidacji środka trwałego). Jeżeli okres ten przekracza 10 lat, jednostka powinna zarchiwizować kopię e-faktury we własnym zakresie (np. zapisując ją na trwałym nośniku lub w wewnętrznym elektronicznym archiwum).
5. W przypadku dokumentów przechowywanych wyłącznie w formie elektronicznej (np. faktury w KSeF, które nie są drukowane), jednostka zapewnia możliwość wydrukowania lub eksportu takiego dokumentu w czytelnej formie na żądanie uprawnionych organów kontroli lub audytu. Jednocześnie wydruk lub kopia elektroniczna takiej faktury musi zawierać informację o pochodzeniu oryginału z KSeF oraz jego unikalny numer.
6. Okresy przechowywania dokumentów księgowych określone przepisami (np. co najmniej 5 lat dla dokumentów podatkowych od końca roku, którego dotyczą, lub dłużej dla dokumentów ZFŚS, akt personalnych, itp.) obowiązują również dla dokumentów w postaci elektronicznej. Jednostka nie niszczy ani nie usuwa żadnych dowodów księgowych przed upływem wymaganego okresu ich przechowywania. Po upływie tych okresów brakowanie (niszczenie) dokumentacji odbywa się komisyjnie, zgodnie z odrębnymi przepisami archiwalnymi.
Procedura awaryjna w przypadku braku dostępu do KSeF
1. W przypadku awarii lub niedostępności KSeF z przyczyn leżących po stronie systemu Ministerstwa Finansów (awaria systemu centralnego), uniemożliwiających wystawianie lub odbieranie faktur ustrukturyzowanych, jednostka stosuje następującą procedurę:
1) faktury sprzedaży (wystawiane przez jednostkę) w okresie awarii mogą być wystawiane poza systemem KSeF, tj. w trybie offline. Faktura taka powinna być sporządzona w formacie zgodnym z wymaganiami dla faktur ustrukturyzowanych (strukturze logicznej e-Faktury), a następnie przekazana nabywcy w uzgodniony sposób – np. wysłana e-mailem jako plik PDF lub przekazana w formie papierowej. Na fakturze wystawionej offline umieszcza się informację, że została wystawiona w trybie awaryjnym poza KSeF, oraz kod QR wymagany przepisami (pozwalający na weryfikację faktury i jej późniejsze wprowadzenie do KSeF),
2) jednostka ma obowiązek przekazać każdą fakturę wystawioną w trybie offline do KSeF niezwłocznie po ustaniu awarii, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia przywrócenia dostępności systemu. Po przesłaniu faktury do KSeF i nadaniu jej numeru KSeF w dokumentacji jednostki należy odnotować ten numer i zarchiwizować go wraz z kopią faktury offline,
3) kierownik jednostki wyznacza osobę odpowiedzialną za monitorowanie komunikatów Ministerstwa Finansów o awariach KSeF i ich zakończeniu (komunikaty te publikowane są w Biuletynie Informacji Publicznej MF).
2. W przypadku braku dostępu do KSeF z przyczyn leżących po stronie jednostki (np. awaria lokalnego sprzętu lub oprogramowania, brak Internetu, problemy z podpisem elektronicznym po stronie wystawcy lub odbiorcy faktur) stosuje się następującą procedurę:
1) jeżeli jednostka nie może pobrać faktur z KSeF jako nabywca z powodów technicznych, upoważniony pracownik powinien niezwłocznie powiadomić dostawców (kontrahentów), że ma przejściowe problemy z dostępem do systemu i ewentualnie uzgodnić tymczasowe przesłanie kopii faktur innym kanałem (np. e-mailem) – o ile to możliwe. Faktury te pozostaną dostępne w KSeF i należy je pobrać oficjalnie, gdy tylko dostęp zostanie przywrócony, aby zweryfikować zgodność z ewentualnymi kopiami,
2) jeżeli jednostka nie może wystawić faktury w KSeF jako sprzedawca, stosuje tryb offline analogicznie jak w ust. 1 pkt 1) powyżej (wystawia fakturę poza KSeF z kodem QR i przekazuje nabywcy). Przyczyna braku dostępu (np. awaria Internetu) powinna zostać usunięta najszybciej jak to możliwe. Po ustaniu problemów technicznych po stronie jednostki faktury wystawione offline muszą zostać przesłane do KSeF nie później niż w następnym dniu roboczym po dniu, w którym nastąpiło usunięcie przyczyny braku dostępu do systemu,
3) przypadki wystawienia faktur w trybie awaryjnym wraz z datą awarii i datą przesłania faktury do KSeF odnotowywane są w tabeli według wzoru nr …... Dokumentacja z tym związana (np. kopie faktur offline, potwierdzenia nadania do KSeF) jest przechowywana razem z daną fakturą,
4) faktury otrzymane przez jednostkę od kontrahentów, które zostały wystawione poza KSeF z powodu awarii (u wystawcy lub systemowej), są traktowane jak pełnoprawne dowody księgowe. Pracownik merytoryczny, który otrzymał taką fakturę (np. e-mailem lub w formie papierowej), rejestruje ją i oznacza adnotacją, że dokument pochodzi z okresu awarii KSeF. Następnie faktura przechodzi zwykły cykl akceptacji zgodnie z Instrukcją. Po przywróceniu działania KSeF komórka finansowo-księgowa powinna zweryfikować, czy faktura ta została wprowadzona do KSeF przez wystawcę w ustawowym terminie (np. do 7 dni od ustania awarii). Weryfikacja polega na sprawdzeniu, czy faktura o danym numerze i danych pojawiła się w KSeF – jeśli nie, jednostka powinna ponownie wezwać kontrahenta do dopełnienia obowiązku przesłania faktury do KSeF.
3. Kierownik jednostki zapewnia, aby pracownicy znali tryb postępowania w przypadku awarii, oraz aby posiadali dostęp do aktualnych informacji (np. wzoru komunikatu o awarii, listy osób do kontaktu w razie problemów technicznych).
4. Brak dostępu do KSeF nie zwalnia jednostki z terminowego dokumentowania i rozliczania operacji gospodarczych. Wszelkie operacje muszą być udokumentowane fakturami (lub innymi dowodami) wystawionymi zgodnie z prawem, nawet jeżeli tymczasowo następuje to poza KSeF. Faktury wystawione i otrzymane w trybie awaryjnym mają taką samą moc prawną jak faktury wprowadzone do KSeF, pod warunkiem dopełnienia obowiązku ich późniejszego umieszczenia w systemie.
Obowiązek KSeF w samorządowych CUW
Centrum usług wspólnych funkcjonuje w ramach struktur JST, nie jest odrębnym od JST płatnikiem. Jednostka samorządu terytorialnego powinna delegować obowiązki dotyczące wysyłania i odbierania faktur z KSeF bezpośrednio do jednostek obsługiwanych przez CUW (np. szkoły) poprzez nadanie odpowiednich uprawnień w KSeF. Należy pamiętać, że pomimo wprowadzenia obowiązkowego KSeF w dalszym ciągu konieczne jest, by to kierownik jednostki obsługiwanej (np. dyrektor szkoły) dokonywał oceny i opisu merytorycznego faktury oraz zatwierdzał je do zapłaty.
W KSeF nie ma możliwości opisywania i akceptowania faktur. W jednostkach obsługiwanych przez CUW (szkoły) powinny być wyznaczone osoby do pobierania dokumentów z KSeF, aby osoby merytoryczne, odpowiedzialne za zakup, zweryfikowały dokument i opisały go od strony merytorycznej, a kierownik jednostki dokonał zatwierdzenia do zapłaty. Dopiero w następnej kolejności dokument powinien zostać przekazany do CUW (wydrukowana z KSeF wizualizacja faktury). Zasadniczo część procesu obiegu dokumentów w przypadku obsługi przez CUW będzie funkcjonowała w niezmienionej formie, jak dotychczas. Ale należy pamiętać, aby zarówno CUW, jak i jednostki obsługiwane zweryfikowały i dostosowały swoje procedury do obowiązkowego KSeF – mowa tutaj o uregulowaniu pobierania faktur z systemu.
Każda jednostka sektora finansów publicznych powinna również przeprowadzić kompleksową akcję informacyjną wśród kontrahentów (np. e-mail, pismo, zmiany w umowach). Umowy zawierane z dostawcami powinny określać sposób doręczania faktur. Aby faktury trafiały bezpośrednio do danej jednostki (np. szkoły), jednostki te powinny poinformować swoich kontrahentów o zmianach.
WZÓR 5. Informacja skierowana do kontrahentów dotycząca prawidłowego wystawiania faktur w KSeF
Informacja dotycząca prawidłowego wystawiania faktur w KSeF
W związku z wejściem w życie obowiązku wystawiania faktur w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF), w celu prawidłowego doręczania faktur w KSeF, prosimy o każdorazowe wskazanie w węźle:
- Podmiot2 wartość „1” w polu JST,
- Podmiot3 danych właściwej jednostki organizacyjnej naszej gminy/ powiatu (nazwa), oraz wskazanie w polu Rola wartości ,,8” (oznaczającej rolę: jednostka samorządu terytorialnego-odbiorca).
Brak wskazania odbiorcy w tym polu może skutkować przekazaniem faktury wyłącznie na poziom jednostki nadrzędnej, co wydłuży proces jej obsługi i płatności.
…………………..
Podpis osoby
wystawiającej informację
Zasadne wydaje się, aby jeszcze przed wejściem w życie KSeF kierownik lub dyrektor danej jednostki powołał zespół wdrożeniowy składający się z przedstawicieli działu prawnego, administracyjnego, informatycznego, sprzedaży i zakupów oraz finansowo-księgowego.
Nadzór nad pracami zespołu wdrożeniowego sprawuje kierownik jednostki.
Wzór 6. Zarządzenie dyrektora CUW w sprawie powołania zespołu ds. wdrożenia KSeF
Zarządzenie Nr ……./2025
Dyrektora Centrum Usług Wspólnych w ……………….
z dnia …………………….. 2025 r.
w sprawie w powołania zespołu ds. opracowania procedur oraz wdrożenia Krajowego Systemu e-Faktur KSeF w Centrum Usług Wspólnych w ……………………
Na podstawie art. 106nd ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 775) zarządzam, co następuje:
§ 1
Powołuje się zespół ds. opracowania procedur oraz wdrożenia Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) w Centrum Usług Wspólnych w …………………, dalej CUW, oraz opracowania elementów instrukcji obiegu i kontroli dokumentów księgowych pomiędzy jednostką obsługującą a jednostkami obsługiwanymi przez CUW, którego zadaniem jest koordynacja wdrożenia oraz funkcjonowania systemu KSeF, zwany dalej „zespołem”, w składzie:
1) ………………………….– koordynator zespołu,
2) ………………………….– zastępca koordynatora zespołu,
3) ………………………….– członek zespołu,
4) ………………………….– członek zespołu.
§ 2
Do zadań zespołu należy w szczególności:
1) opracowanie procedury w zakresie korzystania z KSeF w ……………..,
2) wdrożenie KSeF w …………………,
3) monitorowanie zmian w przepisach prawa w zakresie KSeF i aktualizacja procedury,
4) monitorowanie poprawności funkcjonowania wprowadzonej procedury w ………………….,
5) stworzenie nowego, zoptymalizowanego schematu obiegu i kontroli dokumentów księgowych zgodnego z prawem i charakterystyką systemu KSeF,
6) opracowanie i wdrożenie niezbędnej dokumentacji, jasnych procedur umożliwiających prawidłową implementację założeń KSeF oraz instrukcji obiegu i kontroli dokumentów księgowych w CUW i jednostkach obsługiwanych,
7) współpraca z przedstawicielem …………………… w ……………. – głównym administratorem KSeF dla powiatu,
8) współpraca z wyznaczonymi do obsługi KSeF pracownikami jednostek obsługiwanych przez CUW w zakresie niezbędnym do prawidłowej realizacji czynności związanych z obiegiem dokumentów księgowych i wdrożeniem systemu KSeF.
§ 3
1. Pracami zespołu, o którym mowa w § 1, kieruje koordynator zespołu.
2. Koordynator zespołu lub jego zastępca reprezentuje CUW w kontaktach z innymi jednostkami w sprawach związanych z wdrożeniem KSeF.
3. Do zadań koordynatora zespołu należy w szczególności:
1) planowanie, organizowanie i kierowanie pracami zespołu,
2) podejmowanie ostatecznych rozstrzygnięć w zakresie podejmowanych przez zespół ustaleń,
3) nadzór nad realizacją wdrożenia, w szczególności odpowiedzialność za stworzenie niezbędnej dokumentacji, procedur oraz szkolenia pracowników CUW, współpracę z jednostkami obsługiwanymi przez CUW.
4. Członkowie zespołu współpracują ze sobą we wszystkich obszarach w ramach bieżących potrzeb i działań.
5. Spotkania zespołu będą odbywać się cyklicznie w miarę potrzeb.
§ 4
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podjęcia.
§ 5
Wykonanie zarządzenia powierza się głównemu księgowemu Centrum Usług Wspólnych w …………..
………………..
dyrektor CUW
Obowiązek KSeF w samorządowych CUW
Pomimo trudności oraz dużego nakładu pracy wielu ludzi wdrożenie KSeF w samorządach ma także wymiar pozytywny – w dłuższej perspektywie może przynieść realne korzyści. Automatyzacja procesów, szybszy dostęp do danych finansowych, lepsza kontrola nad zobowiązaniami, a także zwiększenie transparentności – to tylko niektóre z potencjalnych efektów. Warto jednak pamiętać, że skala tego przedsięwzięcia wymaga odpowiedniego przygotowania legislacyjnego, organizacyjnego i finansowego. Są również negatywne strony wprowadzenia obowiązkowego KSeF.
TABELA 2. KSeF – negatywne i pozytywne strony
Lp. | Pozytywne strony | Negatywne strony |
1 | Automatyzacja procesów i obiegu dokumentów | Dodatkowe koszty obciążające jednostkę (systemy księgowe, szkolenia pracowników) |
2 | Szybszy dostęp do danych finansowych | Dodatkowy zakres obowiązków |
3 | Lepsza kontrola nad zobowiązaniami | Ryzyko techniczne (awarie, przeciążenia systemu, wyciek danych) |
4 | Zwiększenie transparentności rozliczeń | Kary finansowe za nieprzestrzeganie przepisów |
5 | Bieżące monitorowanie transakcji gospodarczych przez KAS | |
6 | Uszczelnienie systemu VAT |
Od początku 2027 r. za niedopełnienie obowiązków związanych z powszechnym korzystaniem z KSeF przewidziano sankcje – kary pieniężne (art. 106ni ustawy o VAT).
- art. 10 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. 2023 r. poz. 120; ost.zm. Dz.U. z 2025 r. poz. 1218)
- art. 53, art. 54 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 1483)
- art. 106e ust. 1 pkt 2, art. 106nd, art. 106ni ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 775)
©®
MARTA BANACH
– główna księgowa w jednostkach samorządowych, absolwentka studiów podyplomowych z zakresu finansów i rachunkowości, audytu wewnętrznego i kontroli zarządczej w jsfp, Master of Business Administration (MBA). Autorka licznych publikacji z zakresu rachunkowości i finansów jednostek samorządowych. Trzykrotna zdobywczyni I miejsca w konkursie „Rachunkowości Budżetowej” – Księgowy Budżetu. Uhonorowana w 2024 r. przez Ministra Finansów odznaką „Za Zasługi dla Finansów Publicznych Rzeczypospolitej Polskiej”
Kiedy KSeF będzie obowiązkowy dla jednostek samorządu terytorialnego i dużych samorządów?
Krajowy System e-Faktur stanie się obowiązkowy dla JST od 1 kwietnia 2026 r., natomiast duże samorządy, których obrót przekroczył 200 mln zł brutto, będą musiały korzystać z systemu już od 1 lutego 2026 r.
Jakie dokumenty nie będą funkcjonowały w Krajowym Systemie e-Faktur?
Poza KSeF pozostaną m.in.: rachunki, paragony oraz raporty z kas fiskalnych, noty księgowe (obciążeniowe lub uznaniowe), noty odsetkowe, faktury proforma, dokumenty wewnętrzne, faktury od podmiotów zagranicznych bez polskiego NIP (np. WNT, import usług).
Co zastąpi notę korygującą po wdrożeniu obowiązkowego KSeF?
Zniknie dokument „nota korygująca”. Jedyną dopuszczalną drogą skorygowania danych niewpływających na kwoty będzie wystawienie faktury korygującej.
Jak przebiega nadawanie uprawnień do KSeF w jednostce samorządu terytorialnego?
Jednostka samorządu terytorialnego składa do urzędu skarbowego ZAW-FA i upoważnia skarbnika do korzystania z KSeF. Skarbnik uwierzytelnia się w KSeF i wyznacza administratorów w jednostkach budżetowych. Administratorzy uwierzytelniają się w KSeF i nadają uprawnienia swoim pracownikom.
Od kiedy numer identyfikujący fakturę w KSeF trzeba podawać w zleceniach płatności?
Od 1 stycznia 2027 r. konieczne będzie ujmowanie numeru identyfikującego fakturę w KSeF we wszystkich zleceniach płatności między podatnikami VAT. Obowiązek dotyczy zarówno płatności z użyciem mechanizmu podzielonej płatności, jak i zwykłych przelewów, niezależnie od kwoty.













