Nowe rozwiązania w systemie samorządowych dochodów

Sejm 13 listopada 2003 r. uchwalił nową ustawę o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, która wejdzie w życie 1 stycznia 2004 r. Zastąpi ona obecnie obowiązującą, która ustalała zasady finansowania samorządu od wprowadzenia w 1999 r. reformy samorządowej.

Uchwalona ostatnio ustawa przebudowała system finansowania samorządu i zakres kompetencji poszczególnych jego poziomów, niosąc za sobą różnorakie konsekwencje zarówno finansowe, jak i ustrojowe, dla gmin, powiatów i województw. Jakkolwiek nowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego ma wejść w życie od 1 stycznia 2004 r., to na rok ów przewidziano jeszcze istnienie przejściowych mechanizmów łagodzących skutki wprowadzenia ustawy. Ze względu na stopniowe wprowadzanie przewidzianych ustawą zmian, w tym kompetencyjnych, system ostatecznie ukształtuje się od roku 2006.

Ustawa zwiększa udziały samorządu w podatkach dochodowych. Udział gmin w podatku dochodowym od osób fizycznych ma wynosić od nowego roku 39,34 proc. wpływów uzyskanych od podatników tego podatku zamieszkałych na terenie gminy, tj. o 11,74 punkta procentowego więcej niż obecnie. Udział w tym podatku będzie jednak corocznie korygowany tak, by pokryć wydatki budżetu państwa na utrzymanie w domach pomocy społecznej osób przyjętych do nich przed 1 stycznia 2004 r. W 2004 r. udział gmin będzie zmniejszony o 3,6195 punkta procentowego, a w latach kolejnych - o liczbę punktów procentowych odpowiadających iloczynowi liczby 3,81 oraz wskaźnikowi obliczonemu dla całego kraju poprzez dzielenie liczby mieszkańców domów pomocy społecznej przyjętych przed 1 stycznia 2004 r., według stanu na 30 czerwca roku poprzedzającego rok budżetowy, przez ich liczbę w dniu 31 grudnia 2003 r. Ponieważ na 2004 r. wskaźnik ten przyjęto w wysokości 0,95, można spodziewać się, że w roku 2005 wskaźnik ten nieco wzrośnie (co oznacza, że udziały gmin w podatku dochodowym obniżą się), a jego spadek możliwy będzie dopiero w dłuższym okresie.