Gazeta Samorządu i Administracji 15/2004 z 19.07.2004 [dodatek: Gazeta Samorządu i Administracji, str. 27]
Data publikacji: 19.07.2004
Niebezpieczeństwa związane z brakiem standardów
Ocena zdolności kredytowej jednostek samorządu terytorialnego
Przy zaciąganiu kredytów lub emitowaniu obligacji przez jednostki samorządu terytorialnego banki i inne instytucje finansowe badają zdolność kredytową samorządów do spłaty zobowiązań, stosując indywidualną ocenę wzorowaną na ocenie zdolności kredytowej podmiotów gospodarczych. Powoduje to zagrożenie doprowadzenia do sytuacji, w której samorząd wprawdzie spłaci ciążące na nim zobowiązanie, ale koszty spłaty wpłyną na pogorszenie jakości lub spowodują zagrożenie niewykonania przez samorząd ustawowych zadań publicznych.
Od 1991 roku jedynie trzykrotnie łączny wynik budżetów całego sektora jednostek samorządu terytorialnego zamknął się nadwyżkami. Dotyczyło to lat:1991 (nadwyżka 565,5 mln zł), 1993 (nadwyżka 65,2 mln zł) i 1995 (nadwyżka 165,0 mln zł). Począwszy od roku 1996 skumulowany wynik budżetów samorządowych odnotowywał jedynie rosnące deficyty. Niezbędne stało się sięgnięcie do finansowania zwrotnego.
Ustawodawca przyznał samorządom prawo do zaciągania kredytów, pożyczek, emitowania papierów wartościowych. Nie było w tym nic dziwnego, prawo do zaciągania zobowiązań finansowych samorządy miały również w II Rzeczpospolitej. Jednak wówczas istniała praktyka zaciągania pożyczek długoterminowych jedynie na cele inwestycyjne.
Paul Marie Gaudemet w „Finansach Publicznych” podaje trzy przyczyny uzasadniające zaciąganie pożyczek długoterminowych przez władze publiczne:
• polityczne - uzyskanie efektu związania obywateli z władzą, obywatele, którzy pożyczyli władzy publicznej swoje pieniądze, czują się bardziej z nią solidarni,
• finansowe - wystąpienie sytuacji krytycznej powodującej niemożność ograniczenia wydatków publicznych (np. wojna, katastrofa),
POTRZEBUJESZ POMOCY?