Jednostki pomocnicze - molekuły życia zbiorowego

Jednostki pomocnicze to ustrojowa alternatywa do konstrukcji małej gminy jednostkowej. W XIX w. i na początku XX w. większość stanowiły gminy jednowioskowe - wioska była gminą. W latach 30., kiedy na podstawie ustaw unifikacyjnych przeprowadzono reformę samorządu lokalnego, pojawiła się gmina zbiorowa - łącząca kilka gmin jednostkowych. Wtedy - dla uszanowania praw społeczności wiejskiej - zastosowano konstrukcję samorządu wiejskiego jako jednostki pomocniczej w gminie zbiorowej, różnie nazywaną w różnych okresach: m.in. gromadą, sołectwem.