Kto reprezentuje gminę przed sądem

Niezależnie od tego, w jakim charakterze gmina występuje przed sądem, musi wybrać właściwego reprezentanta. Co do zasady, gminę przed sądem reprezentuje wójt (burmistrz, prezydent miasta). Rzadko jednak się zdarza, żeby szef gminy osobiście uczestniczył w postępowaniu sądowym. Dlatego powszechną praktyką jest ustanawianie pełnomocnika. Może być nim m.in. wyznaczony pracownik samorządowy, adwokat lub radca prawny.

Gmina reprezentuje jednostkę organizacyjną

Jeżeli proces dotyczy roszczenia związanego z działalnością jednostki organizacyjnej samorządu, stroną procesu zawsze jest gmina i reprezentuje ją wójt. Kierownik tej jednostki, a także wyznaczony pracownik gminy, adwokat lub radca prawny, może występować w imieniu gminy na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa.

Z orzecznictwa

Uzasadnione jest przypisywanie poszczególnym jednostkom organizacyjnym gminy funkcji stationis municipii. W obrocie cywilnoprawnym i w procesie działają one (wyłączając komunalne osoby prawne) w zastępstwie gminy. Zdolność prawną i zdolność sądową ma gmina jako osoba prawna. W procesie należy zadbać o należyte oznaczenie strony. Jako powoda lub pozwanego należy wskazać gminę; zawsze gmina jest stroną procesu. Jeżeli dochodzone roszczenie jest związane z działalnością wyodrębnionej jednostki organizacyjnej gminy, można także - obok gminy - wskazać tę jednostkę jako statio municipii.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 9 kwietnia 1993 r.; sygn. akt I ACz 200/93

Reprezentacja spółki komunalnej

Zasady reprezentacji gminnej osoby prawnej (spółki komunalnej) określa umowa lub statut spółki. Jeżeli nie jest to uregulowane w tych dokumentach, stosuje się przepisy ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (dalej: k.s.h.). Zgodnie z przepisami k.s.h. organem realizującym zdolność do czynności prawnych spółki (w tym reprezentacji przed sądem) jest jej zarząd. Każdy członek zarządu ma prawo reprezentować spółkę we wszystkich czynnościach sądowych.

Postępowanie sądowo-administracyjne

Zasady reprezentowania przed sądami administracyjnymi są podobne do reprezentacji przed sądami powszechnymi, choć w przypadku wojewódzkich sądów administracyjnych (dalej: WSA) katalog osób uprawnionych do występowania w charakterze pełnomocnika gminy jest szerszy. Poza pracownikami gminy, radcą prawnym i adwokatem, samorząd może reprezentować, w sprawach podatkowych - doradca podatkowy, a w sprawach z zakresu własności przemysłowej - rzecznik patentowy

W przypadku skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) bądź zażalenia do NSA na odrzucenie skargi kasacyjnej katalog osób uprawnionych do reprezentowania gminy jest z kolei ograniczony. Podmiotem uprawnionym do sporządzenia skarg lub zażaleń jest adwokat i radca prawny w każdej sprawie oraz doradca podatkowy i rzecznik patentowy odpowiednio w sprawach: podatkowych i własności przemysłowej (art. 175 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Sankcją za niedopełnienie wymogu formalnego polegającego na niesporządzeniu skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcy prawnego jest odrzucenie jej na posiedzeniu niejawnym przez WSA.

Agnieszka Jezierska

Podstawy prawne:

l Ustawa z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 120, poz. 779)

l Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 173, poz. 1218)

l Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1592; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 173, poz. 1218)

l Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1590; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 173, poz. 1218)

l Ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997 r. nr 9, poz. 43; ost.zm. Dz.U. z 2003 r. nr 194, poz. 1937)

l Ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 116, poz. 731)

l Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 86, poz. 524)

l Ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 221, poz. 1650)