Awans zawodowy nauczyciela stażysty

W szczególnych przypadkach uzasadnionych potrzebami szkoły, z osobą, która legitymuje się wymaganym poziomem wykształcenia, lecz nie posiada przygotowania pedagogicznego, możliwe jest nawiązanie stosunku pracy, o ile osoba ta zobowiąże się do uzyskania przygotowania pedagogicznego w trakcie odbywania stażu. Chodzi tu jedynie o sytuację, gdy osoba ma wymagany poziom wykształcenia. Nie jest możliwe zatrudnienie i otwarcie stażu osobie, która nie ma pełnego wykształcenia. Taka osoba nie może rozpocząć stażu.

W przypadku gdy nauczyciel w ciągu pierwszego roku pracy w szkole nie uzyska przygotowania pedagogicznego z przyczyn od niego niezależnych, z nauczycielem może być zawarta umowa o pracę na kolejny rok szkolny. Staż wymagany do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego przedłuża się do uzyskania przygotowania pedagogicznego.

Nauczyciel kontraktowy z mocy prawa - bez stażu i ze stażem

Nauczycielem kontraktowym można stać się również bez konieczności odbywania stażu. Dotyczy to następujących osób:

● nauczycieli akademickich legitymujących się co najmniej trzyletnim okresem pracy w szkole wyższej,

● osób posiadających co najmniej pięcioletni okres pracy i znaczący dorobek zawodowy (wymagany okres pracy może przypadać u dowolnego pracodawcy, nie musi to być praca w szkolnictwie; natomiast kwestia oceny dorobku zawodowego należy do kompetencji dyrektora).

Osoby te uzyskują stopień nauczyciela kontraktowego z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole.

Staż na nauczyciela kontraktowego trwa 9 miesięcy i rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego automatycznie - bez wniosku nauczyciela. Nauczyciel stażysta przedkłada dyrektorowi szkoły projekt planu rozwoju zawodowego w terminie 20 dni od dnia rozpoczęcia zajęć. Dyrektor zatwierdza plan rozwoju zawodowego w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia zajęć lub zwraca go nauczycielowi do poprawy ze wskazaniem, w formie pisemnej, zakresu niezbędnych zmian. Nauczyciel ma obowiązek niezwłocznie poprawić projekt planu rozwoju zawodowego zgodnie z zaleceniami dyrektora i ponownie przedłożyć go dyrektorowi.

Obowiązki nauczyciela stażysty w trakcie stażu:

1) poznawanie organizacji, zadań i zasad funkcjonowania szkoły, w tym:

● przepisów związanych z funkcjonowaniem szkoły,

● sposobu prowadzenia dokumentacji obowiązującej w szkole,

● przepisów dotyczących zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków nauki i pracy;

2) uczestniczenie w charakterze obserwatora w zajęciach prowadzonych przez opiekuna stażu lub innych nauczycieli, w wymiarze co najmniej 1 godziny zajęć w miesiącu, oraz omawianie z prowadzącym obserwowanych zajęć;

3) prowadzenie zajęć z uczniami, w obecności opiekuna stażu lub dyrektora szkoły, w wymiarze co najmniej 1 godziny zajęć w miesiącu, oraz omawianie jej z osobą, w obecności której zajęcia zostały przeprowadzone;

4) uczestniczenie w wewnątrzszkolnych formach doskonalenia zawodowego nauczycieli.

Wymagania niezbędne do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego:

● znajomość organizacji, zadań i zasad funkcjonowania szkoły, w której nauczyciel odbywał staż,

● umiejętność prowadzenia zajęć w sposób zapewniający właściwą realizację statutowych zadań szkoły, w której nauczyciel odbywał staż,

● znajomość środowiska uczniów, ich problemów oraz umiejętność współpracy ze środowiskami uczniów,

● umiejętność omawiania prowadzonych i obserwowanych zajęć.

Po zakończeniu stażu nauczyciel składa wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego.

Nauczycielom, którzy złożą wnioski o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego do dnia 30 czerwca danego roku, dyrektor wydaje decyzję o nadaniu lub o odmowie nadania stopnia awansu zawodowego w terminie do dnia 31 sierpnia danego roku. Jeżeli nauczyciel nie zmieści się w tym terminie, wchodzi w tzw. drugą turę składania wniosków, która trwa do 31 października. W takim wypadku dyrektor wydaje decyzję o nadaniu lub o odmowie nadania stopnia awansu zawodowego w terminie do 31 grudnia danego roku.

Ocena dorobku zawodowego

Ocenę dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu ustala, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia złożenia sprawozdania, z uwzględnieniem stopnia realizacji planu rozwoju zawodowego nauczyciela, dyrektor szkoły - po zapoznaniu się z projektem oceny opracowanym przez opiekuna stażu i po zasięgnięciu opinii rady rodziców. Rada rodziców powinna przedstawić swoją opinię w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o dokonywanej ocenie dorobku zawodowego nauczyciela. Nieprzedstawienie opinii rady rodziców nie wstrzymuje postępowania.

Ocena dorobku zawodowego nauczyciela może być pozytywna lub negatywna. Ocena sporządzana jest na piśmie i zawiera uzasadnienie oraz pouczenie o możliwości wniesienia odwołania. Od oceny dorobku zawodowego nauczycielowi służy odwołanie do organu sprawującego nadzór pedagogiczny w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. Organ sprawujący nadzór pedagogiczny rozpatruje odwołanie w terminie 21 dni. Ocena dorobku zawodowego nauczyciela ustalona przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny jest ostateczna.

W przypadku gdy ostateczna ocena dorobku zawodowego nauczyciela jest negatywna, ponowna ocena dorobku może być dokonana po odbyciu, na wniosek nauczyciela i za zgodą dyrektora szkoły, jednego dodatkowego stażu w wymiarze dziewięciu miesięcy.

Komisja kwalifikacyjna

Komisję kwalifikacyjną dla nauczycieli ubiegających się o stopień nauczyciela kontraktowego powołuje dyrektor szkoły. W skład komisji wchodzą:

● dyrektor (wicedyrektor) - jako jej przewodniczący,

● przewodniczący zespołu przedmiotowego (wychowawczego), a jeżeli zespół taki nie został w tej szkole powołany - nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony w szkole,

● opiekun stażu.

W pracach komisji może brać udział - w charakterze obserwatora - przedstawiciel organu prowadzącego i organu nadzoru pedagogicznego, o ile nie wchodzi w jej skład. Ponadto - na wniosek nauczyciela - w skład komisji wchodzi przedstawiciel związku zawodowego wskazanego we wniosku. Przedstawiciela związku wskazuje właściwy statutowo organ związku zawodowego.

Rozmowa kwalifikacyjna

Komisja kwalifikacyjna przeprowadza rozmowę kwalifikacyjną, podczas której nauczyciel stażysta ubiegający się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego:

● przedstawia sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego,

● odpowiada na pytania członków komisji dotyczące wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego.

DOKUMENTACJA WNIOSKU

Do wniosku nauczyciel stażysta powinien dołączyć dokumentację, która obejmuje:

1) dokumenty potwierdzające posiadane kwalifikacje zawodowe;

2) zaświadczenie dyrektora szkoły zawierające informacje o:

● wymiarze zatrudnienia nauczyciela oraz nauczanym przez niego przedmiocie lub rodzaju prowadzonych zajęć w dniu wydania zaświadczenia oraz w okresie odbywania stażu; w przypadku nauczyciela, który w okresie odbywania stażu zmienił miejsce zatrudnienia, oraz nauczyciela zatrudnionego w kilku szkołach, w każdej w wymiarze niższym niż połowa obowiązkowego wymiaru zajęć, łącznie w wymiarze co najmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć, należy załączyć zaświadczenia ze wszystkich szkół, w których nauczyciel był zatrudniony w okresie stażu,

● dacie zatwierdzenia planu rozwoju zawodowego nauczyciela,

● dacie złożenia przez nauczyciela sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego,

● uzyskanej przez nauczyciela ocenie dorobku zawodowego za okres stażu oraz dacie jej dokonania, a w przypadku nauczyciela, który w okresie odbywania stażu zmienił miejsce zatrudnienia - także o ocenie dorobku zawodowego za okres stażu odbytego w poprzednim miejscu zatrudnienia.

Dariusz Dwojewski

Podstawy prawne

w Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 106, poz. 622)

w Ustawa z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (j.t. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 219, poz. 1706)

w Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 80, poz. 432)

w Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. nr 50, poz. 400)