STAWKA GODZINOWA CZY MIESIĘCZNA - JAK OKREŚLIĆ WYNAGRODZENIE?

■ Pamiętaj! Umowa o pracę zazwyczaj konkretyzuje wysokość przyznanego pracownikowi wynagrodzenia.

Najczęściej wynagrodzenie przysługujące pracownikowi za wykonaną pracę określone jest w stawce godzinowej lub miesięcznej. Jeżeli nawet wynagrodzenie pracownika w pewnych przypadkach nazwane zostaje wynagrodzeniem ryczałtowym i wskazane zostaje w określonej kwocie należnej za miesiąc pracy, to należy kwotę tę traktować jako miesięczną stawkę osobistego wynagrodzenia pracownika. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 6 czerwca 2000 r. (I PKN 707/99, OSNAP 2001/24/714).

W obecnej rzeczywistości gospodarczej nie można jednoznacznie stwierdzić, że stawka miesięczna wynagrodzenia przyznawana jest pracownikom zajmującym stanowiska nierobotnicze, a stawką godzinową wynagradzani są robotnicy.

Coraz częściej wynagrodzenie pracowników, bez względu na rodzaj wykonywanej pracy i zajmowane stanowisko, określane jest stałą stawką miesięczną. Pracodawca jakość i ilość wykonywanej pracy ocenia i wynagradza innymi składnikami wynagrodzenia np.: premią, nagrodą, prowizją.

Stawka godzinowa wynagrodzenia zasadniczego może być określona w różnej, nawet bardzo niskiej wysokości, np. 4 zł 25 gr brutto (wysokość stawki ma istotny wpływ na wysokość innych składników wynagradzania np. dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych - ustalając ją na niskim poziomie, uzyskamy niskie świadczenia zależne od tej stawki). Wynagrodzenie zasadnicze przysługujące za dany miesiąc kalendarzowy obliczamy, mnożąc stawkę godzinową przez czas faktycznie przepracowany w danym miesiącu, np. 160, 152, 176 godzin. Pamiętać należy, że wynagrodzenie zasadnicze nie może być niższe od wynagrodzenia minimalnego. Jeżeli jest niższe, pracodawca musi wypłacić pracownikowi dodatek wyrównawczy.

■ Pamiętaj! Pracownik z reguły motywowany jest innymi składnikami wynagrodzenia, np.: premią lub prowizją, których nabycie i wysokość uzależniona jest od ilości i jakości wykonanych produktów lub usług.

Jeżeli pracownik nie spełni warunków nabycia prawa do premii lub prowizji, otrzymuje wyłącznie wynagrodzenie zasadnicze. W sytuacji gdy wysokość wynagrodzenia zasadniczego w danym miesiącu kalendarzowym wyniesie mniej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, a pracownik nie otrzyma np. premii lub prowizji, pracownikowi przysługuje uzupełnienie wynagrodzenia do wysokości minimalnej w postaci wyrównania.

W sytuacji wystąpienia pracy w godzinach nadliczbowych dodatek za pracę ponad normę obliczany jest od stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego, np. 4 zł 25 gr (przy niskiej stawce jest to korzystne dla pracodawcy - powoduje niski dodatek).

■ Pamiętaj! Wynagrodzenie przysługujące za przepracowaną część miesiąca, bez względu na to, z jakiej przyczyny pracownik nie przepracował pozostałej części miesiąca, obliczamy mnożąc stawkę osobistego zaszeregowania przez liczbę przepracowanych godzin.

Wynagrodzenie określone stawką godzinową, jako zmienny składnik, uwzględnia się przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu (podstawa wymiaru). Wynagrodzenie urlopowe oblicza się, dzieląc podstawę wymiaru przez liczbę dni, w czasie których pracownik wykonywał pracę w okresie, z którego została ustalona ta podstawa, a następnie mnożąc tak ustalone wynagrodzenie za 1 dzień pracy przez liczbę dni pracy, jakie by pracownik przepracował w czasie urlopu wypoczynkowego w ramach normalnego czasu pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, gdyby w tym czasie nie korzystał z urlopu (§ 8 i § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop - Dz.U. Nr 2, poz. 14 ze zm.).

• zaniżenie pracownikowi wynagrodzenia za pracę w przypadku, gdy iloczyn nominalnego czasu pracy w danym miesiącu i stawki godzinowej wynagrodzenia wynosi mniej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, np.: 152 godziny x 4 zł 25 gr = 646 zł brutto,

• obliczanie dodatkowego wynagrodzenia za pracę w porze nocnej od stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego. W przypadku niskiej stawki godzinowej 20% tej stawki wynosi mniej niż 20% stawki godzinowej, wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę,

• niepodwyższenie stawki godzinowej wynagrodzenia w sytuacji obniżenia norm czasu pracy do 41 godzin przeciętnie na tydzień w 2002 r. i do 40 godzin przeciętnie na tydzień w 2003 r.

Wynagrodzenie to przysługuje pracownikowi w stałej wysokości bez względu na liczbę godzin do przepracowania w danym miesiącu kalendarzowym, np. jeżeli nominalny czas pracy wynosi 152 lub 184 godziny, pracownik otrzymuje zawsze np. 1000 zł brutto,

■ Pamiętaj! Przy ustaleniu w ten sposób wynagrodzenia pracownika obliczanie innych składników wynagrodzenia bądź wynagrodzenia za niepełną część miesiąca zajmie więcej czasu!

Jeżeli pracownik świadczy pracę w godzinach nadliczbowych, stawkę godzinową wynagrodzenia obliczamy przez podzielenie wynagrodzenia zasadniczego, np.: 1000 zł brutto przez nominalny czas pracy w danym miesiącu kalendarzowym. W przypadku miesięcy krótszych - luty czy grudzień stawka ta będzie wysoka, natomiast w przypadku miesięcy długich - październik czy marzec stawka godzinowa będzie niska. Wysokość tak obliczonej stawki godzinowej wpływa na wysokość dodatku. Są sytuacje, gdy pracownik oprócz wynagrodzenia zasadniczego otrzymuje jeszcze inne składniki wynagrodzenia, np. dodatek funkcyjny. Należy wówczas pamiętać, że wynagrodzenie pracownika, wynikające z jego osobistego zaszeregowania, obejmuje oprócz wynagrodzenia zasadniczego również dodatek funkcyjny. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 30 grudnia 1986 r. (III PZP 42/86, OSNC 1987/8/106).

• wynagrodzenia przysługującego za przepracowaną część miesiąca, jeżeli pracownik za pozostałą część tego miesiąca otrzymał wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Wówczas miesięczną stawkę wynagrodzenia dzieli się przez 30 i otrzymaną kwotę mnoży przez liczbę dni wskazanych w zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby. Tak obliczoną kwotę wynagrodzenia odejmuje się od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc (§ 11 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy - Dz.U. Nr 62, poz. 289 ze zm.),

• wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca, jeżeli pracownik w tym miesiącu był nieobecny w pracy z innych przyczyn niż niezdolność do pracy spowodowana chorobą i za czas tej nieobecności nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Wówczas miesięczną stawkę wynagrodzenia dzieli się przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu i otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę godzin nieobecności pracownika w pracy z tych przyczyn. Tak obliczoną kwotę wynagrodzenia odejmuje się od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc. Zasadę powyższą stosujemy w przypadku obliczania wynagrodzenia pracownika, ustalonego w stawce miesięcznej w stałej wysokości, gdy okres pozostawania pracownika w stosunku pracy nie obejmuje pełnego miesiąca (§ 12 ww. rozporządzenia).

Najczęstszym błędem popełnianym przez pracodawców w przypadku wynagradzania pracownika stałą stawką miesięczną jest obliczanie wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca, jeżeli pracownik w tym miesiącu był nieobecny w pracy z innych przyczyn niż niezdolność do pracy spowodowana chorobą, według zasad obliczania tego wynagrodzenia obowiązujących w przypadku nieobecności pracownika w pracy z powodu choroby.

Pracownik zatrudniony został w 2002 r., jego wynagrodzenie zasadnicze określono stawką godzinową 4 zł 25 gr brutto. Czas pracy pracownika w 2002 r. wynosił przeciętnie 41 godzin na tydzień w miesięcznym okresie rozliczeniowym czasu pracy. W związku ze skróceniem przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w 2003 r. do 40 godzin, pracownikowi należy przeliczyć wynagrodzenie.

Można przyjąć następujący sposób przeliczenia:

• w grudniu 2002 r., przy przyjęciu przeciętnej normy tygodniowej 41 godzin, nominalny czas pracy wynosił 164 godziny, zasadnicze wynagrodzenie pracownika brutto wyniosło 697 zł,

• jeżeli w tym samym okresie, przyjmiemy przeciętną normę 40 godzin na tydzień, nominalny czas pracy wyniósłby 160 godzin. Obliczone przy przepracowanych 164 godzinach wynagrodzenie 697 zł brutto dzielimy przez 160 godzin, co daje 4 zł 36 gr brutto. W związku z powyższym można przyjąć, że od stycznia 2003 r. stawka godzinowa wynagrodzenia pracownika wynosi 4 zł 36 gr brutto.

Powyższe przeliczenie dotyczy tylko jednego miesiąca, w celu otrzymania dokładnego wyniku należałoby przeliczyć podobnie nominalny czas pracy w całym roku kalendarzowym.

Miesięczną stawkę wynagrodzenia pracownicy 1700 zł brutto dzielimy przez 176 - liczbę godzin do przepracowania w styczniu 2003 r. (dla ułatwienia można podzielić przez 22 - liczbę dni do przepracowania). Otrzymaną kwotę 9 zł 66 gr brutto (77 zł 27 gr) mnożymy przez 80 - liczbę godzin nieobecności (10 dni). Otrzymany wynik 772 zł 80 gr brutto odejmujemy od stawki miesięcznego wynagrodzenia, czyli od 1700 zł brutto. Wynagrodzenie pracownicy za czas przepracowany wynosi 927 zł 20 gr brutto.