Interpretacja indywidualna z dnia 26 marca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDIL3.4012.803.2025.3.MC
Sprzedaż nieruchomości przez osobę niebędącą czynnym podatnikiem VAT, której część była wykorzystywana do działalności gospodarczej, podlega opodatkowaniu VAT, z możliwością zastosowania zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, jeżeli spełnione są warunki dotyczące pierwszego zasiedlenia i braku ulepszeń.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
18 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 15 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczący podatku od towarów i usług w zakresie:
· niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT planowanej sprzedaży nieruchomości;
· wskazania czy w przypadku uznania, że sprzedaż podlega ustawie o VAT, dostawa nieruchomości zabudowanej będzie korzystała ze zwolnienia z VAT, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy;
· wskazania czy dotychczas otrzymana od kupującego kwota (…) zł tytułem zaliczki/zadatku na poczet dostawy, opisanej nieruchomości, korzysta ze zwolnienia od podatku VAT, na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, jeśli transakcja podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług, albo jeśli nie działa Pani w charakterze podatnika, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy, transakcja nie jest opodatkowana podatkiem VAT, bowiem nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług.
Uzupełniła go Pani pismem z 29 stycznia 2026 r. (wpływ 4 lutego 2026 r.) oraz pismem z 10 marca 2026 r. (wpływ 16 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
1. Jest Pani właścicielką nieruchomości położonej w (…) przy ul. (…), o powierzchni (…) ha, dla której Sąd Rejonowy w (…) prowadzi księgę wieczystą nr (…).
Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym (dalej: „Budynek”) i ma wartość ok. (…) zł.
2. Nieruchomość nabyła Pani w drodze dziedziczenia w 2009 r. Od 2009 r. zamieszkuje Pani w Budynku nieprzerwanie do dnia dzisiejszego; nieruchomość służy do zaspokajania Pani własnych potrzeb mieszkaniowych. Jest Pani w tej nieruchomości zameldowana na pobyt stały.
3. Nie prowadzi Pani działalności gospodarczej i nie jest czynnym podatnikiem VAT.
W przeszłości prowadziła Pani ubocznie sezonowy wynajem pokoi turystom, zakończony w 2023 r.
W okresie tej aktywności nieruchomość nie została wprowadzona do ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa i nadal służyła Pani przede wszystkim do celów mieszkaniowych.
4. Planuje Pani sprzedaż nieruchomości w 2026 r. na rzecz (…) z siedzibą w (…) (dalej: „Nabywca”), będącej czynnym podatnikiem VAT. Nabywca zamierza przeznaczyć nieruchomość na cele inwestycyjne związane z działalnością gospodarczą (zabudowa wielomieszkaniowa).
5. Nie podejmowała Pani osobiście czynności inwestycyjnych na nieruchomości (w szczególności nie dokonywała podziału gruntu, uzbrojenia, budowy dróg wewnętrznych, ogrodzeń inwestycyjnych, zorganizowanych działań marketingowych itp.). Jednocześnie, udzieliła Pani spółce powiązanej kapitałowo z Nabywcą upoważnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Na podstawie tego upoważnienia, działając we własnym interesie i na własny koszt, spółka ta uzyskała decyzje/rozstrzygnięcia administracyjne, w tym:
-decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę Budynku,
-decyzję o warunkach zabudowy dla zabudowy obejmującej budowę dwóch budynków wielomieszkaniowych,
-pozwolenie na budowę dwóch budynków wielomieszkaniowych na wspólnej płycie garażowej (na rzecz/inwestycję Nabywcy).
Nie poniosła Pani żadnych kosztów ani nakładów inwestycyjnych w związku z tymi decyzjami.
6. Zawarła Pani z Nabywcą umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości (…) 2023 r. Na poczet ceny sprzedaży otrzymała Pani kwotę (…) zł, z czego (…) zł stanowi zadatek w rozumieniu Kodeksu cywilnego. W przypadku zawarcia umowy przyrzeczonej wyprowadzi się Pani z nieruchomości oraz dokona wymeldowania.
Na dzień planowanej sprzedaży Budynek będzie istniał (fizycznie na gruncie) i będzie budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Jego rozbiórka ma nastąpić w ramach zamierzenia inwestycyjnego Nabywcy (po nabyciu).
Dodatkowo wskazała Pani, że z kupującym ustaliła Pani, iż umowę przyrzeczoną zawrze w terminie 60 dni od dnia wydania przez właściwy organ ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę na przedmiotowej Nieruchomości dwóch wielolokalowych budynków mieszkalnych, nie później niż do (…) 2026 roku.
W uzupełnieniu do wniosku odpowiedziała Pani na zadane przez Organ pytania w wezwaniu:
1.Czy prowadzi Pani działalność gospodarczą w zakresie usług deweloperskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze?
Odp. Nie, nie prowadzi Pani działalności deweloperskiej ani o zbliżonym charakterze.
2.Wskazała Pani numer ewidencyjny działki, na której znajduje się przedmiotowy budynek.
Odp. Nr ewidencyjny przedmiotowej działki to (…),
3.W związku z informacjami zawartymi we wniosku:
W przeszłości prowadziłam ubocznie sezonowy wynajem pokoi turystom, zakończony w 2023 r.
a następnie:
W okresie tej aktywności nieruchomość nie została wprowadzona do ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa i nadal służyła mi przede wszystkim do celów mieszkaniowych.
– proszę o jednoznaczne wskazanie:
a) co należy rozumieć pod pojęciem „ubocznie sezonowy wynajem”?
b) czy przedmiotowy budynek wykorzystywała Pani do celów prowadzenia działalności gospodarczej rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.)?
Jeżeli tak, to proszę wskazać jaka to działalność, w jakim okresie prowadziła Pani tą działalność i czy z tego tytułu była Pani czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT?
c) czy budynek będący przedmiotem wniosku był/jest wykorzystywany przez Panią wyłącznie na cele działalności zwolnionej? Jeżeli tak, to należy wskazać podstawę prawną tego zwolnienia.
Co do litery a) był to sezonowy wynajem w okresie letnim, słowo „uboczny” to błąd redakcyjny.
Co do litery b) tak, budynek był wykorzystywany do celów prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, bowiem świadczyła Pani w nim usługi krótkotrwałego zakwaterowania, opodatkowane podatkiem VAT.
Co do litery c) takowych usług nie prowadziła Pani.
4.Czy nabycie budynku będącego przedmiotem sprzedaży było czynnością opodatkowaną podatkiem od towarów i usług?
Odp. Nie, budynek nie był nabyty z podatkiem VAT.
5.Czy przedmiotowy budynek jest trwale związany z gruntem?
Odp. Tak.
6.Kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie budynku będącego przedmiotem sprzedaży,w myśl art. 2 pkt 14 ustawy?
Odp. Pierwsze zasiedlenie nastąpiło dawno temu. Działkę Pani matka nabyła w 2001 r. W 2003 r. został wybudowany dom na przedmiotowej działce przez Pani matkę, która zmarła (…) 2009 r., a Pani nabyła spadek w tym przedmiotową nieruchomość (…) 2009 r.
7.Czy pomiędzy pierwszym zasiedleniem budynku będącego przedmiotem sprzedaży – a jego dostawą – upłynie okres dłuższy niż 2 lata?
Odp. Tak.
8.Czy do momentu sprzedaży, w odniesieniu do budynku będącego przedmiotem sprzedaży, były/będą ponoszone wydatki na jego ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiące co najmniej 30% ich wartości początkowej? Jeśli tak, to proszę wskazać:
a)w jakim okresie ponosiła Pani wydatki na ulepszenie budynku?
b)kiedy nastąpiło oddanie do użytkowania budynku po jego ulepszeniu?
c)czy po ulepszeniu miało miejsce pierwsze zasiedlenie budynku?
d)jeżeli miało miejsce pierwsze zasiedlenie budynku po ulepszeniu, to należy wskazać kiedy to nastąpiło (należy podać dzień, miesiąc i rok),
e)czy pomiędzy pierwszym zasiedleniem budynku po ulepszeniu, a sprzedażą upłynie okres dłuższy niż 2 lata?
f)czy ulepszony budynek był wykorzystywany przez Panią wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku VAT?
Odp. Nie dokonywano takich ulepszeń.
9.Czy przed podpisaniem umowy przedwstępnej, udostępniała Pani budynek lub jego część osobom trzecim? Jeżeli tak, to proszę wskazać:
a)w jakim okresie (kiedy) budynek lub jego część był udostępniany osobom trzecim?
b)na podstawie jakiej umowy (najem, dzierżawa, użyczenie, inna umowa – jaka) budynek lub jego część był udostępniany osobom trzecim?
c)czy udostępnienie to było czynnością odpłatną czy nieodpłatną?
d)czy opłata z tytułu ww. udostępniania była dokumentowana fakturami? Jeśli nie, proszę wskazać powód.
Odp. Nie.
10.Jakie działania marketingowe podjęła Pani w celu sprzedaży przedmiotowego budynku? Proszę opisać w jaki sposób znalazła Pani nabywcę.
Odp. Nabywcę pozyskała Pani za pomocą biura pośrednictwa nieruchomości z siedzibą w Poznaniu, skąd pochodzi też potencjalny kupujący.
11.W związku z informacją zawartą we wniosku:
Jednocześnie udzieliłam spółce powiązanej kapitałowo z Nabywcą upoważnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
proszę o wskazanie:
a)w jakim celu udzieliła Pani upoważnienia Spółce skoro nie jest Ona Nabywcą?
b)do jakich konkretnie czynności, udzieliła Pani powyższego upoważnienia? Proszę jednoznacznie wskazać zakres udzielonego upoważnienia.
Odp. Udzieliła Pani na mocy aktu notarialnego Rep. A nr (…) spółce (nabywcy) działającej pod firmą (…) z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (…), NIP: (…), adres: ul. (…), (…) upoważnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem warunkiem zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Upoważnienie (pełnomocnictwo) zostało udzielone do dokonywania następujących czynności na wszelkich warunkach według uznania pełnomocnika:
· dysponowania Nieruchomością na cele budowlane zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane,
· reprezentowania mocodawcy przed wszelkimi organami administracji rządowej i samorządowej, sądami, instytucjami, osobami prawnymi i osobami fizycznymi we wszystkich sprawach związanych z dokonaniem czynności, o których mowa wyżej, jak również składania oraz odbierania wszelkiego rodzaju pism, wniosków, korespondencji i innych oświadczeń oraz dokonywania wszelkich innych czynności, jakie pełnomocnik uzna za konieczne w celu realizacji udzielonego mu pełnomocnictwa,
· pełnomocnik może udzielać dalszych pełnomocnictw w zakresie udzielonego mu umocowania.
12.Czy dokonywała Pani wcześniej sprzedaży nieruchomości? Jeśli tak – to proszę podać odrębnie dla każdej sprzedanej nieruchomości:
a) w jakim celu nieruchomości te zostały przez Panią nabyte?
b) w jaki sposób nieruchomości były wykorzystywane od momentu wejścia w ich posiadanie do chwili sprzedaży?
c) kiedy dokonała Pani ich sprzedaży i co było przyczyną ich sprzedaży?
d) ile nieruchomości zostało sprzedanych i jakich (niezabudowanych czy zabudowanych, a jeśli zabudowanych – to czy były to nieruchomości mieszkalne czy użytkowe)?
e) czy z tytułu ich sprzedaży odprowadziła Pani podatek VAT, składała deklaracje VAT-7 oraz zgłoszenie rejestracyjne VAT-R?
Odp. Nie.
Ponadto w uzupełnieniu z 10 marca 2026 r. wskazała Pani, iż:
· Prowadziła Pani jednoosobową działalność gospodarczą od 2018 r. do (…) 2023 r.
· Czynnym podatnikiem podatku VAT, była Pani od (…) 2021 r. do (…) 2023 r.
· Pani działalność była zarejestrowana pod PKD 55.20.Z, które definiuje krótkoterminowe zakwaterowanie w obiektach noclegowych typu: hotele, pensjonaty, agroturystyka, kwatery prywatne ect.
· W przypadku prowadzonej przez Panią działalności okres zakwaterowania był krótszy niż jeden miesiąc, w związku z czym nie było potrzeby sporządzania umowy najmu. W takim właśnie sensie we wniosku była wzmianka o „osobach trzecich”.
· Nie wynajmowała Pani budynku jako takiego, jedynie pokoje gościnne w liczbie (…) szt. co obejmowało ok. (…)% budynku.
· Przez cały czas trwania działalności przebywała Pani i mieszkała w tym domu.
· Były to głównie przyjazdy turystyczne w okresie od maja do końca września. Oczywiście dostępność pokoi była przez cały rok.
· Z Urzędem Skarbowym rozliczała się Pani na podstawie paragonów lub faktur.
Pytania
1. Czy planowana w 2026 r. sprzedaż opisanej nieruchomości (grunt zabudowany Budynkiem) będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatna dostawa towarów dokonana przez podatnika VAT działającego w takim charakterze?
2. W przypadku uznania, że sprzedaż podlega ustawie o VAT (tj. że występuje Pani jako podatnik VAT w tej czynności), czy dostawa nieruchomości zabudowanej Budynkiem będzie korzystała ze zwolnienia z VAT, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, mimo że Nabywca posiada pozwolenie na rozbiórkę Budynku i zamierza go rozebrać?
3. Czy dotychczas otrzymana od kupującego kwota (…) zł tytułem zaliczki/zadatku na poczet dostawy, opisanej nieruchomości, korzysta ze zwolnienia od podatku VAT, na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku od towarów i usług, jeśli transakcja podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług, albo jeśli nie działa Pani w charakterze podatnika, zgodnie z art.15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, transakcja nie jest opodatkowana podatkiem VAT, bowiem nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług? (pytanie ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu do wniosku)
Pani stanowisko w sprawie
Ad. 1
W Pani ocenie, planowana sprzedaż nie będzie podlegała VAT, ponieważ nie dokonuje jej Pani jako podatnik VAT działający w takim charakterze.
Sprzedaje Pani składnik majątku prywatnego nabyty w drodze dziedziczenia, wykorzystywany od 2009 r. przede wszystkim do celów mieszkaniowych.
Nie podejmowała Pani działań charakterystycznych dla profesjonalnego obrotu nieruchomościami (uzbrojenie, podziały, przygotowanie infrastruktury, wielokrotne transakcje, zorganizowany marketing).
Sama okoliczność udzielenia zgody/upoważnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane – przy braku ponoszenia kosztów i prowadzenia aktywności inwestycyjnej przez Panią – nie przesądza o prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami.
Doprecyzowując, Pani zdaniem, sprzedaż nieruchomości pozostaje poza zakresem opodatkowania VAT, podkreślając, że:
- nie działa Pani jako podatnik VAT w rozumieniu art 15 ust. 1 i 2 ustawy,
- sprzedaż dotyczy składnika Pani majątku prywatnego, nabytego w drodze dziedziczenia i wykorzystywanego zasadniczo do celów mieszkaniowych przez ponad 15 lat,
- działalność polegająca na okazjonalnym, sezonowym wynajmie pokojów została zakończona i nie miała wpływu na charakter tej nieruchomości jako „majątku prywatnego”,
- nie podejmowała Pani aktywnych działań charakterystycznych dla profesjonalnych podmiotów zajmujących się obrotem nieruchomościami.
W tym zakresie można odwołać się do wyroku TSUE: C-180/10, C-181/10, w którym TSUE wyraźnie wskazał, że nawet podział nieruchomości na mniejsze, atrakcyjniejsze działki jest wciąż zarządem majątkiem prywatnym. TSUE wskazał przykładowo okoliczności, które mogą świadczyć o tym, że dana osoba sprzedając nieruchomości, działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług. TSUE zaznaczył jednak, że podział nieruchomości w celu uzyskania lepszej ceny, liczba transakcji, odstępy pomiędzy transakcjami czy wysokość osiągniętych przychodów, nie są decydujące i nie są czynnościami, które same z siebie wykraczałyby poza zarząd majątkiem prywatnym.
Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt: I FSK 7/22. Zdaniem NSA: to, czy dany podmiot działa jako podatnik podatku od towarów i usług wymaga oceny odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy, przy czym za każdym razem należy zbadać, jakie środki angażuje sprzedający w celu sprzedaży gruntu. NSA podkreślił, że jeżeli środki te są podobne do tych, które wykorzystują handlowcy, wówczas strona sprzedając grunt, zachowuje się jak handlowiec (por. wyroki NSA z: 29 października 2007 r., I FPS 3/07; 22 października 2013 r., I FSK 1323/12; 14 marca 2014 r., I FSK 319/13; 16 kwietnia 2014 r., I FSK 781/13; 27 maja 2014 r., I FSK 774/13 i 8 lipca 2015 r., I FSK 729/14, CBOSA).
Jak podkreśliła Pani, nie zaangażowała żadnych środków pieniężnych w celu sprzedaży wyżej opisanej nieruchomości, którą traktuje jako element swojego majątku prywatnego i jej sprzedaż będzie miała także charakter prywatny.
Wszystkie czynności administracyjne zmierzające do przekształcenia nieruchomości były podejmowane wyłącznie przez podmiot trzeci, dla jego własnych celów gospodarczych, a nie przez Panią.
W konsekwencji nie występuje Pani jako podatnik VAT, a sprzedaż stanowi czynność niepodlegającą VAT.
Ad. 2 (stanowisko ewentualne – na wypadek odmiennej oceny w pytaniu 1)
Jeżeli jednak organ uzna, że w odniesieniu do tej sprzedaży występuje Pani jako podatnik VAT, to dostawa nieruchomości zabudowanej Budynkiem będzie zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, ponieważ:
- w odniesieniu do Budynku doszło do pierwszego zasiedlenia przed 2009 r., najpóźniej w 2009 r. (rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne po nabyciu w drodze dziedziczenia), a od tego momentu do planowanej sprzedaży w 2026 r. upłynie okres znacznie dłuższy niż 2 lata,
- Budynek nie był przez Panią ulepszany w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym w sposób, który mógłby prowadzić do „ponownego pierwszego zasiedlenia” (brak nakładów/ulepszeń na poziomie co najmniej 30% wartości początkowej),
- dostawa nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia ani przed nim, ani w okresie 2 lat od pierwszego zasiedlenia.
Ponadto, zamiar rozbiórki Budynku przez Nabywcę nie powinien zmieniać kwalifikacji dostawy na moment sprzedaży:
- przedmiotem dostawy będzie grunt zabudowany istniejącym Budynkiem, a Nabywca dopiero po nabyciu planuje rozbiórkę i nową inwestycję.
- Sprzedająca (Wnioskodawczyni) nie zobowiązuje się do rozbiórki i nie rozpoczyna robót rozbiórkowych przed sprzedażą, a więc nie zachodzi sytuacja, w której ekonomicznym celem transakcji byłaby dostawa „gruntu przygotowanego pod zabudowę” w wyniku rozbiórki realizowanej przez sprzedawcę.
W konsekwencji, skoro zwolniona jest dostawa Budynku, to zwolnieniem objęta jest również dostawa gruntu, na którym Budynek jest posadowiony (grunt dzieli los podatkowy Budynku).
Ad. 3 (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu do wniosku)
Jeśli Dyrektor KIS uzna, że nie działa Pani w ramach realizowanej transakcji jako podatnik VAT, to wówczas, Pani zdaniem, nie podlega Pani przepisom ustawy o podatku od towarów i usług, a kwota otrzymanej zaliczki/zadatku w wysokości (…) zł nie jest opodatkowana podatkiem VAT.
Jeśli zaś Organ uzna, że działa Pani w ramach realizowanej transakcji w charakterze podatnika VAT, to wówczas, Pani zdaniem, kwota otrzymanej zaliczki/zadatku w wysokości (…) zł jest zwolniona z podatku VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, bowiem transakcja będzie korzystać z ww. zwolnienia od VAT.
Rozwijając jeszcze uzasadnienie wskazuje Pani:
1.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju.
Jednakże opodatkowaniu podlegają czynności wykonywane przez podatnika działającego w takim charakterze (art. 15 ustawy o VAT). Zbycie składnika majątku prywatnego, bez aktywności właściwej dla podmiotów zawodowo obracających nieruchomościami, co do zasady nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu VAT.
2.
Nawet przy założeniu, że sprzedaż podlega ustawie o VAT, zastosowanie znajdzie zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, ponieważ:
·dostawa Budynku nastąpi po upływie ponad dwóch lat od pierwszego zasiedlenia,
·dostawa nie jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia ani w okresie 2 lat od niego,
·brak jest okoliczności, które mogłyby skutkować „nowym” pierwszym zasiedleniem (istotne ulepszenie).
3.
Fakt, że Nabywca ma pozwolenie na rozbiórkę i zamierza po nabyciu dokonać rozbiórki, nie powinien eliminować zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10. Na moment dostawy obiektywnie istnieje Budynek, a czynność sprzedaży dotyczy nieruchomości zabudowanej. Inaczej mogłoby być jedynie w sytuacjach, gdy sprzedawca zobowiązuje się do rozbiórki i rozbiórka rozpoczyna się przed dostawą lub transakcja jest gospodarczo nierozerwalnie związana z rozbiórką realizowaną przez sprzedawcę.
W Pani sprawie takie okoliczności nie zachodzą: nie zobowiązuje się Pani do rozbiórki i nie podejmuję prac rozbiórkowych przed sprzedażą.
4.
Skoro zwolniona jest dostawa Budynku, analogiczne zasady należy zastosować do gruntu (dostawa gruntu wraz z Budynkiem stanowi jedną dostawę z perspektywy VAT, a grunt dzieli los podatkowy Budynku).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Według art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Należy więc przyjąć, że w oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy, zbycie nieruchomości zabudowanych, jak i niezabudowanych (gruntów), traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.
Wskazać należy, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów zauważyć należy, że status podatnika podatku od towarów i usług wynika z okoliczności dokonania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia, czy podmiot dokonujący transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT, istotnym jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą.
W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku, należy rozumieć, takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem, czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.
Analizując powyższe przepisy, stwierdzić należy, że dostawa towarów podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy, mamy do czynienia z podatnikiem podatku od towarów i usług jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
Na podstawie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11.12.2006 s. 1, ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Jednocześnie w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE wskazano, że:
Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi, w szczególności jednej z następujących transakcji:
a)dostawa budynku lub części budynku oraz związanego z nim gruntu, przed pierwszym zasiedleniem;
b)dostawa terenu budowlanego.
W myśl art. 12 ust. 3 Dyrektywy 2006/112/WE:
Do celów ust. 1 lit. b) „teren budowlany” oznacza każdy grunt nieuzbrojony lub uzbrojony, uznawany za teren budowlany przez państwa członkowskie.
Z przytoczonych regulacji prawa wspólnotowego wynika, że podatnikiem podatku od towarów i usług może być każda osoba, która okazjonalnie dokonuje czynności opodatkowanych, przy czym, czynności te winny być związane z działalnością zdefiniowaną jako działalność gospodarcza, tj. wszelką działalnością producentów, handlowców i osób świadczących usługi, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie.
Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług w świetle powyższych przepisów, jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie:
·po pierwsze dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,
·po drugie – czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Właściwym zatem jest wykluczenie osób fizycznych z grona podatników w przypadku, gdy dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej ani też nie został wykorzystany w trakcie jego posiadania na cele działalności gospodarczej.
W kontekście powyższych rozważań, nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej, czy zarejestrowanej działalności gospodarczej, a tylko np. wyzbywa się majątku osobistego. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.
Przyjęcie, że dany podmiot sprzedając nieruchomość działa w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, wymaga ustalenia, czy jego działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną). Przejawem zaś takiej aktywności określonej osoby w zakresie obrotu nieruchomościami, która może wskazywać, że jej czynności przybierają formę zorganizowaną może być np.: nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy terenu, czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług deweloperskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. Przy czym, na tego rodzaju aktywność „gospodarczą” wskazywać musi ciąg powyżej przytoczonych okoliczności, a nie stwierdzenie jedynie faktu wystąpienia pojedynczych z nich.
Zatem, w kwestii podlegania opodatkowaniu sprzedaży działki zabudowanej o nr 1 istotne jest, czy w celu dokonania jej sprzedaży podjęła Pani aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producenta, handlowca i usługodawcę w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Skutkowałoby to koniecznością uznania Pani za podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od towarów i usług.
Dodatkowo należy wskazać, że działalność gospodarcza powinna cechować się stałością, powtarzalnością i niezależnością jej wykonywania, bowiem związana jest z profesjonalnym obrotem gospodarczym. Nie jest natomiast działalnością handlową, a zatem i gospodarczą, sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, czy też prowadzenia działalności, ani też w trakcie posiadania nie został wykorzystany do działalności gospodarczej.
Pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy o VAT, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92 (Finanzamt Uelzen v. Dieter Armbrecht), które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny”, to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ze wskazanego orzeczenia wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego. Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.
Jednocześnie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ugruntowało się stanowisko, że czerpanie dochodów ze składnika majątku na podstawie umowy zawartej z jednym podmiotem wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej. W orzeczeniu z 4 grudnia 1990 r. w sprawie C-186/89 W. N. Van Tiem v. Staatssecretaris van Financiën uznano, że wynajem działki budowlanej wraz z prawem do wybudowania na niej i późniejszego użytkowania budynku, w zamian za roczny czynsz, jest prowadzeniem działalności gospodarczej. W innym wyroku z 26 września 1996 r. w sprawie C-230/94 Renate Enkler przeciwko Finanzamt Hamburg stwierdzono, że wynajem majątku rzeczowego stanowi wykorzystanie tego majątku, które należy zaklasyfikować jako działalność gospodarczą w rozumieniu artykułu 9 ust. 2 VI Dyrektywy.
Ponadto, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r. sygn. akt I FSK 1805/11, wyrażono pogląd, że jeżeli działalność w zakresie dzierżawy gruntu cechuje się zarówno powtarzalnością, jak i długim okresem trwania, to grunt wykorzystywany jest w sposób ciągły dla celów zarobkowych, a właściciel prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. NSA wskazał przy tym, że dla oceny, czy dana osoba prowadzi działalność gospodarczą w określonym zakresie nie ma znaczenia to, czy w tym zakresie zarejestrowała ona działalność, czy też nie, nie ma też znaczenia jej subiektywne przekonanie.
Ze wskazanych powyżej orzeczeń wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania nieruchomości w ramach majątku osobistego.
Uznanie, że dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy. W przypadku osób fizycznych, które dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej, należy szczególnie wnikliwie przeanalizować okoliczności, w jakich będzie realizowana transakcja. Co do zasady bowiem osoby fizyczne, które dokonują transakcji w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykluczone są z grona podatników VAT.
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że uznanie, że dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że nabyła Pani w drodze dziedziczenia w 2009 r. nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym położonym na działce 1. Od 2009 r. zamieszkuje Pani w tym budynku nieprzerwanie do dnia dzisiejszego. Nieruchomość służy do zaspokajania Pani własnych potrzeb mieszkaniowych. Jest Pani w tej nieruchomości zameldowana na pobyt stały. Przedmiotowy budynek nie był nabyty z podatkiem VAT. Obecnie nie prowadzi Pani działalności gospodarczej i nie jest czynnym podatnikiem VAT. Nie prowadzi Pani również działalności deweloperskiej ani o zbliżonym charakterze. Ponadto, wskazała Pani, iż w przeszłości prowadziła Pani sezonowy wynajem pokoi turystom, zakończony w 2023 r. W okresie tym, budynek był wykorzystywany do celów prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, bowiem świadczyła Pani w nim usługi krótkotrwałego zakwaterowania, opodatkowane podatkiem VAT. Budynek będący przedmiotem wniosku nie był/nie jest wykorzystywany przez Panią wyłącznie na cele działalności zwolnionej. W okresie tej aktywności nieruchomość nie została wprowadzona do ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa i nadal służyła Pani przede wszystkim do celów mieszkaniowych. Planuje Pani sprzedaż nieruchomości w 2026 r. na rzecz Spółki, będącej czynnym podatnikiem VAT. Nabywcę pozyskała Pani za pomocą biura pośrednictwa nieruchomości. Zawarła Pani z Nabywcą umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości, a na poczet ceny sprzedaży otrzymała Pani zadatek w rozumieniu Kodeksu cywilnego. W przypadku zawarcia umowy przyrzeczonej wyprowadzi się Pani z nieruchomości oraz dokona wymeldowania. Udzieliła Pani na mocy aktu notarialnego Spółce (nabywcy) upoważnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem warunkiem zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości było uzyskanie pozwolenia na budowę. Upoważnienie (pełnomocnictwo) zostało udzielone do dokonywania następujących czynności na wszelkich warunkach według uznania pełnomocnika:
· dysponowania Nieruchomością na cele budowlane zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2) ustawy Prawo budowlane,
· reprezentowania mocodawcy przed wszelkimi organami administracji rządowej i samorządowej, sądami, instytucjami, osobami prawnymi i osobami fizycznymi we wszystkich sprawach związanych z dokonaniem czynności, o których mowa wyżej, jak również składania oraz odbierania wszelkiego rodzaju pism, wniosków, korespondencji i innych oświadczeń oraz dokonywania wszelkich innych czynności, jakie pełnomocnik uzna za konieczne w celu realizacji udzielonego mu pełnomocnictwa,
· udzielania dalszych pełnomocnictw w zakresie udzielonego pełnomocnikowi umocowania.
Ponadto wskazała Pani, iż nie podejmowała osobiście czynności inwestycyjnych na nieruchomości (w szczególności nie dokonywała podziału gruntu, uzbrojenia, budowy dróg wewnętrznych, ogrodzeń inwestycyjnych, zorganizowanych działań marketingowych itp.). Na dzień planowanej sprzedaży Budynek będzie istniał (fizycznie na gruncie) i będzie budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Jego rozbiórka ma nastąpić w ramach zamierzenia inwestycyjnego Nabywcy (po nabyciu). Pierwsze zasiedlenie Budynku nastąpiło dawno temu. Działkę Pani matka nabyła w 2001 r. W 2003 r. został wybudowany dom na przedmiotowej działce przez Pani matkę, a Pani nabyła spadek w tym przedmiotową nieruchomość 5 marca 2009 r. Zatem, pomiędzy pierwszym zasiedleniem budynku będącego przedmiotem sprzedaży – a jego dostawą – upłynie okres dłuższy niż 2 lata. Do momentu sprzedaży, w odniesieniu do budynku będącego przedmiotem sprzedaży, nie były i nie będą ponoszone wydatki na jego ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiące co najmniej 30% ich wartości początkowej.
Pani wątpliwości w analizowanej sprawie, w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia, czy planowana przez Panią sprzedaż opisanej nieruchomości (grunt zabudowany Budynkiem) będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatna dostawa towarów dokonana przez podatnika VAT działającego w takim charakterze.
Dostawa towarów (np. nieruchomości) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, wyłącznie wówczas, gdy dokonywana jest przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy. Dopiero po zdefiniowaniu podmiotu jako podatnika VAT dla danej czynności – co do zasady – mają dla określenia jego praw i obowiązków zastosowanie przepisy ustawy. Należy zatem ustalić, czy w odniesieniu do czynności sprzedaży opisanej nieruchomości niezabudowanej będzie Pani spełniała przesłanki do uznania Pani za podatnika podatku od towarów i usług.
Wskazać należy, iż jak wynika z opisu sprawy:
· Prowadziła Pani jednoosobową działalność gospodarczą od 2018 r. do (…) 2023 r.
· Czynnym podatnikiem podatku VAT, była Pani od (…) 2021 r. do (…) 2023 r.
· Pani działalność była zarejestrowana pod PKD 55.20.Z, które definiuje krótkoterminowe zakwaterowanie w obiektach noclegowych typu: hotele, pensjonaty, agroturystyka, kwatery prywatne ect.
· W przypadku prowadzonej przez Panią działalności okres zakwaterowania był krótszy niż jeden miesiąc, w związku z czym nie było potrzeby sporządzania umowy najmu. W takim właśnie sensie we wniosku była wzmianka o „osobach trzecich”.
· Nie wynajmowała Pani budynku jako takiego, jedynie pokoje gościnne w liczbie (…) szt. co obejmowało ok. (…)% budynku.
· Przez cały czas trwania działalności przebywała Pani i mieszkała w tym domu.
· Były to głównie przyjazdy turystyczne w okresie od maja do końca września. Oczywiście dostępność pokoi była przez cały rok.
· Z Urzędem Skarbowym rozliczała się Pani na podstawie paragonów lub faktur.
Zgodnie z art. 659 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.
Umowa najmu jest umową dwustronnie obowiązującą i wzajemną. Odpowiednikiem świadczenia wynajmującego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie najemcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu.
Mając na uwadze powołane przepisy należy stwierdzić, że najem wypełnia określoną w art. 15 ust. 2 ustawy definicję działalności gospodarczej, gdyż wykonywany jest w sposób ciągły dla celów zarobkowych, bez względu na to, czy przedmiot najmu stanowi składnik majątkowy w prowadzonej działalności gospodarczej przez podatnika, czy też stanowi jego majątek osobisty.
Jak już wskazano wcześniej, z wyroku TSUE w sprawie C-291/92 wynika, że podatnik w całym okresie posiadania nieruchomości musi wykazywać zamiar wykorzystania jej do celów prywatnych aby uznać, że mamy do czynienia ze sprzedażą majątku prywatnego.
Wobec powyższego wskazać należy, iż świadczone przez Panią usługi krótkotrwałego zakwaterowania, opodatkowane podatkiem VAT w przedmiotowej nieruchomości spowodowały, że nieruchomość ta straciła charakter majątku prywatnego w części, która była przeznaczona pod wynajem (tj. pokoje gościnne w liczbie (…) szt. co obejmowało ok. (…)% budynku).
Zatem, przedmiotowy budynek był w części wykorzystywany do celów prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, bowiem świadczyła Pani w nim usługi krótkotrwałego zakwaterowania, opodatkowane podatkiem VAT. Spowodowało to, że nieruchomość ta utraciła charakter majątku prywatnego w tej części, która była wykorzystywana do najmu krótkoterminowego. Analiza okoliczności przedstawionych we wniosku oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów pozwala stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność, która wskazuje, że sprzedaż zabudowanej nieruchomości, w części która była wykorzystywana do działalności gospodarczej polegającej na wynajmie krótkoterminowym, będzie dokonana w ramach działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zatem, analiza okoliczności sprawy i obowiązujących przepisów prawa prowadzi do wniosku, że sprzedaż przez Panią zabudowanej nieruchomości w odniesieniu do tej części budynku, która była wykorzystywana przez Panią pod usługi krótkotrwałego zakwaterowania, będzie dostawą dokonywaną w ramach prowadzenia działalności gospodarczej, w myśl art. 15 ust. 2 ustawy, a Pani będzie działała w charakterze podatnika podatku VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy.
Z uwagi na powyższe, w tej sytuacji nie można uznać, że przedmiot dostawy będzie stanowić w całości składnik majątku osobistego i jego sprzedaż będzie stanowiła w całości realizację prawa do rozporządzania majątkiem osobistym.
Podsumowując stwierdzam, że przy planowanej sprzedaży opisanej nieruchomości na rzecz Spółki, w odniesieniu do tej części nieruchomości, która była wykorzystywana przez Panią w działalności gospodarczej polegającej na wynajmie krótkoterminowym, będzie Pani działała jako podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzący działalność gospodarczą, w myśl art. 15 ust. 2 ustawy, a czynność sprzedaży ww. części nieruchomości, będzie stanowiła odpłatną dostawę towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Jak wynika z opisu sprawy, nieruchomość nabyła Pani w drodze dziedziczenia w 2009 r. Od 2009 r. zamieszkuje Pani w Budynku nieprzerwanie do dnia dzisiejszego. Przedmiotowa nieruchomość służy do zaspokajania Pani własnych potrzeb mieszkaniowych. Jest Pani w tej nieruchomości zameldowana na pobyt stały. Nie podejmowała Pani osobiście czynności inwestycyjnych na nieruchomości (w szczególności nie dokonywała podziału gruntu, uzbrojenia, budowy dróg wewnętrznych, ogrodzeń inwestycyjnych, zorganizowanych działań marketingowych itp.). Jednocześnie, udzieliła Pani spółce powiązanej kapitałowo z Nabywcą upoważnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Na podstawie tego upoważnienia, działając we własnym interesie i na własny koszt, spółka ta uzyskała decyzje/rozstrzygnięcia administracyjne. Nie poniosła Pani żadnych kosztów ani nakładów inwestycyjnych w związku z tymi decyzjami.
Z powyższego zatem wynika, iż przedmiotowa nieruchomość, w części opisanej powyżej, służyła Pani potrzebom mieszkaniowym i w tej części stanowiła Pani majątek osobisty.
Zatem, w odniesieniu do tej części nieruchomości, która nie była wykorzystywana w działalności gospodarczej i przez cały okres służyła do zaspokajania Pani własnych potrzeb mieszkaniowych, brak jest przesłanek pozwalających uznać Panią za podatnika, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącego działalność gospodarczą, w myśl art. 15 ust. 2 ustawy. W analizowanej sprawie sprzedaż tej części nieruchomości, należy uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności, do której przepisy ustawy nie będą miały zastosowania.
Zatem, Pani stanowisko, w którym wskazała Pani, iż planowana sprzedaż nie będzie podlegała VAT, ponieważ nie dokonuje jej Pani jako podatnik VAT działający w takim charakterze – należało w całości uznać za nieprawidłowe.
Kolejną Pani wątpliwością jest ustalenie, czy sprzedaż zabudowanej nieruchomości będzie zwolniona od podatku VAT.
W analizowanej sprawie, podkreślić należy, że dokonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może być albo opodatkowana właściwą stawką podatku, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a)dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b)pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Z powyższego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest – co do zasady – zwolniona od podatku od towarów i usług. Wyjątek stanowi dostawa w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Zatem, dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części kluczowym jest ustalenie, kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu – rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a)wybudowaniu lub
b)ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku, budowli lub ich części oddano go w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika – bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku, budowli lub ich części.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem, że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Należy również zauważyć, że w myśl art. 43 ust. 10 ustawy:
Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:
1)są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;
2)złożą:
a)przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub
b)w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów
– zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.
W myśl art. 43 ust. 11 ustawy:
Oświadczenie, o którym mowa w ust. 10 pkt 2, musi również zawierać:
1)imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy;
2)planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, budowli lub ich części – w przypadku, o którym mowa w ust. 10 pkt 2 lit. a;
3)adres budynku, budowli lub ich części.
Tak więc, ustawodawca daje podatnikom, dokonującym dostawy budynków, budowli lub ich części, spełniających przesłanki do korzystania ze zwolnienia od podatku wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, po spełnieniu określonych warunków – możliwość rezygnacji ze zwolnienia i opodatkowania transakcji na zasadach ogólnych. Przy czym podkreślić należy, że niniejsze prawo zostało zawężone tylko do rezygnacji ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Jeżeli nie zostaną spełnione przesłanki zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 i pkt 10a ustawy, należy przeanalizować możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Zwolnienie od podatku, określone w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dotyczy wszystkich towarów – zarówno nieruchomości, jak i ruchomości – przy nabyciu (imporcie lub wytworzeniu) których nie przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia podatku VAT i wykorzystywanych – niezależnie od okresu ich używania przez podatnika (kilka dni, miesięcy czy lat) – wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku VAT.
Jak wskazano powyżej, aby zastosować zwolnienie od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dla dostawy towarów, spełnione muszą być łącznie dwa warunki wskazane w tym przepisie, tj.:
- towary od momentu ich nabycia do momentu ich zbycia muszą służyć wyłącznie działalności zwolnionej, w żadnym momencie ich posiadania nie można zmienić ich przeznaczenia oraz sposobu wykorzystywania,
- przy nabyciu (imporcie, wytworzeniu) tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
Wobec powyższego, przy sprzedaży budynków lub budowli lub ich części, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków lub budowli w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się analogiczną stawkę podatku jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym obiekt jest posadowiony.
Jednocześnie należy wskazać, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęcia „budynku”, czy „budowli”. W tym zakresie należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.), zwanej dalej ustawą Prawo budowlane.
I tak, w myśl art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane:
Pod pojęciem obiektu budowlanego należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
Stosownie do treści art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane:
Przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Z kolei w myśl art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane:
Przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
Urządzenia budowlane należy traktować, jako elementy przynależne do budynku/budowli i opodatkować łącznie z budynkiem/budowlą, z którym są powiązane, a tym samym należy przypisać stawkę właściwą dla sprzedawanego obiektu budowlanego znajdującego się na tej samej działce, co urządzenie budowlane. Brak podstaw do stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów w zakresie stawki podatku VAT dla ww. urządzeń w oderwaniu od budynków/budowli, do których przynależą, gdyż w świetle obowiązujących przepisów nie mają one samodzielnego bytu.
Jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części będzie mogła korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, wówczas badanie przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy oraz art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy stanie się bezzasadne.
Analiza przepisów ustawy, regulujących wyżej wskazane prawo do zwolnienia od podatku dostaw budynków, budowli lub ich części, prowadzi do konkluzji, że w odniesieniu do tych towarów może wystąpić jedna z kilku podstaw do zastosowania zwolnienia od tego podatku. Istotne jest wobec tego każdorazowe kompleksowe zbadanie okoliczności towarzyszących dostawie ww. obiektów. Zauważyć bowiem należy, że stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna. W efekcie podatnik uprawniony będzie do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter świadczonych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.
W przedmiotowej sprawie wskazać należy na wyrok TSUE z dnia 19 listopada 2009 r., C-461/08, który stanowi: „W świetle powyższych rozważań na zadane pytania odpowiedzieć należy, że art. 13 część B lit. g) szóstej dyrektywy w związku z art. 4 ust. 3 lit. a) tej dyrektywy powinien być interpretowany w ten sposób, że przewidzianym w pierwszym z tych przepisów zwolnieniem z podatku VAT nie jest objęta dostawa działki, na której wciąż stoi stary budynek, który ma zostać rozebrany w celu wzniesienia na jego miejscu nowej konstrukcji i którego rozbiórka, do jakiej zobowiązał się sprzedający, rozpoczęła się przed tą dostawą. Takie transakcje dostawy i rozbiórki stanowią w świetle podatku VAT transakcję jednolitą mającą na celu jako całość dostawę nie tyle istniejącego budynku i gruntu, na którym stoi, co niezabudowanej działki, niezależnie od stanu zaawansowania robót rozbiórkowych starego budynku w momencie rzeczywistej dostawy działki”.
Ponadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, sam fakt, iż w chwili sprzedaży nieruchomości w stosunku do znajdującego się na niej budynku zostało wydane pozwolenie na jego rozbiórkę, nie daje podstaw do uznania transakcji za dostawę niezabudowanego gruntu – tak m.in. orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt I FSK 1436/13 i sygn. akt I FSK 1582/13 oraz w wyroku z dnia 19 czerwca 2015 r. sygn. akt I FSK 818/14. W wyroku z dnia 19 czerwca 2015 r. sygn. akt I FSK 818/14, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że „(...) skoro rozbiórka budynków nawet nie rozpoczęła się przed dokonaniem dostawy, to wnioskodawca nabył nieruchomość zabudowaną, a nie sam grunt. Zgodzić się należy z konkluzją, że dla oceny charakteru takiej transakcji nie ma znaczenia fakt, że została wydana decyzja udzielająca pozwolenia na budowę, dla realizacji którego konieczna była rozbiórka istniejących na działkach obiektów. Słusznie sąd I instancji podkreślił, że bez znaczenia dla kwalifikacji tej czynności na gruncie podatku VAT jest okoliczność, że nabywca w przyszłości, po dokonaniu dostawy zamierza zburzyć budynki i wznieść nowe (...)”.
W konsekwencji, w sprawie opodatkowania dostawy gruntów zabudowanych budynkami przeznaczonymi do rozbiórki istotny jest fakt, czy rozbiórka budynków zostanie dokonana (bądź rozpocznie się) przed planowaną dostawą.
Podkreślenia wymaga, że o statusie gruntu nie decyduje fakt, że budynek przeznaczony jest do rozbiórki. Istotnym elementem jest to, czy przed dostawą podjęto czynności fizycznej rozbiórki tego budynku oraz to, czy w chwili sprzedaży stanowią one budynki w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego.
Z informacji przedstawionych w opisie sprawy wynika, że działka nr 1 jest zabudowana Budynkiem. Na dzień planowanej sprzedaży Budynek będzie istniał (fizycznie na gruncie) i będzie budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Jego rozbiórka ma nastąpić w ramach zamierzenia inwestycyjnego Nabywcy (po nabyciu).
W związku z powyższym – dla przedmiotowej transakcji sprzedaży – części budynku mieszkalnego wykorzystywanego w prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, polegającej na wynajmie krótkoterminowym, należy przeanalizować możliwość zastosowania w pierwszej kolejności zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Z opisu sprawy jednoznacznie wynika, nabyła Pani w drodze dziedziczenia w 2009 r. nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym położonym na działce 1. Od 2009 r. zamieszkuje Pani w tym budynku nieprzerwanie do dnia dzisiejszego. Pierwsze zasiedlenie Budynku nastąpiło dawno temu. Działkę Pani matka nabyła w 2001 r. W 2003 r. został wybudowany dom na przedmiotowej działce przez Pani matkę, a Pani nabyła spadek w tym przedmiotową nieruchomość (…) 2009 r. Zatem, pomiędzy pierwszym zasiedleniem budynku będącego przedmiotem sprzedaży – a jego dostawą – upłynie okres dłuższy niż 2 lata. Do momentu sprzedaży, w odniesieniu do budynku będącego przedmiotem transakcji, nie były i nie będą ponoszone wydatki na jego ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiące co najmniej 30% ich wartości początkowej.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne oraz przedstawiony opis sprawy, stwierdzić należy, że dla dostawy części nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym wykorzystywanej w prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, polegającej na wynajmie krótkoterminowym – zostanie spełniona przesłanka do zastosowania zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, gdyż ww. czynność nie zostanie dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia, jak również pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą minie okres dłuższy niż dwa lata. Ponadto, z opisu sprawy wynika, że nie ponosiła Pani nakładów na ulepszenie przedmiotowego Budynku w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym, stanowiących co najmniej 30% jego wartości początkowej.
Tym samym, zostaną spełnione warunki do korzystania ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, dla dostawy części budynku mieszkalnego wykorzystywanej w prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, polegającej na wynajmie krótkoterminowym. Zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy, zwolnieniem będzie objęta także dostawa tej części gruntu, na której ta część budynku jest posadowiona.
Jak wyżej wskazano, dostawa części budynku wykorzystywanej na cele mieszkaniowe (prywatne), nie będzie podlegać opodatkowaniu. Skoro zatem, dostawa przedmiotowej części budynku (wykorzystywanej przez Panią na cele mieszkalne) nie podlega opodatkowaniu, to również dostawa tej części gruntu, na którym ta część budynku (wykorzystywana na cele mieszkaniowe) jest posadowiona nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT co wynika z treści art. 29a ust. 8 ustawy.
Podsumowując stwierdzam, że dostawa części nieruchomości zabudowanej Budynkiem, w części wykorzystywanej w działalności polegającej na wynajmie krótkoterminowym, będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 29a ust. 8 ustawy, mimo że Nabywca posiada pozwolenie na rozbiórkę Budynku i zamierza go rozebrać już po dokonaniu transakcji zakupu.
Zatem, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2, w którym to wskazała Pani, iż: „Jeżeli jednak organ uzna, że w odniesieniu do tej sprzedaży występuje Pani jako podatnik VAT, to dostawa nieruchomości zabudowanej Budynkiem będzie zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT” uznałem całościowo za nieprawidłowe.
Pani wątpliwości, dotyczą również wskazania, czy dotychczas otrzymana od kupującego kwota (…) zł tytułem zaliczki/zadatku na poczet dostawy, opisanej nieruchomości, korzysta ze zwolnienia od podatku VAT, na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, jeśli transakcja podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług, albo jeśli nie działa Pani w charakterze podatnika, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy, transakcja nie jest opodatkowana podatkiem VAT, bowiem nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że zawarła Pani z Nabywcą umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości (…) 2023 r. Na poczet ceny sprzedaży otrzymała Pani kwotę (…) zł tytułem zaliczki/zadatku.
Zgodnie z zasadą ogólną, zawartą w art. 19a ust. 1 ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f.
Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego.
Powyższy przepis formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres.
Stosownie do art. 19a ust. 8 ustawy:
Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty, z wyjątkiem:
1) dostaw towarów, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 1b;
2) dostaw towarów i świadczenia usług, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 5 pkt 4.
Ustawodawca nie zamieścił w treści ustawy definicji zaliczki/zadatku. Zgodnie z definicją zawartą w „Słowniku języka polskiego PWN” (wydanie internetowe – www.sjp.pwn.pl), zaliczka to część należności wpłacana lub wypłacana z góry przed faktyczną dostawą lub faktycznym wykonaniem usługi, natomiast zadatek to część należności wpłacana z góry jako gwarancja dotrzymania umowy.
Kwestie zadatku zostały uregulowane w ustawie Kodeks cywilny.
Zgodnie z art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego:
W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
Jak stanowi art. 394 § 2 Kodeksu cywilnego:
W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.
Stosownie do § 3 ww. artykułu:
W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.
Z powyższych przepisów wynika, że w sytuacji gdy dochodzi do wykonania umowy, zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia, tj. dostawy towarów lub świadczenia usług. W przypadku natomiast, gdy umowa zostaje rozwiązana, zadatek podlega zwrotowi.
Aby zapłatę na poczet przyszłej należności uznać za zadatek, musi ona być powiązana z konkretną przyszłą transakcją. Zatem, w momencie wpłaty musi być znany towar, czy usługa, na które zostaną ona przeznaczona, co zostało potwierdzone także przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
W wyroku z 21 lutego 2006 r. w sprawie C-419/02 BUPA Hospitals Ltd. Goldsborough development Ltd. przeciwko Commisioners Of Customs Excise, TSUE stwierdził, że:
w zakresie art. 10 ust. 2 akapit drugi VI Dyrektywy VAT, nie mieści się przedpłata dokonana w kwocie ryczałtowej na towary wskazane w sposób ogólny w wykazie, który może zostać w każdej chwili zmieniony za porozumieniem nabywcy i sprzedawcy, z którego nabywca może ewentualnie wybrać towary, na podstawie umowy, którą może on w każdej chwili rozwiązać, odzyskując w całości wykorzystaną przedpłatę. Należy wskazać, że art. 10 ust. 2 akapit drugi powyższej Dyrektywy stanowi, że w przypadku gdy zapłata następuje, przed wykonaniem dostawy towarów lub świadczenia usług, podatek staje się wymagalny w momencie otrzymania płatności i od jej wysokości.
W powyższym wyroku TSUE podkreślił, że:
„(...) w przypadku dokonania płatności zaliczkowej obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje zanim dostawa towarów lub świadczenie usług zostaną wykonane. Aby obowiązek podatkowy powstał w takiej sytuacji, wszelkie okoliczności mające znaczenie dla zaistnienia zdarzenia podatkowego, tzn. przyszła dostawa lub przyszłe świadczenie usług muszą już być znane, a zatem w szczególności, (...) w momencie dokonania takiej zapłaty, towary i usługi powinny być szczegółowo określone”.
Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 932/08. Sąd uznał, że:
„dla uznania wpłaconej kwoty jako zaliczki na poczet wykonanych usług, w rozumieniu art. 19 ust. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 ze zm.), istotnym jest, aby przyszłe świadczenie było określone w sposób jednoznaczny co do rodzaju towaru bądź usługi, tzn. w sposób umożliwiający ich identyfikację, a dodatkowo strony tego świadczenia, w momencie wpłaty zaliczki, nie mają woli dokonywania jego zmian w przyszłości”.
Zatem, aby zapłatę na poczet przyszłych należności uznać za zadatek, muszą zostać spełnione następujące przesłanki:
· zapłata musi zostać dokonana na poczet konkretnej transakcji, tj. przyszłe świadczenie powinno być określone co do rodzaju w sposób jednoznaczny (określone powinny być cechy identyfikujące rodzaj towaru bądź usługi),
· konkretyzacja przyszłego świadczenia powinna być wystarczająco dokładna dla określenia zasad opodatkowania świadczenia, tj. w szczególności należy móc określić miejsce świadczenia i stawkę opodatkowania,
· w momencie dokonania zadatku strony nie mają intencji zmiany świadczenia w przyszłości.
Na podstawie art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
W tym miejscu należy wskazać, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega konkretna czynność (dostawa towaru lub usługa), a nie zapłata (opłata, płatność), co wynika wprost z art. 5 ust. 1 ustawy.
W świetle przedstawionej treści wniosku i przywołanych przepisów należy stwierdzić, że otrzymana przez Panią część ceny tytułem zadatku/zaliczki (przypadająca na dostawę części nieruchomości wykorzystywanej przez Panią w działalności gospodarczej – wynajmu krótkoterminowego), mieści się w dyspozycji art. 19a ust. 8 ustawy i rodzi u Pani obowiązek podatkowy w podatku VAT. W chwili dokonywania wpłaty zadatku/zaliczki możliwe jest określenie przedmiotu dostawy, tj. towaru w postaci nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Zatem, w chwili otrzymania zadatku/zaliczki na poczet ceny sprzedaży możliwe jest jednoznaczne określenie wysokości opodatkowania tego towaru.
Natomiast, dla otrzymanej przez Panią część ceny, tytułem zadatku/zaliczki, która przypada na dostawę części nieruchomości, która to, przez cały okres służyła do zaspokajania Pani własnych potrzeb mieszkaniowych, wobec której to części – jak rozstrzygnięto powyżej – nie będzie Pani uznana za podatnika, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy oraz w odniesieniu do której przepisy ustawy nie będą miały zastosowania, nie wystąpi obowiązek podatkowy w myśl art. 19a ust. 8 ustawy.
W analizowanej sprawie, z uwagi na to, że przedmiotowa sprzedaż części nieruchomości, wykorzystywanej w działalności polegającej na wynajmie krótkoterminowym (jak wcześniej ustalono) będzie stanowiła czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, korzystającą ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy, to również zadatek/zaliczka otrzymany/otrzymana przez Panią (…) 2023 r. na poczet ceny tej części sprzedaży zabudowanej nieruchomości będzie korzystać ze zwolnienia od podatku VAT.
Z kolei, jak już wyżej wskazano, sprzedaż pozostałej część nieruchomości, wykorzystywanej na cele mieszkaniowe nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zatem i otrzymany zadatek/zaliczka w tej części nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT.
Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest całościowo nieprawidłowe.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
·stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia,
·zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym/opisem zdarzenia przyszłego. Ponosi Pani ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z stanu faktycznego/opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swoją aktualność.
Niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
