Interpretacja indywidualna z dnia 27 marca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.1121.2025.3.AJB
Przeniesienie majątku w ramach Zakładu X nie stanowi zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa w świetle art. 2 pkt 27e ustawy o VAT. Exit fee, w związku z zaniechaniem działalności, w części uznaje się za wynagrodzenie za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów podlegającą VAT, a w części za świadczenie usług poza Polską, przy czym obowiązek podatkowy nie powstaje zgodnie z art. 19a ust. 3 ustawy o VAT.
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług w zakresie:
-nieuznania przeniesienia Majątku wchodzącego w skład Zakładu X w ramach Transakcji za czynność zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 pkt 27e ustawy o VAT– jest prawidłowe,
-uznania wynagrodzenia należnego w części z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na terytorium Polskioraz w części z tytułu z tytułu świadczenia usługi na rzecz Spółki Przejmującej opodatkowanej VAT poza terytorium kraju – jest prawidłowe,
-ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świadczenia ww. usługi – jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
26 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy:
-nieuznania przeniesienia Majątku wchodzącego w skład Zakładu X w ramach Transakcji za czynność zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 pkt 27e ustawy o VAT,
-uznania wynagrodzenia należnego w części z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na terytorium Polskioraz w części z tytułu z tytułu świadczenia usługi na rzecz Spółki Przejmującej opodatkowanej VAT poza terytorium kraju,
-ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świadczenia ww. usługi,
oraz podatku dochodowego od osób prawnych i podatku od czynności cywilnoprawnych. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismami z 14 stycznia 2026 r. (data wpływu 14 stycznia 2026 r.) oraz z 2 marca 2026 r. (data wpływu 2 marca 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca jest polską spółką kapitałową, prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie (...). Wnioskodawca jest częścią międzynarodowej grupy Z (dalej jako: „Grupa”) z główną siedzibą we Francji. Grupa została utworzona w 2022 roku poprzez połączenie dwóch (...): A i B. Spółka jest odpowiedzialna za (...). Jedynym akcjonariuszem Wnioskodawcy jest A ... S.A.
Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT w Polsce oraz podatnikiem CIT, podlegającym nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu na terytorium Polski na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o CIT.
Obecnie całość wyżej wymienionej produkcji odbywa się w ramach kilku zakładów (fabryk) funkcjonujących w ramach Spółki – Zakładu A ..., Zakładów A ..., Zakładu X (...), Zakładu A ... oraz Zakładu A ....
Biorąc pod uwagę zmieniające się otoczenie biznesowe, w tym rosnącą konkurencyjność producentów pozaunijnych, a także panującą w Europie inflację (spowodowaną m.in. pandemią COVID-19 oraz pełnoskalową wojną w Ukrainie), aby podnieść swoją konkurencyjność na rynku, zwiększyć rentowność biznesu oraz zapewnić jego nieprzerwane funkcjonowanie, Grupa zdecydowała się na przeprowadzenie reorganizacji w obszarze Zakładu X (...) produkującego (...), który funkcjonuje w ramach Spółki. W wyniku reorganizacji aktywa związane z działalnością Zakładu X (głównie środki trwałe oraz umowy) zostaną przeniesione ze Spółki do A … (dalej: „Spółka Przejmująca”) – spółki z siedzibą we Francji, która obecnie już produkuje (...) jak Spółka. Reorganizacja ta będzie częścią przeprowadzanego przez Grupę projektu, mającego na celu specjalizację i skupienie w ramach poszczególnych podmiotów z Grupy określonych działów produkcji, co ma pomóc Grupie w sprostaniu wymaganiom rynku i konkurencyjności w swojej branży. Jednocześnie, po przeprowadzeniu Transakcji, Wnioskodawca nie będzie już prowadzić działalności w zakresie (...), z zastrzeżeniem sytuacji opisanej w dalszej części wniosku.
Spółka Przejmująca jest zarejestrowana jako podatnik VAT we Francji. Spółka Przejmująca jest również zarejestrowana jako podatnik VAT w Polsce na potrzeby transakcji towarowych (choć obecnie Spółka Przejmująca nie dokonuje takich transakcji), ale nie posiada w Polsce stałego miejsca prowadzenia działalności.
Reorganizacja z udziałem Wnioskodawcy polegać będzie na sprzedaży do Spółki Przejmującej części majątku Spółki („Majątek”) znajdującego się obecnie w Zakładzie X (...) produkującego (...), z wyjątkiem prowadzonego przez fabrykę tzw. „projektu D” (dalej: „Transakcja”). Jednocześnie, Transakcja nie będzie w żaden sposób dotyczyć pozostałych zakładów Spółki (tj. będą one nadal prowadzić działalność w niezmienionej formie).
Po dokonanej reorganizacji, Majątek zostanie umieszczony w zakładzie produkcyjnym Spółki Przejmującej zlokalizowanym we Francji, który obecnie również zajmuje się produkcją (...). Stąd, Spółka Przejmująca posiadać będzie już szeroką wiedzę oraz własne zasoby związane z produkcją (...), a przeniesienie Majątku będzie stanowiło uzupełnienie już prowadzonej przez Spółkę Przejmującą działalności.
Transfer Majątku ze Spółki do Spółki Przejmującej będzie realizowany stopniowo – maszyny przenoszone będą stopniowo i włączane do produkcji w fabryce należącej do Spółki Przejmującej. Sam transfer Majątku ma potrwać kilkanaście miesięcy.
Jednocześnie, Wnioskodawca wskazuje, że wspomniany projekt D nie zostanie przeniesiony do Spółki Przejmującej i w dalszym ciągu będzie funkcjonował w obrębie Spółki. Obecnie w ramach ww. projektu Spółka produkuje (...). Docelowo produkcja (...) będzie wykonywana we Francji, a Wnioskodawca będzie dokonywał montażu (...) (wyprodukowanego przez zakład we Francji) w (...) w dotychczasowym zakładzie zlokalizowanym w Polsce. Dodatkowo Wnioskodawca będzie sprzedawał D do swoich klientów tak jak to robi obecnie.
Pracownicy
W obecnej strukturze Wnioskodawcy, Zakład X (w tym projekt D) stanowi odrębną jednostkę organizacyjną Spółki wraz z dedykowanymi do jej celów menedżerami i pracownikami.
W ramach planowanej Transakcji, Wnioskodawca w ramach przeprowadzanej reorganizacji nie planuje przeniesienia swoich pracowników zatrudnionych w ramach Zakładu X. W związku z tym, żaden z kilkuset pracowników dedykowanych Zakładowi X nie zostanie przeniesiony do Spółki Przejmującej w ramach przeniesienia Majątku. Po Transakcji niektóre stanowiska zostaną zlikwidowane, zaś część pracowników pozostanie w Spółce, kontynuując pracę w ramach projektu D.
Osoby dedykowane do zarządzania Zakładem X również nie zostaną przeniesione do Spółki Przejmującej.
Wnioskodawca wskazuje, że może dojść do sytuacji, w której kilku pracowników zostanie tymczasowo oddelegowanych do Spółki Przejmującej na czas okresu przejściowego. Niemniej będzie to jedynie tymczasowe wsparcie w zakresie montażu maszyn i ich uruchomienia na początkowym etapie transferu.
Umowy i porozumienia
W ramach Grupy współpraca odbywa się w formie tzw. listu nominacyjnego. List nominacyjny (ang. nomination letter) jest formą umowy formalizującej i regulującej współpracę pomiędzy Spółką a klientem. Listy nominacyjne są przypisane do konkretnych zakładów – w tym m.in. do Zakładu X. Spółka nie może jednostronnie przekazać (np. scedować) listu nominacyjnego do innego podmiotu – w takim przypadku zawsze wymagana jest zgoda klienta, z którym taki list nominacyjny został podpisany. Stąd, w wyniku przeprowadzanej transakcji, listy nominacyjne dedykowane Zakładowi X zostaną zmienione lub też przeniesione do Spółki Przejmującej.
Dodatkowo, w ramach każdego z zakładów Spółki, w tym Zakładu X, zawierane są odrębne umowy z dostawcami, stąd w ramach transakcji do Spółki Przejmującej zostaną również przeniesione zawarte umowy z niektórymi dostawcami dotyczące działalności Zakładu X w zakresie produkcji (...).
Majątek Wnioskodawcy
Poszczególne zakłady Spółki, w tym Zakład X, mają osobne, dedykowane środki trwałe (np. maszyny, linie produkcyjne). Majątek przenoszony w ramach transakcji obejmie większość środków trwałych dedykowanych Zakładowi X, jednak niektóre z nich nie zostaną przeniesione, a zlikwidowane. Wynika to z faktu, iż Spółka Przejmująca na moment realizacji Transakcji będzie posiadać własny park maszynowy w postaci linii produkcyjnych.
Wnioskodawca zaznacza, że środki trwałe, tj. maszyny i linie produkcyjne, które nie zostaną zlikwidowane będą sprzedane przez Spółkę w ramach Transakcji na rzecz Spółki przejmującej. Towary te w wyniku dostawy zostaną wywiezione z Polski do Francji. Wnioskodawca i Spółka Przejmująca zakładają, że sprzedaż ww. środków trwałych zostanie przeprowadzona w kilku dostawach. Każda dostawa będzie udokumentowana fakturą VAT wystawioną przez Spółkę.
Dla celów wewnętrznych (np. na potrzeby przygotowania prognoz czy też raportowania grupowego), poszczególne zakłady, w tym też Zakład X, posiadają osobny bilans oraz ewidencję środków trwałych. Każdy z zakładów funkcjonujących w ramach Spółki posiada własne środki trwałe – tym samym brak jest środków trwałych, które byłyby wspólne dla całej Spółki lub kilku zakładów produkcyjnych, poza elementami infrastruktury centralnej, które nie są przedmiotem Transakcji.
Prawo do użytkowania nieruchomości, z której w tym momencie w ramach prowadzonej działalności korzysta Zakład X, nie zostanie przekazane Spółce Przejmującej.
Dodatkowo, dla celów wewnętrznych Spółka sporządza odrębne rachunki zysków i strat dla każdego z zakładów, w tym dla Zakładu X. Przy czym, na potrzeby sporządzania sprawozdania finansowego zgodnie z wymaganiami odrębnych przepisów prawa, Spółka sporządza wspólny rachunek zysków i strat dla Wnioskodawcy jako podmiotu prawnego. Niemniej, wydzielenie kosztów oraz przychodów związanych z Zakładem X jest możliwe.
Wierzytelności, zobowiązania, zapasy
Wnioskodawca w ramach transakcji nie przeniesie na Spółkę Przejmującą zobowiązań ani należności handlowych związanych z Zakładem X. Dodatkowo, Wnioskodawca przewiduje, że część posiadanych zapasów związanych z działalnością Zakładu X zostanie przeniesiona na Spółkę Przejmującą.
Finansowanie, środki pieniężne i rachunek bankowy
Spółka w ramach prowadzonej działalności korzysta z funkcjonującego w ramach Grupy systemu cash-pool. Poszczególne zakłady Spółki, w tym Zakład X, nie posiadają odrębnych umów kredytowych czy pożyczkowych, które byłyby dla nich dedykowane.
Spółka nie posiada również osobnego, przypisanego dla działalności Zakładu X konta bankowego. Jednakże, Wnioskodawca posiada specyfikację odnoszącą się do pozycji wpływów i ponoszonych przez Spółkę wydatków oraz jest w stanie przypisać liczne indywidualne transakcje do konkretnego zakładu. Niemniej konto bankowe obejmuje również płatności na rzecz Grupy, które nie mogą być przypisane do konkretnego zakładu w ramach Spółki.
Środki pieniężne związane z Zakładem X także nie zostaną przekazane do Spółki Przejmującej.
Współpraca po transferze
Po dokonanym transferze Spółka Przejmująca będzie dostarczać wyprodukowane (...), a Wnioskodawca po dokonanym montażu będzie sprzedawał (...) do swoich dotychczasowych klientów. Niewykluczone jest także, iż Wnioskodawca w okresie po przeniesieniu Majątku będzie wspierał Spółkę Przejmującą, w szczególności w zakresie kalibracji maszyn produkcyjnych. Dodatkowo, jeżeli pojawi się potrzeba przeprowadzenia dodatkowych działań (np. w kontaktach z kontrahentami) mających na celu wsparcie Spółki Przejmującej (by mogła ona efektywnie wykorzystywać Majątek do swojej działalności), takie działania zostaną przez Wnioskodawcę przeprowadzone.
Wnioskodawca wskazuje, że wszelkie reklamacje zgłaszane przez klientów w zakresie (...) wyprodukowanych przez Wnioskodawcę przed Transakcją, będą rozpatrywane przez Spółkę samodzielnie, bez udziału Spółki Przejmującej.
Przenoszony Majątek nie tworzy zorganizowanej jednostki gospodarczej zdolnej do samodzielnego funkcjonowania - bez zasobów ludzkich, infrastruktury oraz kontaktów zapewnianych przez Spółkę Przejmującą, Majątek ten nie mógłby służyć prowadzeniu działalności gospodarczej w sposób niezależny.
Wynagrodzenie
W związku z planowaną Transakcją, Spółka oraz Spółka Przejmująca dokonały analizy przepisów Rozdziału 1a ustawy o CIT w zakresie cen transferowych, jak również Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1129; dalej: „Rozporządzenie”). W rezultacie, Wnioskodawca oraz Spółka Przejmująca doszły do wniosku, że przeniesienie Majątku powinno wiązać się m.in. z zapłatą na rzecz Wnioskodawcy wynagrodzenia za zaniechanie prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...), związanego z przeniesieniem potencjału do generowania zysku do Spółki Przejmującej (dalej: „Exit fee”), które zostało skalkulowane na podstawie prognoz rentowności związanych z transferowanym Majątkiem (produkcją prowadzoną z jego wykorzystaniem). Wysokość wynagrodzenia należnego Spółce z tytułu przeniesienia Majątku określona została na warunkach rynkowych, zgodnie z zasadami dotyczącymi ustalania cen transferowych. Ma to na celu zapewnienie prawidłowego rozliczenia przeniesienia Majątku do Spółki Przejmującej, w szczególności zagwarantowania, że warunki jakie ustalą między sobą Spółka i Spółka Przejmująca odpowiadają warunkom, jakie ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane.
Zgodnie z założeniem, wynagrodzenie w postaci Exit fee zostanie faktycznie poniesione przez Spółkę Przejmującą, która w całości poniesie ekonomiczny ciężar tego wydatku. Płatność części Exit fee przez Spółkę Przejmującą – oprócz części Exit fee stanowiącej płatność wynagrodzenia za sprzedaż środków trwałych - zostanie rozliczona w okresach rozliczeniowych, nie dłuższych niż rok (biorąc pod uwagę utracony przez Spółkę zysk związany z działalnością prowadzoną przez Spółkę z wykorzystaniem Majątku w ramach Zakładu X), w taki sposób, że w kolejnych latach po przeniesieniu Majątku do Spółki Przejmującej będzie ona wypłacać część Exit fee, z uwzględnieniem tzw. wartości pieniądza w czasie (faktury również będą wystawiane w analogiczny sposób).
Przy czym, jak Wnioskodawca wskazał powyżej, wysokość płaconego w każdym roku wynagrodzenia została określona na warunkach rynkowych, zgodnie z metodologią przewidzianą w Wytycznych OECD w sprawie cen transferowych. Harmonogram płatności zostanie uregulowany przez strony Transakcji w umowie, przy czym strony zakładają, że rozpoczęcie płatności Exit fee w części dotyczącej przeniesienia potencjału do generowania zysku nastąpi od roku 2026 (czyli od pierwszego roku, w którym Wnioskodawca utraci zyski w materialnej wysokości).
Wnioskodawca wskazuje, że przesłanką ekonomiczną planowanej transakcji jest zwiększenie efektywności biznesowej poprzez zarządzenie ryzykiem biznesowym w ramach Grupy. Planowana transakcja jest podyktowana przyczynami ekonomicznymi, a głównym lub jednym z głównych celów transakcji nie jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania.
Ponadto, w uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, że:
A1.Wnioskodawca wskazuje, że wynagrodzenie „Exit fee”, o którym mowa we wniosku, składa się wyłącznie z wynagrodzenia za sprzedaż towarów (tj. środków trwałych i zapasów) oraz za przeniesienie potencjału do generowania zysku – wynagrodzenie „Exit fee” nie obejmuje więc innych, poza wskazanymi we wniosku, składników majątku.
A2.Wnioskodawca wskazuje, że wynagrodzenie za przeniesienie potencjału do generowania zysku będzie uiszczane za całokształt świadczeń (obejmujących działanie i zaniechanie) wskazanych we Wniosku i mających prowadzić do trwałego i nieodwracalnego przeniesienia potencjału gospodarczego związanego z tą działalnością na Spółkę Przejmującą. Świadczenia te będą obejmowały uiszczane przez Spółkę Przejmującą na rzecz Wnioskodawcy zaniechanie prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...) przez Wnioskodawcę, umożliwienie prowadzenia działań przez Spółkę Przejmującą w ramach listów nominacyjnych dedykowanych dotychczas Wnioskodawcy oraz kontynuowanie umów z dostawcami, potencjalnie wsparcie w zakresie kalibracji maszyn produkcyjnych, a także – w zależności od potrzeby - prowadzenie dodatkowych działań (np. w kontaktach z kontrahentami) mających na celu wsparcie Spółki Przejmującej (by mogła efektywnie wykorzystać Majątek w swojej działalności).
A3.Termin płatności przyjęty w rozliczeniach w ramach Grupy (a więc u Wnioskodawcy jak i u Spółki Przejmującej) przypada na 20-sty dzień drugiego miesiąca po zakończeniu miesiąca w którym nastąpiło wystawienie faktury lub innego dokumentu warunkującego tytuł płatności (tj. przykładowo – jeżeli faktura została wystawiona w grudniu 2026 roku to termin płatności przypadnie na 20 lutego 2027 roku). Wnioskodawca wskazuje, że w umowie sprzedaży zostanie określony analogiczny termin płatności wynagrodzenia za sprzedaż środków trwałych i zapasów, którego bieg rozpoczyna się (na zasadach opisanych wyżej) po wystawieniu faktur dokumentujących dokonanie transakcji sprzedaży ww. towarów. Natomiast w odniesieniu do usługi przeniesienia potencjału do generowania zysku w umowie przewidziano roczne okresy rozliczeniowe, które warunkują płatność wynagrodzenia w odpowiedniej wysokości po zakończeniu każdego z tych okresów (zatem wystawienie faktury dokumentującej zakończenie danego okresu rozliczeniowego będzie powodowało bieg terminu na zasadach wskazanych powyżej).
A4.Wnioskodawca wskazuje, że zgodnie z umową, w przypadku wynagrodzenia za przeniesienie potencjału do generowania zysku będą to roczne okresy rozliczeniowe, przy czym pierwszy roczny okres rozliczeniowy upłynie 31 grudnia 2026 r. Zapłata wynagrodzenia będzie dokumentowana fakturami wystawianymi raz w roku (tj. obejmującymi ustalone okresy rozliczeniowe). Jak wskazano wyżej, zgodnie z wewnętrznymi procedurami funkcjonującymi w ramach Grupy, wskazanym na fakturze terminem płatności będzie 20-sty dzień drugiego miesiąca po zakończeniu miesiąca w którym nastąpiło wystawienie faktury. Przykładowo faktura wystawiona 31.12.2026 roku będzie zapłacona 20 lutego 2027 r.
A5.Wnioskodawca wskazuje, że na moment zawarcia umowy sprzedaży będzie znana wysokość wynagrodzenia za przeniesienie potencjału do generowania zysku. Wysokość wynagrodzenia należnego Spółce określona została na warunkach rynkowych, zgodnie z zasadami dotyczącymi ustalania cen transferowych na podstawie stosownych analiz mających na celu zapewnienie prawidłowego rozliczenia transakcji pomiędzy Wnioskodawcą a Spółką Przejmującą.
A6.Wnioskodawca wskazuje, że za sprzedaż środków trwałych faktura nie będzie wystawiona wcześniej niż wydanie środków trwałych lub uregulowanie należności. Wnioskodawca pragnie doprecyzować, że powyższe wyjaśnienie dotyczy zarówno środków trwałych, jak i zapasów sprzedawanych w ramach Transakcji na rzecz Spółki Przejmującej.
A7.Wnioskodawca wskazuje, że Spółka Przejmująca z siedzibą we Francji jest podmiotem powiązanym ze Spółką w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
A8.Wnioskodawca wskazuje dane identyfikujące…
B1.Wnioskodawca wskazuje, że Spółka nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności na terenie Francji.
B2.Wnioskodawca wskazuje, że Spółka jest zarejestrowana na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych w Polsce, Austrii, Portugalii, Hiszpanii, Czechach, Francji, Niemczech oraz na Węgrzech.
B3.Wnioskodawca potwierdza, że Spółka Przejmująca jest podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju (tj. we Francji).
B4.Wnioskodawca wskazuje, że Spółka Przejmująca ma siedzibę we Francji i nie ma stałego miejsca prowadzenia działalności w innym kraju. W związku z tym, Spółka nie będzie wykonywać usług dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, a będą one związane z krajem siedziby Spółki Przejmującej.
B5.Spółka wyjaśnia, że będzie posiadała dokumenty potwierdzające, że stanowiące Majątek towary, w ramach przeprowadzonej Transakcji zostaną wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy (czyli Spółki Przejmującej) na terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju, tj. do Francji.
Wnioskodawca precyzuje, że w szczególności będzie posiadała podpisany list przewozowy CMR lub dokument WZ, z którego będzie wynikało, że towary zostały dostarczone do nabywcy na terytorium Francji.
Ponadto, Spółka pragnie wskazać, że powyższe wyjaśnienie dotyczy zarówno środków trwałych, jak i zapasów sprzedawanych w ramach transakcji na rzecz Spółki Przejmującej. Jednocześnie, Spółka pragnie wyjaśnić, że uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie towarów sprzedawanych w ramach Transakcji dotyczy zarówno środków trwałych, jak i zapasów.
B6.Wnioskodawca wskazuje, że w części dot. towarów, tj. środków trwałych i zapasów, zrealizowanie świadczenia nastąpi w momencie wykonania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Natomiast, w części świadczenia usług polegających na przeniesieniu potencjału do generowania zysku, Wnioskodawca wskazuje, że – tak jak zostało już wyjaśnione powyżej – umowa przewiduje roczne okresy rozliczeniowe. W związku z tym, usługa ta zostanie wykonana z upływem każdego rocznego okresu rozliczeniowego. Natomiast, świadczenie tej usługi zostanie zakończone z upływem ostatniego rocznego okresu rozliczeniowego.
B7.Wnioskodawca wskazuje, że sprzedaż towarów, tj. środków trwałych i zapasów, w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów będzie dokonywana na zasadach Ex Works, co znaczy, że odpowiedzialność za towar, w tym za jego zniszczenie lub utratę będzie przeniesiona na Spółkę Przejmującą w momencie udostępnienia towarów w uzgodnionym do odbioru miejscu.
Następnie, w piśmie z 2 marca 2026 r. Wnioskodawca wskazał, że:
Ad. 1
W ślad za opisem zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji, Wnioskodawca wskazuje, że przedmiotem Transakcji będzie sprzedaż do Spółki Przejmującej części majątku Spółki znajdującego się obecnie w Zakładzie X (...) produkującego (...), z wyjątkiem prowadzonego przez fabrykę tzw. „projektu D” – na Majątek ten składają się zatem:
•środki trwałe (np. maszyny, linie produkcyjne wraz z poszczególnymi elementami które się na nie składają, czy narzędzia) – Wnioskodawca wskazuje, że Majątek przenoszony w ramach transakcji obejmie większość środków trwałych dedykowanych Zakładowi X, jednak niektóre z nich nie zostaną przeniesione, a zlikwidowane, co wynika to z faktu, iż Spółka Przejmująca na moment realizacji Transakcji będzie posiadać własny park maszynowy w postaci linii produkcyjnych;
•część posiadanych zapasów (w tym części zapasowych) związanych z działalnością Zakładu X.
Transakcja obejmie także listy nominacyjne dedykowane Zakładowi X (czyli umowy regulujące współpracę między Spółką a klientem) oraz (w zakresie dopuszczalnym z perspektywy prawnej) rozliczenia inwestycji w obcym środku trwałym (tzw. tooling).
Dodatkowo, jak zostało wskazane w opisie zdarzenia przyszłego („Współpraca po transferze”) strony mogą współdziałać tak by Spółka Przejmująca mogła efektywnie wykorzystywać Majątek w swojej działalności. W początkowym okresie transferu pracownicy Spółki mogą też incydentalnie wspierać Spółkę Przejmującą w uruchomieniu linii produkcyjnych dzięki posiadanej wiedzy oraz specjalistycznym informacjom dotyczącym funkcjonowania linii produkcyjnych oraz maszyn stanowiących przedmiot Transakcji. Elementem rozliczeń w ramach Transakcji będzie także zwrot kosztów (w ramach wynagrodzenia uzyskanego od Spółki Przejmującej) tzw. entry ticket (opłata ponoszona przez Spółkę w zamian za pozyskanie wspomnianego listu nominacyjnego).
Ad. 2
Wnioskodawca wskazuje, że wynagrodzenie obejmuje wszystkie składniki Majątku przenoszone w ramach transakcji, które zostały wymienione w wyjaśnieniach do pkt 1 powyżej, tj. środki trwałe, listy nominacyjne, część posiadanych zapasów oraz części zapasowych związanych z działalnością Zakładu X.
Ad. 3
Wnioskodawca wskazuje, że przedmiotem Transakcji sprzedaży w ramach ww. Majątku nie będą aktywa traktowane przez Spółkę jako wartości niematerialne i prawne.
Pytania
1.Czy Majątek, który w ramach przeprowadzonej Transakcji zostanie przeniesiony do Spółki Przejmującej, nie będzie stanowił zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy o CIT i ustawy o VAT?
2.Jeśli odpowiedź na pytanie nr 1 będzie twierdząca, to czy Exit fee należne Wnioskodawcy od Spółki Przejmującej należy uznać za wynagrodzenie należne Spółce w części z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na terytorium Polski, a w części z tytułu świadczenia usługi opodatkowanej VAT poza terytorium kraju, tj. na terytorium Francji?
3.Jeśli odpowiedź na pytanie nr 2 będzie twierdząca, to czy obowiązek podatkowy w zakresie usługi świadczonej przez Spółkę na rzecz Spółki Przejmującej za wynagrodzeniem w postaci Exit fee powstanie zgodnie z art. 19a ust. 3 ustawy o VAT, tj. z upływem każdego okresu rozliczeniowego?
Państwa stanowisko w sprawie
1.W ocenie Wnioskodawcy Majątek, który w ramach przeprowadzonej Transakcji zostanie przeniesiony do Spółki Przejmującej, nie będzie stanowić zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy o CIT i ustawy o VAT.
2.Jeśli odpowiedź na pytanie nr 1 będzie twierdząca, to w ocenie Wnioskodawcy Exit fee należne Wnioskodawcy od Spółki Przejmującej należy uznać za wynagrodzenie należne Spółce w części z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na terytorium Polski, a w części z tytułu świadczenia usługi opodatkowanej VAT poza terytorium kraju, tj. na terytorium Francji.
3.Jeśli odpowiedź na pytanie nr 2 będzie twierdząca, to w ocenie Wnioskodawcy obowiązek podatkowy w zakresie usługi świadczonej przez Spółkę na rzecz Spółki Przejmującej za wynagrodzeniem w postaci Exit fee powstanie zgodnie z art. 19a ust. 3 ustawy o VAT, tj. z upływem każdego okresu rozliczeniowego.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy
Ad. 1
Zgodnie z definicją zawartą w art. 4a pkt 4 ustawy o CIT oraz art. 2 pkt 27e ustawy o VAT, przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa rozumie się organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.
Na gruncie ww. regulacji oraz w oparciu o doktrynę prawa podatkowego i dotychczasową praktykę organów podatkowych, jak również orzecznictwo sądów administracyjnych, aby dany zespół składników majątkowych mógł zostać uznany za zorganizowaną część przedsiębiorstwa (dalej również jako: „ZCP”) musi stanowić całość pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym, a zatem decydujące jest ustalenie, czy przenoszony majątek stanowi na tyle zorganizowany zbiór praw, obowiązków i rzeczy, że jest zdolny do realizacji zadań gospodarczych przypisywanych przedsiębiorstwu.
Tym samym, za przesłanki uznania, że transakcja dotyczy zorganizowanej części przedsiębiorstwa przyjmuje się:
·istnienie zespołu składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań,
·wyodrębnienie organizacyjne zespołu tych składników w istniejącym przedsiębiorstwie;
·wyodrębnienie finansowe zespołu tych składników w istniejącym przedsiębiorstwie;
·wyodrębnienie funkcjonalne polegające na wykazaniu, że wydzielona część stanowi zespół składników powiązanych funkcjonalnie oraz przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych i obejmuje wszystkie elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa, a zatem zespół tych składników może stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze.
Jednocześnie wskazać należy, że aby określony zespół składników majątkowych mógł zostać zakwalifikowany jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie jest wystarczające jakiekolwiek zorganizowanie masy majątkowej, ale musi się ona odznaczać pełną odrębnością niezbędną do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.
Na powyższe wskazano m.in. w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej informacji Skarbowej z dnia 21 grudnia 2020 r. 0114-KDIP2-1.4010.371.2020.1.JF:
„Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą więc składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego.”
„(…) O tym, czy nastąpiło zbycie przedsiębiorstw lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją. Podatnik obowiązany jest do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z koniecznością prawidłowego zdefiniowania dokonywanej czynności.”
Podobnie, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 22 sierpnia 2024 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.346.2024.1.AW zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy, zgodnie z którym: „Nie wystarczy zorganizowanie jakiejkolwiek masy majątkowej, ale musi ona odznaczać się odrębnością organizacyjną i finansową, z możliwością samodzielnego funkcjonowania w razie zaistnienia takiej potrzeby w obrocie gospodarczym. Podstawowym wymogiem jest więc to, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa stanowiła zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań). Elementami zespołu składników materialnych i niematerialnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, powinny być w szczególności aktywa trwałe, obrotowe, a także czynnik ludzki, czyli kadra pracownicza.” [Zob. również interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej: z dnia 11 maja 2021 r., sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.141.2021.2.AMO; z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. 0114-KDIP1-3.4012.237.2018.3.JG; z dnia 9 lipca 2018 r., sygn. 0114-KDIP1-3.4012.235.2018.4.MK; oraz z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. 0114-KDIP1-1.4012.258.2017.1.MAO.]
Zatem w celu wykazania, że dane składniki majątkowe stanowią zorganizowaną część przedsiębiorstwa konieczne jest odniesienie się do każdego z ww. warunków osobno.
Jednocześnie w wyroku z dnia 10 listopada 2011 r. o sygn. C-444/10 w sprawie Christel Schriever, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE”) wskazał na cel regulacji wyłączających z opodatkowania VAT transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części i idący za tym funkcjonalny, a nie tylko literalny, charakter tego wyłączenia. Zgodnie z tezą wyroku, wyłączenie z opodatkowania VAT transakcji zbycia przedsiębiorstwa bądź ZCP: „ma za zadanie umożliwić państwom członkowskim ułatwienie przekazywania przedsiębiorstw lub części przedsiębiorstw, poprzez uproszczenie tych transakcji i unikanie naruszenia płynności finansowej nabywcy nadmiernym obciążeniem podatkowym, które i tak odzyskałby on następnie poprzez odliczenie naliczonego podatku VAT” oraz „(…) stwierdzenie, iż nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części w rozumieniu art. 5 ust. 8 szóstej dyrektywy, wymaga, by całość przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej”. Przy czym co istotne, Trybunał wskazał w tym wyroku, że: „kwestię czy całość ta musi obejmować określone dobra, zarówno ruchome, jak nieruchome, należy rozpatrywać z punktu widzenia charakteru prowadzonej działalności gospodarczej”. Dla przykładu TSUE podkreślił, że „jeżeli działalność gospodarcza nie wymaga użytkowania konkretnych pomieszczeń lub pomieszczeń wyposażonych w stałe instalacje konieczne do jej prowadzenia, przekazanie aktywów w rozumieniu art. 5 ust. 8 szóstej dyrektywy może mieć miejsce również bez przekazania prawa własności nieruchomości”. W rezultacie „w celu ustalenia, czy transakcja mieści się w pojęciu przekazania aktywów w rozumieniu szóstej dyrektywy, należy dokonać całościowej oceny okoliczności faktycznych, w jakich transakcja ta następuje. W ramach tej oceny szczególne znaczenie będzie mieć charakter działalności gospodarczej, o którą chodzi”.
Podobne wnioski formułowane są również przez polskie sądy administracyjne. Przykładowo w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r. o sygn. I FSK 1586/11 NSA stwierdził, że „Sam tylko fakt wyłączenia jakiegokolwiek składnika majątku nie pozwala na stwierdzenie, że już z tego powodu przedmiotem zbycia nie jest zorganizowana część przedsiębiorstwa, bowiem decydującą jest okoliczność, czy przy użyciu tej części można samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. Pogląd, że jeśli wyłączenie określonego składnika nie pozbawi wydzielonego kompleksu majątkowego cech przedsiębiorstwa bądź jego zorganizowanej części, to zbycie w takiej postaci nie podlega VAT, znalazł potwierdzenie swojej słuszności w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego np.: z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 1062/10, z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1589/10, z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 815/11, z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 1223/11, z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 815/11. Poglądy przedstawione w tych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela w pełni.”
W ocenie Wnioskodawcy, w świetle przedstawionego zdarzenia przyszłego, Majątek przenoszony do Spółki Przejmującej nie będzie stanowić niezależnej części przedsiębiorstwa działającej samodzielnie w oparciu o przypisany mu majątek, wyodrębniony organizacyjnie, funkcjonalnie oraz finansowo. Świadczą o tym wskazane poniżej argumenty odnoszące się do poszczególnych cech ZCP:
Istnienie zespołu składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań
W orzecznictwie oraz w interpretacjach podatkowych podkreśla się, że zorganizowana część przedsiębiorstwa nie jest sumą poszczególnych / przypadkowych składników, przy pomocy których w przyszłości będzie można prowadzić działalność. Zorganizowana część przedsiębiorstwa musi stanowić zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych oraz zobowiązań, przy czym punktem odniesienia jest tutaj rola, jaką te składniki majątkowe odgrywają w funkcjonowaniu istniejącego przedsiębiorstwa. Stanowisko takie zaprezentowane zostało przykładowo w wyroku z 3 marca 2023 r., sygn. akt II FSK 1844/20 przez Naczelny Sąd Administracyjny: „zakwalifikowanie danego zespołu składników materialnych i niematerialnych jako zorganizowanej części przedsiębiorstwa możliwe jest jedynie, gdy spełnione są wszystkie przesłanki określone w powołanym przepisie. Istotne jest zatem ustalenie, czy przenoszony majątek stanowi na tyle zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych, że zdolny jest do realizacji zadań gospodarczych przypisywanych przedsiębiorstwu. Kolejnym warunkiem jest wyodrębnienie tego zespołu w ramach istniejącego przedsiębiorstwa w trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej.”
W ramach Transakcji, jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, planowane jest przeniesienie jedynie majątku trwałego funkcjonującego w ramach Zakładu X (głównie linii produkcyjnych) oraz związanych z nimi licencji, jak też umów (tzw. nomination letter, o których mowa w opisie zdarzenia przyszłego) i umów z dostawcami. Nie zostaną natomiast przeniesione zobowiązania, należności, środki pieniężne, część zapasów ani, co najistotniejsze pracownicy.
Odnosząc się do powyższego, Spółka wskazuje, że już definicja zawarta w ustawie wskazuje, iż istotnym elementem ZCP są zobowiązania („(…) zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania (…)).
M.in. w interpretacji indywidualnej z dnia 29 lipca 2024 r, sygn. 0114-KDIP1-1.4012.351.2024.2.AKA, DKIS uznał za prawidłowe stanowisko wnioskodawcy, który wskazał, iż „Ponadto, warunkiem koniecznym uznania zbycia masy majątkowej za ZCP jest przeniesienie zobowiązań. Przez zobowiązania rozumie się stosunek prawny pomiędzy podmiotem uprawnionym (wierzycielem), a podmiotem zobowiązanym (dłużnikiem), którego treścią jest uprawnienie wierzyciela i skorelowany z nim obowiązek dłużnika. Przy czym uprawnienie wierzyciela sprowadza się do możliwości żądania od dłużnika świadczenia (niepieniężnego lub pieniężnego), a obowiązek dłużnika sprowadza się do spełnienia tego świadczenia i zaspokojenia interesu wierzyciela (M. Bandzmer „Zobowiązania jako element składowy zorganizowanej części przedsiębiorstwa - problemy interpretacyjne”, MOPOD 2015 nr 5).”
Podobne wnioski płyną z interpretacji indywidualnej z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.530.2024.1.AW, oraz z dnia 13 września 2018 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.312.2018.1.MS.
Ponadto, jak wskazano powyżej, jakkolwiek, w ramach Zakładu X pracownicy i kadra zarządzająca są przypisani do realizacji zadań ww. zakładu, tak w ramach Transakcji nie dojdzie do przeniesienia pracowników Wnioskodawcy do Spółki Przejmującej. Mogą się jedynie zdarzyć pojedyncze przypadki oddelegowania pracowników w okresie rozruchu.
Zasoby ludzkie stanowią kluczowy element każdego przedsiębiorstwa. Nie sposób się nie zgodzić, iż to właśnie dzięki pracownikom oraz kadrze zarządzającej przedsiębiorstwo jest w stanie realizować swoje cele gospodarcze i prowadzić codzienną działalność operacyjną, a ich brak z definicji uniemożliwi przedsiębiorstwu funkcjonowanie. Oczywiste więc jest, iż nie można mówić o zespole składników majątku zdolnym do realizacji zadań gospodarczych przypisywanych przedsiębiorstwu w sytuacji, gdy nie ma w nim pracowników.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2021 r., sygn. II FSK 1311/18, „funkcjonalne wyodrębnienie polegające na potencjalnej zdolności do samodzielnej realizacji zadań gospodarczych, powinno istnieć już u zbywcy - czyli w istniejącym przedsiębiorstwie (tu Spółki wnoszącej aport), a także powinno być także możliwe kontynuowanie samodzielnej realizacji tych zadań przez ten wyodrębniony zespół składników materialnych i niematerialnych także w formule niezależnego przedsiębiorstwa. Innymi słowy, tak jak wskazuje organ podatkowy, z funkcjonalnym wyodrębnieniem danej jednostki mamy do czynienia, gdy jest ona w stanie przejąć określone zadania gospodarcze oraz samodzielnie funkcjonować na rynku, a więc posiadać zdolność do niezależnego działania gospodarczego jako samodzielny podmiot gospodarczy.” oraz „W tym kontekście jako trafny należy uznać wniosek wysnuty przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, który uznał, że bez czynnika ludzkiego, a więc bez ani jednego pracownika, samodzielne wykonywanie określonych zadań gospodarczych nie jest możliwe - po wniesieniu aportu - i nie byłoby również możliwe w ramach dotychczas istniejącego przedsiębiorstwa Spółki. Tak więc Baza Magazynowa bez pracowników nie miała i nie będzie mieć zdolności do prowadzenia niezależnej i samodzielnej działalności gospodarczej.”
Podobnie do powyższego, wypowiedział się m.in. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. 0111-KDIB3-2.4012.629.2021.4.MD, gdzie jako jeden z argumentów przemawiających za brakiem zorganizowanej części przedsiębiorstwa był właśnie argument dotyczący braku przejścia pracowników: „Dla zapewnienia przez Nabywcę zdolności operacyjnej działalności gospodarczej opartej o przedmiot zbycia konieczne jest zastosowanie wiedzy merytorycznej i organizacyjnej, wyposażenie przedmiotu transakcji w pracowników (…)”.
Odnosząc się z kolei do należności, środków pieniężnych oraz części zapasów – przepisy ustawy o CIT ani ustawy o VAT nie zawierają wprost wymogu, aby elementy te znajdowały się w składzie ZCP. Niemniej jednak, mając na uwadze całokształt przedmiotu Transakcji, brak ich przeniesienia dodatkowo przemawia za tym, iż Majątek nie spełnia omawianego kryterium.
Podsumowując powyższe, w ocenie Wnioskodawcy, kryterium istnienia zespołu składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań, zdolnych do samodzielnego funkcjonowania nie zostanie spełnione przez przenoszony Majątek.
Wyodrębnienie organizacyjne
Ustawa o CIT, ustawa o VAT ani inne przepisy podatkowe nie definiują pojęcia wyodrębnienia organizacyjnego. W praktyce wskazuje się, że wyodrębnienie organizacyjne oznacza, że zorganizowana część przedsiębiorstwa ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej danego podmiotu. Takie wyodrębnienie organizacyjne przyjmuje najczęściej formę wydzielenia w strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa części jego majątku wraz z właściwymi składnikami niemajątkowymi w formie odrębnej komórki, np. działu, zespołu, departamentu, pionu, wydziału, czy też oddziału bądź zakładu.
W interpretacjach indywidualnych prawa podatkowego wskazuje się, że takie wydzielenie powinno również wiązać się z przypisaniem wyodrębnionej jednostce odpowiedniego zespołów składników materialnych i niematerialnych oraz pracowników niezbędnych do prowadzenia określonych zadań gospodarczych, a także określonych uprawnień w zakresie prowadzonej przez nią działalności.
Przykładowo, w wyroku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 79/17 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że „Składniki majątkowe materialne i niematerialne, wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa, powinny zatem umożliwić podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego samodzielnego przedsiębiorstwa. Przy ocenie wyodrębnienia określonych składników majątkowych pod uwagę należy brać sytuację istniejącą w podmiocie wnoszącym wkład, w którym winny one stanowić pewną całość. Nie jest natomiast wystarczająca sama możliwość prowadzenia w przyszłości przy ich wykorzystaniu odrębnego zakładu.”
Ponadto, w prawomocnym wyroku z 10 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 456/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał: „Wyodrębnienie organizacyjne oznacza zazwyczaj wyodrębnienie części majątku przedsiębiorstwa (wraz ze składnikami niematerialnymi) w strukturze organizacyjnej całego podmiotu. Takie wyodrębnienie może przybrać formę np. oddziału, biura, zakładu, wydziału, departamentu, działu. Jednocześnie należy uznać, że nawet w przypadku, gdy fakt wyodrębnienia składników nie wynika z żadnych zapisów zawartych w dokumentach konstytuujących dany podmiot lub też regulujących jego funkcjonowanie, a takie wyodrębnienie w praktyce jest dostrzegalne i ono, chociaż nie ma oparcia w dokumentach podatnika, faktycznie istnieje - możemy mieć do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa”.
Na ten temat wypowiedział się również w wyroku z 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II FSK 2537/19 Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując, że „Rozważając kwestię wyodrębnienia organizacyjnego należy mieć między innymi na uwadze, czy zorganizowana część przedsiębiorstwa występuje w strukturze podatnika w sposób, w który pozwoli samodzielnie realizować określone zadania gospodarcze”.
Podobny pogląd został wyrażony w wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej interpretacji indywidualnej z 19 lipca 2024 r., sygn. 0114-KDIP2-2.4010.274.2024.3.PK, w której Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy, zgodnie z którym:
„Z drugiej strony, nie mniej istotna jest również konieczność istnienia faktycznego wyodrębnienia organizacyjnego. Tym samym, wyodrębniana jednostka powinna zostać wyodrębniona również pod kątem faktycznego funkcjonowania w danym podmiocie.
Mając na uwadze powyższe kryteria wyodrębnienia organizacyjnego Spółki dzielonej, w ocenie Wnioskodawcy, w przypadku zespołów składników majątkowych przypisanych do poszczególnych Pionów oraz sposobu ich wyodrębnienia można mówić o ich tzw. wyodrębnieniu organizacyjnym. W szczególności należy zwrócić uwagę na fakt formalnego wyodrębnienia poszczególnych Pionów, których obecny zakres działalności został zatwierdzony na podstawie stosownej uchwały zarządu Spółki dzielonej. Struktura organizacyjna przedsiębiorstwa Spółki dzielonej, uwzględniająca poszczególne Piony jako wyodrębnione zorganizowane części przedsiębiorstwa, znajduje również potwierdzenie w schemacie i Regulaminie Organizacyjnym Spółki dzielonej. Do poszczególnych Pionów zostały przydzielone niezbędne dla prowadzonej działalności składniki majątkowe, w odniesieniu do których mają możliwość samodzielnego zarządzania”. [Zob. również interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej: z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. 0113-KDIPT1-3.4012.746.2018.2.MK, z dnia 27 grudnia 2018 r., sygn. 0115-KDIT1-2.4012.825.2018.2.AD, z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. 0114-KDIP1-1.4012.661.2019.2.JO; z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.814.2019.1.MH, z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. 0114-KDIP4-2.4012.214.2020.3.AA.]
W świetle powyższego, należy zatem przyjąć, że dla istnienia wyodrębnienia organizacyjnego decydujący jest nie fakt odpowiedniego, odrębnego nazwania poszczególnych jednostek w strukturze podmiotu, ale ich rzeczywiste wydzielenie.
Obecnie, Zakład X jest formalnie wyodrębnioną jednostką realizującą przypisane do niej funkcje w ramach przedsiębiorstwa, posiada wyodrębniony majątek i pracowników. Niemniej, przedmiotem Transakcji nie będzie cały Zakład X, lecz jedynie jego część, składająca się na Majątek – tj. brak jest tożsamości pomiędzy Zakładem X a Majątkiem stanowiącym przedmiot Transakcji.
Jak wskazano powyżej, bez tak istotnego składnika jak zasoby ludzkie (tj. pracownicy oraz kadra zarządzająca), nie sposób mówić o możliwości realizowania jakichkolwiek odrębnych funkcji gospodarczych, w związku z czym kryterium wyodrębnienia organizacyjnego nie zostanie spełnione przez Majątek.
Wyodrębnienie finansowe
Pojęcie wyodrębnienia finansowego również nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o CIT i ustawy o VAT.
Zgodnie z dominującą praktyką organów podatkowych, uznaje się, że niniejsza przesłanka jest spełniona, gdy sposób prowadzenia ewidencji rachunkowej danego podmiotu pozwala na przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz aktywów i pasywów do zorganizowanej części przedsiębiorstwa. W orzecznictwie wyraźnie podkreśla się, że „Wyodrębnienie finansowe oznacza natomiast możliwość prawidłowego przyporządkowania do tej zorganizowanej części przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań (…). Ponadto, wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie” (tak stwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 79/17, podobny pogląd został podzielony również w interpretacji indywidualnej z 1 lutego 2024 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.691.2023.1.PP, gdzie stanowisko wnioskodawcy zostało uznane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej za prawidłowe: „Wyodrębnienie finansowe nie oznacza samodzielności finansowej, a w szczególności nie wiąże się z koniecznością prowadzenia odrębnej księgowości dla ZCP. Przyjmuje się, iż wyodrębnienie finansowe oznacza sytuację, w której poprzez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do ZCP.”).
Powyższe znajduje również potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych prawa podatkowego. Przykładowo, w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 12 stycznia 2021 r., o sygn. 0111-KDIB1-2. 4010.439.2020.2.DP, stwierdzono, że: „wyodrębnienie finansowe nie oznacza samodzielności finansowej, ale sytuację, w której poprzez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa”. Takie stanowisko zostało również potwierdzone w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 19 lipca 2024 r., sygn. 0114-KDIP2-2.4010.274.2024.3.PK czy z 13 lipca 2020 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.138.2020.4.JF.
Podobne stanowisko zostało zaprezentowane przez wnioskodawcę w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 29 sierpnia 2024 r., w której organ przychylił się do stanowiska wnioskodawcy, zgodnie z którym: „O wyodrębnieniu finansowym należy mówić w przypadku istnienia możliwości wyodrębnienia podstawowych informacji o sytuacji finansowej i majątkowej. Wyodrębnienia finansowego nie należy utożsamiać zatem z pełną samodzielnością finansową. W kontekście oceny poziomu wydzielenia finansowego niewątpliwie kluczowym elementem jest organizacja ewidencji księgowej podatnika. W związku z powyższym powinna być ona zorganizowana w taki sposób, aby możliwa była identyfikacja wszystkich istotnych przychodów i kosztów poszczególnych zorganizowanych części przedsiębiorstwa.”
Powyższe potwierdzają również sądy administracyjne. Przykładowo, w wyroku z dnia 28 stycznia 2019 r., sygn. I FSK 293/17, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił: „Wyodrębnienie finansowe oznacza sytuację, w której poprzez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa. W sytuacji wyodrębnienia finansowego powinno być możliwym oddzielenie finansów przedsiębiorstwa od finansów jego zorganizowanej części”.
Wyodrębnienie finansowe ma zatem miejsce, gdy istnieje możliwość wyodrębnienia podstawowych informacji o sytuacji finansowej i majątkowej zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Jednocześnie, spełnienie ww. przesłanki nie jest uzależnione od posiadania samodzielności finansowej.
Spółka w ramach prowadzonej działalności korzysta z funkcjonującego w ramach Grupy systemu cash-pool. Poszczególne zakłady Spółki, w tym Zakład X, nie posiadają odrębnych umów kredytowych czy pożyczkowych, które byłyby dla nich dedykowane.
Spółka nie posiada również osobnego, przypisanego dla działalności Zakładu X konta bankowego. Jednakże, Wnioskodawca posiada specyfikację odnoszącą się do pozycji wpływów i ponoszonych przez Spółkę wydatków oraz jest w stanie przypisać liczne indywidualne transakcje do konkretnego zakładu. Niemniej jednak konto bankowe obejmuje również płatności na rzecz Grupy, które nie mogą być przypisane do konkretnego zakładu w ramach Spółki.
Środki pieniężne związane z Zakładem X także nie zostaną przekazane do Spółki Przejmującej.
Dodatkowo, dla celów wewnętrznych Spółka sporządza odrębne rachunki zysków i strat dla każdego z zakładów, w tym dla Zakładu X. Przy czym, na potrzeby sporządzania sprawozdania finansowego zgodnie z wymaganiami odrębnych przepisów prawa, Spółka sporządza wspólny rachunek zysków i strat dla Wnioskodawcy jako podmiotu prawnego. Niemniej, wydzielenie kosztów oraz przychodów związanych z Zakładem X jest możliwe.
Mając na uwadze powyższe, Zakład X posiada cechy niezbędne do uznania, iż jest on wyodrębniony finansowo – jakkolwiek nie posiada on własnego rachunku bankowego, jednak nie jest to cecha z definicji wykluczająca uznanie majątku za ZCP.
Niemniej, jak już wskazywano powyżej, przedmiotem Transakcji nie będzie sprzedaż całości Zakładu X, zaś jego określonej części składającej się na Majątek.
Wydzielenie funkcjonalne
Kryterium oceny czy konkretny zespół składników materialnych i niematerialnych stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa jest zdolność wydzielonej części przedsiębiorstwa do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.
Zatem, aby część majątku przedsiębiorstwa mogła być uznana za jego zorganizowaną część, musi ona posiadać zdolność do potencjonalnego działania jako niezależny, odrębny podmiot gospodarczy samodzielnie realizujący działania gospodarcze. Tym samym, składniki majątkowe materialne i niematerialne wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa muszą być wystarczające dla podjęcia działalności gospodarczej jako odrębny (samowystarczalny) podmiot w zakresie realizowanym dotychczas przez wydzieloną część majątku w dzielonym przedsiębiorstwie.
Powyższe jest również spójne z stanowiskiem reprezentowanym przez organy podatkowe w interpretacjach indywidualnych. Przykładowo, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 22 lipca 2024 r., sygn. 0115-KDIT1.4011.361.2024.4.MK zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy, zgodnie z którym:
„Aby dany zespół składników majątkowych mógł zostać uznany za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, musi być również wyodrębniony pod względem funkcjonalnym. Uznaje się, że zorganizowana część przedsiębiorstwa musi stanowić funkcjonalnie odrębną całość - obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa. Zespół składników materialnych i niematerialnych musi zatem być zdolny do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.”
„Co więcej, składniki majątkowe tworzące zorganizowaną część przedsiębiorstwa powinny pozostawać we wzajemnych relacjach, pozwalając na stwierdzenie, iż jest to coś więcej niż tylko przypadkowy zbiór elementów. Składniki te powinny zatem tworzyć pewną całość, których punktem odniesienia jest rola, jaką odgrywają one w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa.”
Podobne stanowisko zostało również zaprezentowane w:
·interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. 0114-KDIP1-3.4012.618.2018.2.JG,
·interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. 0112-KDIL1-1.4012.72.2018.2.RW,
·interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 30 listopada 2018 r., sygn. 0114-KDIP1-3.4012.634.2018.1.JF.
Zorganizowana część przedsiębiorstwa musi zatem stanowić funkcjonalnie odrębną całość, tj. obejmować wszystkie elementy, z wykorzystaniem których w niezmienionej formie możliwe jest samodzielne prowadzenia działań gospodarczych, którym ta część majątku służy w strukturze przedsiębiorstwa.
Mając na uwadze elementy składowe przedmiotu Transakcji, ciężko jest mówić o tym, że Majątek stanowi funkcjonalnie odrębną całość i stanowi wszystkie elementy, z wykorzystaniem których w niezmienionej formie możliwe jest samodzielne prowadzenie zadań gospodarczych, którym ta część majątku służy w strukturze przedsiębiorstwa, w związku z czym, kryterium to należy uznać za niespełnione przez Majątek.
Podsumowując powyższe argumenty, w ocenie Wnioskodawcy, przenoszony Majątek nie będzie spełniać definicji zorganizowanej części przedsiębiorstwa zgodnie z art. 4a pkt 4 ustawy o CIT oraz art. 2 pkt 27e ustawy o VAT. Wynika to z faktu, iż Majątek nie będzie zdolny do funkcjonowania w oparciu wyłącznie o elementy wchodzące w jego skład jako niezależne przedsiębiorstwo. Dodatkowo, na niestanowienie przez Majątek zorganizowanej części przedsiębiorstwa wskazuje także fakt, iż przeniesienie majątku odbędzie się płynnie, na przestrzeni miesięcy – a nie jednorazowo.
Ad. 2
Katalog czynności, które podlegają opodatkowaniu VAT, został zawarty w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają m.in. wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Natomiast art. 13 ust. 1 ustawy o VAT definiuje pojęcie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów jako wywóz towarów z terytorium kraju do innego państwa członkowskiego UE w wykonaniu dostawy towarów, o której mowa w art. 7 tejże ustawy.
Należy zauważyć, że Wnioskodawca zamierza dokonać na rzecz Spółki Przejmującej mającej siedzibę we Francji sprzedaży środków trwałych, tj. maszyn i linii produkcyjnych w ramach Transakcji określonej w umowie. Transakcja ta wiąże się z rzeczywistym przemieszczaniem towarów z Polski do Francji, co jest kluczowym elementem jej kwalifikacji jako wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Część Exit fee będzie stanowiła wynagrodzenie za sprzedaż środków trwałych.
Zatem, w ocenie Wnioskodawcy, czynność ta na gruncie VAT powinna zostać zaklasyfikowana jako wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w myśl art. 7 tejże ustawy.
Pomimo szerokiego zakresu pojęcia świadczenia usług przyjmuje się, że nie każde działanie, powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za czynność opodatkowaną w rozumieniu przepisów ustawy VAT – powinno ono bowiem charakteryzować się pewnymi cechami i spełniać warunki wskazywane w bogatym dorobku orzeczniczym wypracowanym na tym gruncie.
Przede wszystkim należy zauważyć, że kwestia „odpłatnego świadczenia usług” była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE). Przykładowo, w wyroku C-102/86 w sprawie Apple and Pear Development Council TSUE wskazał, że: „czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem”. Natomiast w wyroku z dnia 3 marca 1994 r., w sprawie C-16/93 Tolsma v. Inspecteur der Omzetbelasting, Trybunał wskazał, że czynność: „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.
Kryteria wystąpienia świadczenia usług jako czynności opodatkowanej VAT zostały ujęte syntetycznie m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2015 r., sygn. I FSK 1352/14. Skład orzekający wskazał mianowicie, odwołując się szeroko do dorobku orzecznictwa TSUE, że: „za świadczenie usług za wynagrodzeniem, a więc czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być relacje, w których:
a)istnieje jakiś związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
b)wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
c)istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
d)odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
e)istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego”.
Ponadto, aby dana usługa podlegała opodatkowaniu VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowo skutkowym, pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym (wynagrodzeniem), w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za konkretną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.
Przekładając powyższe przesłanki na grunt omawianego zdarzenia przyszłego, zdaniem Wnioskodawcy należy zauważyć, że:
·Wnioskodawca zobowiąże się wobec Spółki Przejmującej nie tylko do sprzedaży części majątku Wnioskodawcy, tj. środków trwałych, znajdujących się obecnie w Zakładzie X (...) produkującym (...), ale również do powstrzymania się od prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...);
·w ramach Exit fee należnego Spółce od Spółki Przejmującej zostanie wyodrębnione wynagrodzenie za powstrzymanie się od prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...);
·w związku z powstrzymaniem się przez Wnioskodawcę od prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...), Spółka Przejmująca odniesie korzyść polegającą na przejęciu potencjału do generowania zysku w tym zakresie;
·płatność części Exit fee przez Spółkę Przejmującą – oprócz części Exit fee stanowiącej płatność wynagrodzenia za sprzedaż środków trwałych – pozostawać będzie w bezpośrednim związku z powstrzymaniem się Wnioskodawcy od prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...), a przez to przeniesieniem potencjału do generowania zysku do Spółki Przejmującej;
·wartość świadczenia Wnioskodawcy zostanie określona i wypłacona w pieniądzu w postaci odpowiedniej części Exit fee.
W związku z powyższym Wnioskodawca stoi na stanowisku, że w ramach Transakcji – obok dokonywanych transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów – dojdzie również do świadczenia usług przez Wnioskodawcę na rzecz Spółki Przejmującej. Wobec tego, Exit fee należy uznać w części za wynagrodzenie za świadczenie usług.
Stanowisko Wnioskodawcy w tym zakresie potwierdzają interpretacje indywidualne:
-z 28 października 2024 r. o sygn. 0114-KDIP1-1.4012.660.2024.2.AWY, gdzie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że: „exit fee powinno być kwalifikowane jako wynagrodzenie z tytułu usługi świadczonej przez Sprzedającego. B. zaniecha określonych działań (zakończy prowadzenie działalności konkurencyjnej względem A.) oraz przekaże A. potencjał do generowania zysków, za co otrzyma wynagrodzenie, natomiast Spółka będzie beneficjentem tej czynności - bezpośrednim odbiorcą świadczenia uzyskującym potencjał do generowania zysków, wykorzystując składniki majątku nabyte od B. do działalności opodatkowanej. […] Reasumując należy stwierdzić, że przeniesienie potencjału do generowania zysków i wyrażenie zgody na zakończenie prowadzenia działalności konkurencyjnej w zamian za wynagrodzenie należne Sprzedającemu od Spółki (exit fee) będzie stanowić odpłatne świadczenie usług, opodatkowane podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy”.
-z 19 stycznia 2024 r., sygn. 0111-KDIB3-3.4012.390.2023.4.PJ, gdzie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że: „jako świadczenie usługi należy również potraktować ewentualny transfer funkcji oraz zaniechanie działań Zbywcy w wykonywaniu tych funkcji, a w konsekwencji utratę źródła przychodów, w związku ze zbyciem Fabryki […] Exit payment powinno być kwalifikowane jako wynagrodzenie z tytułu usługi świadczonej przez Zbywcy. Zbywca zaniecha określonych działań, za co otrzyma wynagrodzenie, natomiast Nabywca będzie beneficjentem tej czynności - bezpośrednim odbiorcą świadczenia uzyskującym możliwość osiągania przychodów z kontynuowanej działalności produkcyjnej w Fabryce, wykorzystując składniki majątku (obejmujące aktywa materialne oraz wartości niematerialne) do działalności opodatkowanej. Reasumując należy stwierdzić, że odstąpienie biznesu w zamian za wynagrodzenie należne Zbywcy od Nabywcy (Exit payment) stanowi odpłatne świadczenie usług, opodatkowane podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy”.
Podobne stanowisko można znaleźć m.in. w interpretacjach indywidualnych: z 4 listopada 2024 r., sygn. 0112-KDIL3.4012.512.2024.2.MC, z 12 sierpnia 2024 r., sygn. 0112-KDIL1-3.4012.292.2024.5.AKS, z 28 sierpnia 2023 r., sygn. 0114-KDIP1-1.4012.363.2023.1.IZ, z 18 sierpnia 2023 r., sygn. 0111-KDIB3-3.4012.216.2023.5.JSU, z 30 sierpnia 2021 r., sygn. 0111-KDIB3-3.4012.265.2021.3.MAZ, z 9 listopada 2018 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4012.450.2018.2.MC i z 18 października 2018 r., sygn. 0112-KDIL4.4012.431.2018.1.TKU
Zgodnie z art. 28b ust. 1 i 2 ustawy o VAT, miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest co do zasady miejsce, w którym usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej albo stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, dla którego świadczone są usługi.
W związku z powyższym, skoro Spółka Przejmująca posiada siedzibę działalności gospodarczej na terenie Francji i jednocześnie nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce, to właśnie Francja będzie miejscem świadczenia usług na jej rzecz przez Wnioskodawcę. Zatem Spółka w deklaracji i ewidencji VAT powinna rozliczyć przedmiotową czynność jako świadczenie usług poza terytorium kraju, ponieważ w tym przypadku usługa ta będzie opodatkowana zgodnie z art. 28b ustawy o VAT na terytorium Francji.
W konkluzji, Exit fee należne Wnioskodawcy od Spółki Przejmującej należy uznać za wynagrodzenie należne Spółce w części z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na terytorium Polski, a w części z tytułu świadczenia usług opodatkowanych VAT poza terytorium kraju, tj. na terytorium Francji.
Ad. 3
Jak stanowi art. 19a ust. 1 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje co do zasady z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Zasada ta doznaje jednak wyjątków, wynikających m. in. z art. 19a ust. 3 cyt. ustawy. Przepis ten stanowi, że usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi.
Orzecznictwo sądowe podkreśla, że możliwość rozliczenia usług w okresach rozliczeniowych nie jest zastrzeżona wyłącznie dla usług ciągłych i obejmuje zarówno usługi świadczone w sposób ciągły, jak i wszelkie inne usługi, o ile tylko strony zdecydowały się na rozliczanie ich w okresach rozliczeniowych lub ustaliły następujące po sobie terminy płatności. Przykładowo należy wskazać wyrok NSA z 22 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 150/17, w którym skład orzekający stwierdził, że „pojęcie usług ciągłych, o których mowa w analizowanych regulacjach ustawy o VAT należy definiować mając na względzie cel, w jakim wprowadzono art. 64 Dyrektywy 2006/112/WE, co prowadzi do szerszego rozumienia tego pojęcia. Winno ono zatem obejmować świadczenia tradycyjnie definiowane jako okresowe/ciągłe, jak również dokonywane w ramach stałych umów o współpracę, w przypadku których w związku z ich świadczeniem ustalono następujące po sobie terminy płatności.”
Mając na uwadze wskazane we wniosku informacje, należy stwierdzić, że w opisanym przypadku mamy do czynienia z usługą wykonywaną w sposób ciągły, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy rozliczeń. Wnioskodawca zobowiązuje się, za wynagrodzeniem w postaci Exit fee, do zaniechania prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...), a przez to – trwałego i nieodwracalnego przeniesienia potencjału gospodarczego związanego z tą działalnością na Spółkę Przejmującą. Wnioskodawca zobowiązuje się w ten sposób do tolerowania rozwoju Spółki Przejmującej, której interesy i możliwości rozwojowe są uzależnione od niewchodzenia przez Wnioskodawcę w obszar działalności konkurencyjnej. Zaniechanie prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec Spółki Przejmującej związanej z produkcją (...) i tolerowanie jej rozwoju w tym zakresie nie ogranicza się do pojedynczego aktu rezygnacji, lecz przybiera postać świadczenia rozciągającego się w czasie. W konsekwencji mamy do czynienia z usługą o charakterze ciągłym.
Stanowisko Wnioskodawcy znajduje potwierdzenie:
-w interpretacji indywidualnej z 30 grudnia 2022 r. o sygn. 0114-KDIP1-1.4012.527.2022.3.MKA, gdzie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zauważył: „Ciągły charakter opisanego przez Zainteresowanych świadczenia uzasadnia jego trwałość (nieprzerywalność) oraz pozostawanie w fazie wykonania (tj. niepodejmowania pewnych działań) w trakcie trwania całej umowy, tj. od listopada 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. W świadczeniu tym nie da się wyróżnić powtarzających się odrębnych czynności, które można byłoby zakwalifikować jako świadczenia samodzielne w określonym momencie czasu, tym samym nie ma możliwości stwierdzenia, że zostało ono zrealizowane w konkretnej dacie, bowiem jest ono realizowane stale – stan realizacji świadczenia trwa – przez określony okres (ponad 2 lata), a Były Wspólnik zobowiązany jest w sposób stały i powtarzalny (trwały) zachowywać się w sposób określony w umowie inwestycyjnej. W świetle powyższego, opisane przez Zainteresowanych świadczenie polegające na powstrzymaniu się Byłego Wspólnika od działalności konkurencyjnej należy uznać za usługę o charakterze ciągłym.”
-oraz w interpretacji indywidualnej z 30 grudnia 2022 r. o sygn. 0112-KDIL1-2.4012.453.2022.2.DS, gdzie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zauważył: „Ciągły charakter opisanego przez Zainteresowanych świadczenia uzasadnia jego trwałość (nieprzerywalność) oraz pozostawanie w fazie wykonania (tj. niepodejmowania pewnych działań) w trakcie trwania całej umowy, tj. od listopada 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. Ponadto w świadczeniu tym nie da się wyróżnić powtarzających się odrębnych czynności, które można byłoby zakwalifikować jako świadczenia samodzielne w określonym momencie czasu, tym samym nie ma możliwości stwierdzenia, że zostało ono zrealizowane w konkretnej dacie, bowiem jest ono realizowane stale – stan realizacji świadczenia trwa – przez określony okres (ponad 2 lata), a Były Wspólnik zobowiązany jest w sposób stały i powtarzalny (trwały) zachowywać się w sposób określony w umowie inwestycyjnej. W świetle powyższego, opisane przez Zainteresowanych świadczenie polegające na powstrzymaniu się Byłego Wspólnika od działalności konkurencyjnej należy uznać za usługę o charakterze ciągłym.”
Płatność części Exit fee przez Spółkę Przejmującą – oprócz części Exit fee stanowiącej płatność wynagrodzenia za sprzedaż środków trwałych - zostanie rozliczona w okresach rozliczeniowych, nie dłuższych niż rok (biorąc pod uwagę utracony przez Spółkę zysk związany z działalnością prowadzoną przez Spółkę z wykorzystaniem Majątku w ramach Zakładu X), w taki sposób, że w kolejnych latach po przeniesieniu Majątku do Spółki Przejmującej będzie ona wypłacać część Exit fee, z uwzględnieniem tzw. wartości pieniądza w czasie (faktury również będą wystawiane w analogiczny sposób).
Zatem, mając na uwadze ciągły charakter usługi świadczonej przez Wnioskodawcę na rzecz Spółki Przejmującej oraz ustalenie przez strony okresów rozliczeniowych nie dłuższych niż rok, w których będzie miała miejsce płatność części Exit fee odpowiadającej tej usłudze, zdaniem Wnioskodawcy obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług powstanie zgodnie z art. 19a ust. 3 ustawy o VAT, tj. z upływem każdego okresu rozliczeniowego.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie
-nieuznania przeniesienia Majątku wchodzącego w skład Zakładu X w ramach Transakcji za czynność zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 pkt 27e ustawy o VAT– jest prawidłowe,
-uznania wynagrodzenia należnego w części z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na terytorium Polskioraz w części z tytułu z tytułu świadczenia usługi na rzecz Spółki Przejmującej opodatkowanej VAT poza terytorium kraju – jest prawidłowe,
-ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świadczenia ww. usługi – jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają:
1)odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2)eksport towarów;
3)import towarów na terytorium kraju;
4)wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5)wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
W myśl art. 2 pkt 1 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o terytorium kraju - rozumie przez to się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.
Jak stanowi art. 2 pkt 3 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o terytorium Unii Europejskiej - rozumie się przez to terytoria państw członkowskich Unii Europejskiej (...).
Na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o terytorium państwa członkowskiego – rozumie się przez to terytorium państwa wchodzące w skład terytorium Unii Europejskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.
Według art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Na mocy art. 6 pkt 1 ustawy:
Przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Przepisy art. 6 wskazują na wyłączenia określonych czynności spod zakresu przepisów ustawy. Są tutaj wskazane te czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszczące się w zakresie odpłatnej dostawy towarów czy też odpłatnego świadczenia usług. Z uwagi jednakże na stosowne wyłączenie, czynności te nie podlegają opodatkowaniu.
Przy czym należy zaznaczyć, że użyte w cyt. przepisie sformułowanie „transakcje zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, nieodpłatne przekazanie, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu.
Ze względu na szczególny charakter przepisu art. 6 pkt 1 ustawy, winien on być interpretowany ściśle, co oznacza, że ma on zastosowanie wyłącznie w przypadku zbycia (a zatem wszelkich czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel) przedsiębiorstwa lub zorganizowanej jego części, zdefiniowanej w art. 2 pkt 27e ustawy.
Należy zauważyć, że powyższa regulacja stanowi implementację art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady.
W świetle art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
W przypadku przekazania, odpłatnie lub nieodpłatnie lub jako aportu do spółki całości lub części majątku, państwa członkowskie mogą uznać, że dostawa towarów nie miała miejsca i że w takim przypadku osoba, której przekazano towary, będzie traktowana jako następca prawny przekazującego. W przypadkach gdy odbiorca nie podlega w pełni opodatkowaniu, państwa członkowskie mogą przedsięwziąć środki niezbędne w celu uniknięcia zakłóceń konkurencji. Mogą także przyjąć wszelkie niezbędne środki, aby zapobiec uchylaniu się od opodatkowania lub unikaniu opodatkowania poprzez wykorzystanie przepisów niniejszego artykułu.
Jak już wskazano, ustawodawca na mocy art. 6 pkt 1 ustawy wyłączył od opodatkowania podatkiem od towarów i usług zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie zawierają definicji „przedsiębiorstwa”, zatem dla potrzeb przepisów podatkowych należy stosować definicję zawartą w art. 551 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej „Kodeksem cywilnym”.
Zgodnie z art. 551 Kodeksu cywilnego:
Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:
1)oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);
2)własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;
3)prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;
4)wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;
5)koncesje, licencje i zezwolenia;
6)patenty i inne prawa własności przemysłowej;
7)majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;
8)tajemnice przedsiębiorstwa;
9)księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Ustawodawca w ww. przepisie wskazał, jakiego rodzaju elementy wchodzą w skład kompleksu składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, czyli przedsiębiorstwa, które może być przedmiotem czynności prawnej. Nie wszystkie jednak elementy tworzące pojęcie przedsiębiorstwa są na tyle istotne, by bez ich zbycia nie można było mówić o zbyciu przedsiębiorstwa. O tym, jakie konkretne składniki muszą być przeniesione na nabywcę, aby można było uznać, że nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa, decydują okoliczności faktyczne, których nie można określić apriorycznie.
Natomiast przepis art. 2 pkt 27e ustawy stanowi, że:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o: zorganizowanej części przedsiębiorstwa – rozumie się przez to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.
Podstawowym wymogiem wynikającym z powyższego przepisu jest więc to, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa stanowiła zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań). Kolejnym warunkiem jest wydzielenie tego zespołu w istniejącym przedsiębiorstwie. Wydzielenie to ma zachodzić na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej (przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych). Elementami zespołu składników materialnych i niematerialnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, powinny być w szczególności aktywa trwałe, obrotowe, a także czynnik ludzki, czyli kadra pracownicza.
Wyodrębnienie organizacyjne oznacza, że zorganizowana część przedsiębiorstwa ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej podatnika jako dział, wydział, oddział itp. Przy czym, w doktrynie zwraca się uwagę, że organizacyjne wyodrębnienie powinno być dokonane na bazie statutu, regulaminu lub innego aktu o podobnym charakterze. Organizacyjny aspekt wyodrębnienia oznacza, że składniki tworzące „część przedsiębiorstwa” powinny posiadać cechę zorganizowania. Cecha ta powinna występować w „istniejącym przedsiębiorstwie”, a więc w ramach prowadzonej działalności i dotyczyć określonego zespołu składników tworzących część tego przedsiębiorstwa.
Wyodrębnienie finansowe najpełniej realizowane jest w przypadku zakładu lub oddziału osoby prawnej. Wyodrębnienie finansowe nie oznacza samodzielności finansowej, ale sytuację, w której przez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Natomiast wyodrębnienie funkcjonalne należy rozumieć jako przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych. Zorganizowana część przedsiębiorstwa musi stanowić funkcjonalnie odrębną całość – obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa.
Aby zatem część mienia przedsiębiorstwa mogła być uznana za jego zorganizowaną część, musi ona – obiektywnie oceniając – posiadać potencjalną zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy. Składniki majątkowe materialne i niematerialne wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa muszą umożliwić Nabywcy podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego przedsiębiorstwa.
Ponadto wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie. Powyższe oznacza, że przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa można rozumieć wyłącznie tę część przedsiębiorstwa, która jest przede wszystkim wyodrębniona organizacyjnie, ale także posiada wewnętrzną samodzielność finansową.
Zatem, aby w rozumieniu przepisów podatkowych, określony zespół składników majątkowych mógł zostać zakwalifikowany jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie jest wystarczające jakiekolwiek zorganizowanie masy majątkowej, ale musi się ona odznaczać pełną odrębnością niezbędną do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.
Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą więc składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich, by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego.
Reasumując, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:
1)istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania;
2)zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie;
3)składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych;
4)zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące ww. zadania gospodarcze.
Brak zaistnienia którejkolwiek z omawianych powyżej przesłanek wyklucza uznanie zespołu składników majątkowych przedsiębiorstwa za jego zorganizowaną część w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy.
Zaznaczenia wymaga, że definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawarta w przepisie art. 2 pkt 27e ustawy o podatku od towarów i usług, nie jest definicją samoistną, lecz należy rozpatrywać ją m.in. w kontekście uregulowań art. 6 pkt 1 ustawy, który wyłącza z opodatkowania podatkiem od towarów i usług zbycie przedsiębiorstwa oraz składników majątkowych i niemajątkowych uprzednio wyodrębnionych organizacyjnie i finansowo w istniejącym przedsiębiorstwie, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, nie dotyczy zaś zbycia poszczególnych składników majątkowych przedsiębiorstwa.
W zakresie braku obowiązku opodatkowania czynności zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 27 listopada 2003 r. sprawa C-497/01, Zita Modes Sarl, w którym stwierdził, że:
(…) celem ww. opcji jest uproszczenie rozliczeń związanych z przeniesieniem majątku przedsiębiorstwa lub jego części, bądź wniesieniem ich aportem. W wyroku tym przyjęto, że jeżeli państwo członkowskie wprowadziło do swojego systemu VAT opcję zawartą w pierwszym zdaniu art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy uznając, że w przypadku wydania całości majątku nie ma miejsca dostawa towarów w rozumieniu regulacji VAT, to zasada ta ma zastosowanie – nie wyłączając możliwości ograniczenia jej stosowania do okoliczności zawartych w zdaniu drugim tego samego paragrafu – do każdego wydania przedsiębiorstwa lub samodzielnej części przedsiębiorstwa, włączając składniki materialne i niematerialne, które łącznie stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa, mogącego samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. Nabywca musi jednak wyrazić zamiar dalszego prowadzenia nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie jego bezpośredniej likwidacji i sprzedaży zapasów. TSUE wskazał, że biorąc pod uwagę cel dyrektywy, pojęcia w niej użyte powinny być interpretowane w sposób jednolity i niezależny (autonomiczny), uwzględniając kontekst i cel regulacji. W wyroku tym, dokonując wykładni funkcjonalnej art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy, TSUE uznał, że celem wyłączenia zbycia przedsiębiorstwa z opodatkowania jest zapewnienie neutralności podatkowej takiej czynności, która obciążając stronę istotnym zobowiązaniem podatkowym i tak rodziłaby prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego. Trybunał podkreślił, że przeniesienie, o jakim mowa w art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE, dotyczy między innymi części przedsiębiorstwa, a istotne znaczenie ma funkcjonalne powiązanie składników majątkowych umożliwiające realizację określonego zadania gospodarczego.
Natomiast w wyroku C-444/10 z 10 listopada 2011 r. TSUE wywiódł, że jeżeli działalność gospodarcza tego nie wymaga, przedmiotem zbycia nie muszą być wszystkie składniki z nią związane, aby czynność ta wyłączona była z opodatkowania na podstawie art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy.
W kontekście uregulowań wspólnotowych oraz orzecznictwa TSUE należy wskazać, że nie ma podstaw do przyjęcia, że tylko przeniesienie wszystkich składników materialnych i niematerialnych jest okolicznością decydującą o uznaniu danego zespołu składników materialnych i niematerialnych za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, ponieważ jeśli dany zespół składników będzie zdolny do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej, to spełnione zostaną przesłanki pozwalające uznać, z punktu widzenia charakteru prowadzonej działalności, że doszło do wydzielenia zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Mając na uwadze powyższe orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej należy stwierdzić, że zawarta w art. 2 pkt 27e ustawy definicja legalna zorganizowanej części przedsiębiorstwa musi być interpretowana przez pryzmat treści art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE i w powiązaniu z rozumieniem pojęcia „przekazania całości lub części majątku”, wyłożonym przez Trybunał w ww. orzeczeniu. Trybunał Sprawiedliwości główny nacisk kładzie na badanie konkretnego przypadku, dopuszczając w pewnych przypadkach zbycie samych składników rzeczowych.
Ponadto, w wyroku z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I FSK 1586/11 NSA zauważył, że:
Sam tylko fakt wyłączenia jakiegokolwiek składnika majątku nie pozwala na stwierdzenie, że już z tego powodu przedmiotem zbycia nie jest zorganizowana część przedsiębiorstwa, bowiem decydującą jest okoliczność, czy przy użyciu tej części można samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. (…) Jeśli wyłączenie określonego składnika nie pozbawi wydzielonego kompleksu majątkowego cech przedsiębiorstwa bądź jego zorganizowanej części, to zbycie w takiej postaci nie podlega podatkowi od towarów i usług.
Oznacza to, że zespół składników materialnych i niematerialnych pozwala z uwagi na swoje zorganizowanie, infrastrukturę itp. na prowadzenie określonej działalności gospodarczej. Podkreśla się przy tym, że możliwość stanowienia przez ten zespół składników niezależnego przedsiębiorstwa samodzielnie realizującego zadania gospodarcze powinna mieć wymiar rzeczywisty, a nie jedynie potencjalny. Oznacza to, że majątek ten powinien stanowić już u zbywcy zorganizowany zespół składników gotowych realizować określone zadania gospodarcze jako samodzielne przedsiębiorstwo, a po jego zbyciu możliwe musi być prowadzenie działalności gospodarczej przez nabywcę przedsiębiorstwa.
O tym, czy nastąpiło zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją. Podatnik obowiązany jest do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z koniecznością prawidłowego zdefiniowania dokonywanej czynności.
Z opisu sprawy wynika, że będąc zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT prowadzą Państwo działalność gospodarczą w zakresie (...). Są Państwo częścią międzynarodowej grupy Z z główną siedzibą we Francji. Są Państwo odpowiedzialni za produkcję (...). Obecnie całość wyżej wymienionej produkcji odbywa się w ramach kilku zakładów (fabryk) funkcjonujących w ramach Spółki – Zakładu A ..., Zakładów A ..., Zakładu X (...), Zakładu A ... oraz Zakładu A .... Grupa zdecydowała się na przeprowadzenie reorganizacji w obszarze Zakładu X (...) produkującego (...), który funkcjonuje w ramach Państwa Spółki. W wyniku reorganizacji aktywa związane z działalnością Zakładu X (głównie środki trwałe, zapasy oraz umowy) zostaną przeniesione ze Spółki do A … (Spółki Przejmującej) – spółki z siedzibą we Francji. Po przeprowadzeniu Transakcji, nie będą Państwo już prowadzić działalności w zakresie produkcji (...). Reorganizacja polegać będzie na sprzedaży do Spółki Przejmującej części majątku Spółki (Majątek wraz z zapasami) znajdującego się obecnie w Zakładzie X (...) produkującego (...), z wyjątkiem prowadzonego przez fabrykę tzw. „projektu D” (Transakcja). Jednocześnie, Transakcja nie będzie w żaden sposób dotyczyć pozostałych zakładów Spółki (tj. będą one nadal prowadzić działalność w niezmienionej formie). Projekt D nie zostanie przeniesiony do Spółki Przejmującej i w dalszym ciągu będzie funkcjonował w Państwa obrębie. Obecnie w ramach ww. projektu produkują Państwo (...). Docelowo produkcja (...) będzie wykonywana we Francji, a Państwo będą dokonywali montażu (...) (wyprodukowanego przez zakład we Francji) w (...) w dotychczasowym zakładzie zlokalizowanym w Polsce. Dodatkowo będą Państwo sprzedawali (...) do swoich klientów tak jak to robi obecnie. W ramach planowanej Transakcji nie planują Państwo przeniesienia swoich pracowników zatrudnionych w ramach Zakładu X. W wyniku przeprowadzanej Transakcji, listy nominacyjne dedykowane Zakładowi X zostaną zmienione lub też przeniesione do Spółki Przejmującej. Dodatkowo, w ramach każdego z zakładów, w tym Zakładu X, zawierane są odrębne umowy z dostawcami, stąd w ramach transakcji do Spółki Przejmującej zostaną również przeniesione zawarte umowy z niektórymi dostawcami dotyczące działalności Zakładu X w zakresie produkcji (...). Majątek przenoszony w ramach Transakcji obejmie większość środków trwałych dedykowanych Zakładowi X, jednak niektóre z nich nie zostaną przeniesione, a zlikwidowane. Środki trwałe, tj. maszyny i linie produkcyjne, które nie zostaną zlikwidowane będą sprzedane przez Spółkę w ramach Transakcji na rzecz Spółki przejmującej. Prawo do użytkowania nieruchomości, z której w tym momencie w ramach prowadzonej działalności korzysta Zakład X, nie zostanie przekazane Spółce Przejmującej. Środki pieniężne związane z Zakładem X także nie zostaną przekazane do Spółki Przejmującej. W ramach Transakcji nie dojdzie do przeniesie na Spółkę Przejmującą zobowiązań ani należności handlowych związanych z Zakładem X.
Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz przywołane wyżej przepisy należy stwierdzić, że przedmiot planowanej Transakcji nie będzie spełniał kryterium wyodrębnienia organizacyjnego, finansowego i funkcjonalnego niezbędnego dla celów zakwalifikowania jako zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Jak wynika bowiem z opisu sprawy, w związku z planowaną Transakcją nie dojdzie do przeniesienia pracowników zatrudnionych w ramach Zakładu X. W ramach ww. Transakcji nie przeniosą Państwo na Spółkę Przejmującą zobowiązań ani należności handlowych związanych z Zakładem X. Ponadto nie przeniosą Państwo prowadzonego przez fabrykę tzw. „projektu D”, który w dalszym ciągu będzie funkcjonował w obrębie Państwa Spółki.
Przenoszony Majątek – jak Państwo wskazali - nie tworzy zorganizowanej jednostki gospodarczej zdolnej do samodzielnego funkcjonowania - bez zasobów ludzkich, infrastruktury oraz kontaktów zapewnianych przez Spółkę Przejmującą, Majątek ten nie mógłby służyć prowadzeniu działalności gospodarczej w sposób niezależny. Zatem z okoliczności sprawy wynika, ze przedmiot planowanej Transakcji nie będzie spełniał kryterium wyodrębnienia organizacyjnego, finansowego i funkcjonalnego.
Tym samym, przeniesienie Majątku wchodzącego w skład Zakładu X w ramach Transakcji nie będzie stanowić zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 pkt 27e ustawy. W konsekwencji, przeniesienie Majątku wchodzącego w skład Zakładu X nie będzie podlegało wyłączeniu z opodatkowania VAT, zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.
Przechodząc do kwestii objętej zakresem pytania nr 2 w części dotyczącej zbycia środków trwałych wraz z zapasami stanowiących Majątek objęty planowaną Transakcją wskazać należy, że w sytuacji, gdy przedmiotem sprzedaży są towary w rozumieniu powołanego art. 2 pkt 6 ustawy i gdy czynność ta prowadzi do przeniesienia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel, mamy do czynienia z odpłatną dostawą w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Tym samym zbycie w części dotyczącej środków trwałych oraz zapasów stanowiących element Majątku Zakładu X w ramach planowanej Transakcji należy traktować jako czynność zbycia towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Natomiast, w przypadku gdy w wykonaniu czynności określonych w art. 7 ustawy następuje wywóz towarów z Polski na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju mamy do czynienia z wewnątrzwspólnotową dostawą towarów, przy spełnieniu warunków odnośnie podmiotów biorących udział w transakcji.
W tym miejscu powołać należy art. 13 ust. 1 ustawy, z którego wynika, że:
Przez wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 5, rozumie się wywóz towarów z terytorium kraju w wykonaniu czynności określonych w art. 7 na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, z zastrzeżeniem ust. 2-8.
Zaznaczenia wymaga, ze jeżeli wywóz towarów następuje w wyniku dokonania transakcji z ustalonym nabywcą, w celu dostawy, tj. przeniesienia na konkretny podmiot prawa do rozporządzania wywożonym towarem jak właściciel, zachodzi wówczas wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, której po stronie nabywcy odpowiada wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów w zakupie. Podkreślić należy, że zakwalifikowanie danej transakcji jako dostawy wewnątrzwspólnotowej, na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy, wymaga czasowego i materialnego związku pomiędzy dostawą danego towaru i jego transportem.
Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy:
Przepis ust. 1 stosuje się pod warunkiem, że nabywca towarów jest:
1)podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;
2)osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, która jest zidentyfikowana na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;
3)podatnikiem podatku od wartości dodanej lub osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, działającymi w takim charakterze na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, niewymienionymi w pkt 1 i 2, jeżeli przedmiotem dostawy są wyroby akcyzowe, które, zgodnie z przepisami o podatku akcyzowym, są objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy lub procedurą przemieszczania wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą;
4)podmiotem innym niż wymienione w pkt 1 i 2, działającym (zamieszkującym) w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim, jeżeli przedmiotem dostawy są nowe środki transportu.
Na podstawie art. 13 ust. 6 ustawy:
Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów występuje, jeżeli dokonującym dostawy jest podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 albo art. 113a ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 7.
Z opisu sprawy wynika, że w ramach Transakcji zbycia środków trwałych i zapasów wchodzących w skład Zakładu X Majątek zostanie wywieziony z terytorium kraju i dostarczony do Spółki Przejmującej, tj. do Francji. Ponadto będą Państwo w posiadaniu dokumentów potwierdzających ww. okoliczność, takich jak podpisany list przewozowy CMR lub dokument WZ, z którego będzie wynikało, że towary zostały dostarczone do nabywcy na terytorium Francji. Odpowiedzialność za towar, w tym za jego zniszczenie lub utratę będzie przeniesiona na Spółkę Przejmującą w momencie udostępnienia towarów w uzgodnionym do odbioru miejscu. W związku ze sprzedażą m.in. środków trwałych i zapasów otrzymają Państwo wynagrodzenie określane jako Exit fee. Ponadto wskazali Państwo, że są Państwo zarejestrowani na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych m.in. w Polsce oraz Spółka Przejmująca jest podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju (tj. we Francji).
Analizując przedstawione okoliczności sprawy w kontekście powołanych przepisów prawa należy stwierdzić, że z uwagi na fakt, iż w wyniku dokonanej przez Państwa dostawy środków trwałych wraz z zapasami stanowiących Majątek przenoszony w ramach Transakcji na rzecz Spółki Przejmującej, ww. majątek zostanie przetransportowany z Polski na terytorium innego niż Polska państwa członkowskiego UE, to opisana Transakcja będzie stanowić po Państwa stronie wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, o której mowa w art. 13 ust. 1 ustawy. Tym samym wynagrodzenie Exit fee należne Państwu w części z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów będzie podlegało opodatkowaniu na terytorium kraju.
Odnośnie zaś zbycia innych (nierzeczowych) składników majątkowych należy mieć na uwadze art. 8 ust. 1 ustawy z którego wynika, że:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1)przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2)zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3)świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do „grona” usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w rozumieniu art. 7 ustawy.
Taka konstrukcja definicji świadczenia usług jest wyrazem zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji dokonywanych w ramach profesjonalnego obrotu gospodarczego.
Zatem każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy.
Na gruncie ustawy o VAT, świadczenie usług podlega opodatkowaniu wyłącznie wówczas, gdy jedna ze stron transakcji, może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usług (tj. konsument, który ze świadczenia otrzymuje korzyść majątkową, chociażby była korzyścią potencjalną). Ponadto, aby uznać dane świadczenie (usługę) za odpłatne, za tę usługę musi zostać wypłacone wynagrodzenie (usługa i wynagrodzenie muszą istnieć w bezpośrednim związku tj. musi zaistnieć wzajemność świadczeń). Innymi słowy, musi być możliwa do zidentyfikowania bezpośrednia korzyść usługodawcy.
Zgodnie z powyższym aby dana czynność podlegała opodatkowaniu musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy jej wykonaniem a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną czynność w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Ponadto stwierdzić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Z opisu sprawy wynika, że przeniesienie Majątku powinno wiązać się m.in. również z zapłatą na rzecz Państwa wynagrodzenia Exit fee za zaniechanie prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...), związanego z przeniesieniem potencjału do generowania zysku do Spółki Przejmującej. Płatność części Exit fee przez Spółkę Przejmującą – oprócz części Exit fee stanowiącej płatność wynagrodzenia za sprzedaż środków trwałych oraz zapasów - zostanie rozliczona w okresach rozliczeniowych, nie dłuższych niż rok (biorąc pod uwagę utracony przez Spółkę zysk związany z działalnością prowadzoną przez Spółkę). Wynagrodzenie za przeniesienie potencjału do generowania zysku będzie uiszczane za całokształt świadczeń (obejmujących działanie i zaniechanie) wskazanych we Wniosku i mających prowadzić do trwałego i nieodwracalnego przeniesienia potencjału gospodarczego związanego z tą działalnością na Spółkę Przejmującą. Świadczenia te będą obejmowały uiszczane przez Spółkę Przejmującą na Państwa rzecz zaniechanie prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...) przez Państwa, umożliwienie prowadzenia działań przez Spółkę Przejmującą w ramach listów nominacyjnych dedykowanych dotychczas Państwu oraz kontynuowanie umów z dostawcami, potencjalnie wsparcie w zakresie kalibracji maszyn produkcyjnych, a także – w zależności od potrzeby - prowadzenie dodatkowych działań (np. w kontaktach z kontrahentami) mających na celu wsparcie Spółki Przejmującej (by mogła efektywnie wykorzystać Majątek w swojej działalności). W odniesieniu do usługi przeniesienia potencjału do generowania zysku w umowie przewidziano roczne okresy rozliczeniowe, które warunkują płatność wynagrodzenia w odpowiedniej wysokości po zakończeniu każdego z tych okresów (zatem wystawienie faktury dokumentującej zakończenie danego okresu rozliczeniowego będzie powodowało bieg terminu na zasadach wskazanych powyżej). Zapłata wynagrodzenia będzie dokumentowana fakturami wystawianymi raz w roku.
W świetle powyższego wynagrodzenie należne z tytułu przeniesienia potencjału do generowania zysku w związku z zaniechaniem prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...), do Spółki Przejmującej nie będzie stanowiło zapłaty z tytułu dostawy towarów. Zatem ww. wynagrodzenie należy traktować jako zapłatę z tytułu świadczenia usług.
W związku z zawartą umową w ramach Transakcji zobowiążą się Państwo do zaniechania prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...), tracąc przy tym potencjalne zyski, które mogłyby zostać generowane przez ww. działalność w przyszłości.
Zatem otrzymane Exit fee w części dotyczącej przeniesienia potencjału do generowania zysku w związku z zaniechaniem prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...) powinno być kwalifikowane jako wynagrodzenie z tytułu usługi świadczonej przez Państwa na rzecz Spółki Przejmującej. W związku z zawartą umową zobowiążą się Państwo do określonych czynności, za co otrzymają wynagrodzenie, natomiast Spółka Przejmująca będzie beneficjentem tej czynności – bezpośrednim odbiorcą świadczenia uzyskującym możliwość osiągania przychodów z tytułu prowadzenia działalności w oparciu o Majątek wchodzący w skład Zakładu X.
W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie potencjału do generowania zysku w związku z zaniechaniem prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...) za wynagrodzeniem (Exit fee) w tej części należnym Państwu od Spółki Przejmującej stanowić będzie odpłatne świadczenie usług, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy.
W przypadku świadczenia usług miejsce świadczenia decyduje o tym, czy dane świadczenie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie. Kwestie dotyczące miejsca świadczenia przy świadczeniu usług uregulowane zostały w rozdziale 3 działu V ustawy „Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług”.
I tak stosownie do art. 28a ustawy:
Na potrzeby stosowania niniejszego rozdziału:
1) ilekroć jest mowa o podatniku – rozumie się przez to:
a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,
b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;
2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.
Wskazany art. 28a ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy, która ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.
Ogólna zasada dotycząca określania miejsca świadczenia usług na rzecz podatników zawarta została w art. 28b ust. 1 ustawy, zgodnie z którym:
Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.
Według art. 28b ust. 2 ustawy:
W przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
Na podstawie art. 28b ust. 3 ustawy:
W przypadku gdy podatnik będący usługobiorcą nie posiada siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, o którym mowa w ust. 2, miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym posiada on stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu.
Z niniejszych przepisów ustawy wynika zatem, że co do zasady, usługa świadczona na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy, inna niż wskazana w art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n ustawy, podlega opodatkowaniu w miejscu siedziby działalności gospodarczej usługobiorcy, chyba że jest świadczona dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej usługobiorcy, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, wówczas miejscem świadczenia tej usługi jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, dla którego ta usługa jest świadczona.
Z okoliczności sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT w Polsce. Spółka Przejmująca ma siedzibę we Francji i nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności na terenie Polski oraz w innym kraju. Zatem wykonywane przez Państwa usługi będą związane z krajem siedziby Spółki Przejmującej.
Odnosząc się do kwestii opodatkowania usług w postaci przeniesienia potencjału do generowania zysku w związku z zaniechaniem prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...) świadczonych przez Państwa na rzecz Spółki Przejmującej posiadającej siedzibę działalności na terytorium Francji i będącej podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy, wskazać należy, że nie znajdą zastosowania szczególne zasady ustalania miejsca świadczenia usług na podstawie art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n ustawy. Tym samym miejsce świadczenia tych usług należy ustalić na podstawie art. 28b ust. 1 ustawy.
Zatem miejscem świadczenia ww. usług na rzecz Spółki Przejmującej, stosownie do art. 28b ust. 1 ustawy, będzie kraj, w którym usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej, tj. Francja. W konsekwencji, świadczone przez Państwa usługi w postaci przeniesienia potencjału do generowania zysku w związku z zaniechaniem prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...) nie będą opodatkowane na terytorium Polski.
W związku z powyższym wynagrodzenie z tytułu świadczenia ww. usług nie będzie podlegało opodatkowaniu na terytorium Polski lecz w kraju, w którym Spółka Przejmująca posiada siedzibę działalności gospodarczej, tj. Francja.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.
Odnosząc się do kwestii objętej zakresem pytania nr 3 wskazać należy, że dla czynności, która podlega opodatkowaniu w miejscu świadczenia znajdującym się poza terytorium kraju według przepisów obowiązujących w tym miejscu, na terytorium kraju nie powstaje obowiązek podatkowy. Taka też sytuacja występuje w niniejszej sprawie, bowiem - jak wyżej wskazano - miejsce opodatkowania ustalone zostało na podstawie art. 28b ust. 1 ustawy, co w konsekwencji skutkuje tym, że usługi te nie są opodatkowane na terytorium Polski.
Jednakże w tej sytuacji trzeba mieć na uwadze art. 109 ust. 3a ustawy, zgodnie z którym:
Podatnicy świadczący usługi, których miejscem świadczenia nie jest terytorium kraju, są obowiązani w prowadzonej ewidencji podać nazwę usługi, wartość usługi bez podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze, uwzględniając moment powstania obowiązku podatkowego określany dla tego rodzaju usług świadczonych na terytorium kraju. W przypadku usług, do których stosuje się art. 28b, stosuje się odpowiednio przepisy art. 19a ust. 1-3 i 8.
Zatem z uwagi na art. 109 ust. 3a ww. ustawy, koniecznym jest ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego dla tego rodzaju usług świadczonych na terytorium kraju. Usługi, gdzie miejsce ich świadczenia jest poza terytorium kraju należy ujmować w prowadzonej ewidencji w dacie, w której powstałby obowiązek podatkowy, gdyby usługi te były świadczone w Polsce.
W świetle zasady ogólnej, zawartej w art. 19a ust. 1 ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f.
Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego. Powyższy przepis formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres.
Z art. 19a ust. 2 ustawy wynika, że:
W odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę.
Dla celów rozpoznania obowiązku podatkowego z chwilą wykonania usługi oraz otrzymania przed datą zapłaty (zastosowanie zasad ogólnych) ustawa określa „umowne” zasady uznania danej usługi za wykonaną.
Stosownie do art. 19a ust. 3 ustawy:
Usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi.
W art. 19a ust. 3 ustawy ustawodawca wprowadził unormowanie w zakresie ustalenia momentu wykonania usługi w odniesieniu do usługi „dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń”, czyli takiej usługi, która jest wykonywana w sposób ciągły przez pewien czas natomiast rozliczenie należności za nią następuje w ramach okresu.
Należy zauważyć, że powołany wyżej przepis art. 19a ust. 3 ustawy jest konsekwencją skorzystania przez ustawodawcę krajowego z możliwości jaką daje art. 64 ust. 2 akapit trzeci Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347, s. 1, z późn. zm.), zgodnie z którym:
Państwa członkowskie mogą postanowić, że w niektórych przypadkach, innych niż określone w akapicie pierwszym i drugim, dostawy towarów lub świadczenie usług dokonywane w sposób ciągły przez pewien okres, uważa się za dokonane z upływem okresów nie dłuższych niż jeden rok.
Natomiast, na mocy art. 19a ust. 8 ustawy:
Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty, z wyjątkiem:
1)dostaw towarów, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 1b;
2)dostaw towarów i świadczenia usług, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstaje w sposób, o którym mowa w ust. 5 pkt 4.
Aby ustalić kiedy w przypadku świadczenia usługi w postaci przeniesienia potencjału do generowania zysku w związku z zaniechaniem prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...), powstaje obowiązek podatkowy, w pierwszej kolejności niezbędnym jest ustalenie charakteru wykonanego świadczenia, tj. czy świadczenie to jest świadczeniem ciągłym.
Przepisy ustawy nie definiują pojęcia „sprzedaży o charakterze ciągłym”. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu w wyroku z 26 maja 2020 r. sygn. I SA/Wr 943/19 wskazał, że:
Pojęcie usług ciągłych, o których mowa w art. 19a ust. 3 u.p.t.u., należy definiować mając na względzie cel, w jakim wprowadzono regulacje art. 64 Dyrektywy 2006/112/WE, co prowadzi do szerszego rozumienia tego pojęcia niż wywiedzione z prawa cywilnego i odwołujące się do zobowiązań o charakterze ciągłym, bowiem obejmuje ono także świadczenia tradycyjnie definiowane przez prawo cywilne jako okresowe, jak również dokonywane w ramach stałych umów o współpracę, w przypadku których w związku z ich świadczeniem ustalono następujące po sobie terminy płatności.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I FSK 173/16 wskazano, że:
O usługach ciągłych można mówić tylko wtedy, gdy poszczególne czynności usługodawcy nie sposób wyodrębnić. Innymi słowy nie można określić, kiedy kończą się pewne świadczenia, a kiedy następne się rozpoczynają.
Mając na uwadze wyżej powołane przepisy oraz przedstawione okoliczności sprawy wskazać należy, że usługa w postaci przeniesienia potencjału do generowania zysku w związku z zaniechaniem prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...) realizowana za wynagrodzeniem – wbrew Państwa twierdzeniu – nie będzie świadczeniem, w stosunku do którego w analizowanej sprawie znajdzie zastosowania art. 19a ust. 3 ustawy.
Jak wynika bowiem z opisy sprawy wynagrodzenie za przeniesienie potencjału do generowania zysku będzie uiszczane za całokształt świadczeń (obejmujących działanie i zaniechanie) wskazanych we wniosku i mających prowadzić do trwałego i nieodwracalnego przeniesienia potencjału gospodarczego związanego z tą działalnością na Spółkę Przejmującą. Na moment zawarcia umowy sprzedaży będzie znana wysokość wynagrodzenia za przeniesienie potencjału do generowania zysku. Z opisu sprawy jednoznacznie wynika, że wynagrodzenie wypłacane będzie Państwu za przeniesienie potencjału do generowania zysku, jest to zatem czynność jednorazowa. Istotą tej usługi jest właśnie przeniesienie potencjału do generowania zysku i zaniechania prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...). Natomiast dodatkowe usługi tj. potencjalne wsparcie w kalibracji maszyn produkcyjnych, a także prowadzenie dodatkowych działań (np. w kontaktach z kontrahentami) w zależności od potrzeb, mają tylko charakter poboczny i pomocniczy (wspierający) związany z główną jednorazową usługą jaką jest przeniesienie potencjału do generowania zysku i nie świadczą o tym, że usługa główna ma charakter usługi ciągłej. Również stosowanie rocznych okresów rozliczeniowych przez Państwa nie oznacza automatycznie, że będzie to usługa o charakterze ciągłym. Dokonanie płatności we wskazanych okresach rozliczeniowych jest w tym przypadku wyłącznie sposobem rozliczenia się z kontrahentem i dokonywania płatności (np. jako płatność ratalna). Zatem nie można uznać przedmiotowego świadczenia realizowanego przez Państwa za wynagrodzeniem za usługą o charakterze ciągłym.
Wobec powyższego w okolicznościach niniejszej sprawy wskazać należy, że w przypadku świadczenia usługi w postaci przeniesienia potencjału do generowania zysku w związku z zaniechaniem prowadzenia dalszej działalności związanej z produkcją (...) obowiązek podatkowy powstanie na zasadach ogólnych - zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy - w momencie wykonania usługi.
Oceniając Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 należało uznać je za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Niniejszą interpretacją załatwiono wniosek w części dotyczącej podatku od towarów i usług. Natomiast w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych i podatku od czynności cywilnoprawnych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Informuję, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem sprawy. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, należy zaznaczyć, że wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie sprawy. W konsekwencji w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem sprawy i zastosują się Państwo do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
