Likwidacja szkoły podstawowej bez konsultacji – co grozi gminie po zmianie przepisów

Interpelacja poselska nr 3351 do ministra edukacji ujawnia skalę zjawiska: w latach 2015–2023 zlikwidowano w Polsce blisko 1600 szkół podstawowych. Ustawa z 13 marca 2026 r. zmienia procedurę likwidacji – gminy, które pominą nowe wymogi, narażą się na wiążącą, negatywną opinię kuratora oświaty.

likwidacja szkoły podstawowej 2026 opinia kuratora oświaty likwidacja szkoły obowiązki gminy przy likwidacji szkoły

Czego dotychczas nie musiała robić gmina

Do tej pory przepisy zobowiązywały jednostki samorządu terytorialnego wyłącznie do powiadomienia rodziców o planowanej likwidacji szkoły. W praktyce oznaczało to doręczenie pisemnego zawiadomienia – bez obowiązku przedstawienia analiz finansowych, bez informacji o planowanym transporcie, bez spotkania z rodzicami. Rodzice wielokrotnie wskazywali na brak szczegółowych danych uzasadniających decyzję i brak realnego wpływu na jej wynik. Kurator oświaty oceniał wówczas przede wszystkim zgodność z prawem samej procedury, a nie jej skutki dla uczniów i społeczności lokalnej. Taki zakres oceny pozwalał na przeprowadzenie likwidacji nawet wówczas, gdy zapewnienie ciągłości nauki było wątpliwe.

Co gmina musi zrobić od 2026 r. – i w jakim terminie

Nowe przepisy (art. 89a ustawy Prawo oświatowe) nakładają na JST obowiązek udostępnienia mieszkańcom pełnej dokumentacji na co najmniej 6 miesięcy przed planowaną likwidacją szkoły. W Biuletynie Informacji Publicznej muszą się znaleźć:

• analizy lub dokumenty uzasadniające likwidację,
• informacja o sposobie kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu,
• informacja o planowanym obwodzie szkoły przejmującej uczniów (w przypadku szkoły podstawowej),
• szczegółowe dane o organizacji transportu i opieki – trasy, miejsca oczekiwania, czas przejazdu,
• informacja o możliwości składania uwag i wniosków przez mieszkańców (termin nie krótszy niż 14 dni).
• Obowiązkowe jest również bezpośrednie spotkanie władz lokalnych z rodzicami uczniów likwidowanej szkoły. Dotychczas takiego wymogu nie było.

Rozszerzony zakres opinii kuratora – nowe ryzyko dla gminy

Opinia kuratora oświaty nadal pozostaje wiążąca, jeśli jest negatywna. Zmienia się jednak jej zakres. Zgodnie z art. 89b ustawy Prawo oświatowe, kurator będzie oceniał nie tylko zgodność procedury z prawem, lecz także:

• czy warunki nauki uczniów nie ulegną pogorszeniu,
• czy planowana organizacja transportu jest właściwa (trasy, czas przejazdu, miejsca oczekiwania)
• oraz czy planowany obwód szkoły przejmującej spełnia ustawowe wymogi.

Na wydanie opinii kurator ma 60 dni od doręczenia zawiadomienia – termin ten gwarantuje, że opinia będzie znana najpóźniej na przełomie kwietnia i maja. Gmina, która nie przeprowadzi konsultacji społecznych lub nie dostarczy wymaganej dokumentacji, ryzykuje negatywną opinię już na etapie formalnym bez możliwości likwidacji w danym roku szkolnym.

Odpowiedź na zapytanie nr 3351 w sprawie zamykania szkół podstawowych w Polsce »

Oprac. Agata Wróbel