Czy odprawa wypłacana przy zwolnieniu jest zwolniona ze składek ZUS

PROBLEM

Pracodawca zamierza rozwiązać umowę o pracę z pracownikiem na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.) i jednocześnie wypłacić mu odprawę. Czy taka wypłata jest zwolniona ze składek ZUS? Czy w ogóle może zostać zdefiniowana jako odprawa, czy raczej nie odpowiada prawnej definicji tego świadczenia?

RADA

Wypłata może korzystać ze zwolnienia ze składek ZUS i zostać zakwalifikowana jako odprawa, pod warunkiem że pozostaje w bezpośrednim i nierozerwalnym związku z rozwiązaniem stosunku pracy, a jedyną przyczyną jej wypłaty jest ustanie zatrudnienia.

UZASADNIENIE

Z podstawy wymiaru składek ZUS wyłączone są m.in. odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, w tym z tytułu rozwiązania z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę lub rozwiązania jej bez wypowiedzenia.

ZUS w interpretacji indywidualnej z 23 kwietnia 2025 r. (sygn. DI/100000/43/333/2025) potwierdził, że: katalog świadczeń wyłączonych z podstawy wymiaru składek ma charakter otwarty – wyłączenie to obejmuje nie tylko odprawy i odszkodowania przysługujące na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów, ale również te wynikające z porozumień zawieranych ze związkami zawodowymi na poziomie zakładu pracy lub z indywidualnych porozumień ze zwalnianymi pracownikami – w ramach obowiązującej w prawie pracy zasady swobody umów, o ile nie pogarsza to sytuacji pracownika względem powszechnie obowiązujących przepisów.

Warunkiem zastosowania tego wyłączenia jest jednak to, aby wypłata świadczenia pieniężnego pozostawała w bezpośrednim i nierozerwalnym związku z faktem wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy – jedyną przyczyną jego wypłaty powinno być ustanie zatrudnienia. Oznacza to, że tego rodzaju świadczenia nie mogą być wypłacane w innych okolicznościach niż pozostające w ścisłym związku z rozwiązaniem stosunku pracy.

W konsekwencji, jeżeli wypłacona odprawa spełnia powyższe warunki – przede wszystkim ma bezpośredni związek z rozwiązaniem umowy o pracę – nie będzie podlegała oskładkowaniu, niezależnie od tego, że podstawą rozwiązania umowy jest art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p.

Małgorzata Kozłowska

radca prawny, specjalista i praktyk, od wielu lat zajmuje się prawem ubezpieczeń społecznych