Czy umowę o pracę można podpisać z terminem rozpoczęcia w dniu świątecznym i po przeprowadzeniu szkolenia bhp

Nie ma podstaw prawnych, aby zawierać umowy o pracę z datą wsteczną. Dlatego powinni Państwo podpisać umowę 9 stycznia 2017 r. Należy ją zawrzeć przed przeprowadzeniem szkolenia bhp. Szczegóły w uzasadnieniu.

Co do zasady stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy, a jeżeli tego terminu nie określono - w dniu zawarcia umowy o pracę (art. 26 Kodeksu pracy). Nie ma przeszkód, aby termin rozpoczęcia pracy przypadał na dzień świąteczny. Jednak wówczas umowę trzeba zawrzeć przed świętem lub w święto i określić w niej termin rozpoczęcia pracy w dniu świątecznym.

Sąd Najwyższy w wyroku z 29 października 2007 r. (II PK 56/07, OSNP 2008/23-24/350) orzekł m.in., że:

(...) przepis art. 26 k.p. nie uzależnia powstania stosunku pracy od jej faktycznego rozpoczęcia przez pracownika. Jeżeli termin rozpoczęcia pracy jest w umowie określony, to stosunek pracy powstaje w określonej dacie niezależnie od tego, czy pracownik przystąpi do wykonywania pracy, a jeżeli nieprzystąpienie do pracy przez pracownika nastąpiło z przyczyn przez niego zawinionych, to pracodawca może stosować przewidziane prawem sankcje, aż do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

W uzasadnieniu do tego wyroku SN wyjaśnił ponadto, iż:

(...) w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zdefiniowany w art. 22 § 1 k.p. stosunek pracy nawiązuje się - w myśl art. 26 k.p. - w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy (art. 29 § 1 pkt 5 k.p.), a jeżeli terminu tego nie określono - w dniu zawarcia umowy. Przepis art. 26 k.p. przewiduje więc możliwość określenia w umowie o pracę późniejszego terminu nawiązania stosunku pracy niż dzień zawarcia tej umowy i to bez żadnych ograniczeń w czasie, a nadto nie uzależnia powstania stosunku pracy od faktycznego rozpoczęcia pracy przez pracownika (....). W dniu nawiązania stosunku pracy rozpoczyna się okres zatrudnienia. Jeżeli więc strony wskazały w umowie o pracę dzień rozpoczęcia pracy późniejszy niż data zawarcia umowy, okres pomiędzy zawarciem umowy a nawiązaniem stosunku pracy nie jest traktowany jako okres zatrudnienia, a pracownikowi nie przysługują w tym okresie uprawnienia wynikające ze stosunku pracy. Natomiast w okresie między zawarciem umowy o pracę a terminem określonym w niej jako data nawiązania stosunku pracy, umowa ta może być rozwiązana na zasadach ogólnych przewidzianych w Kodeksie pracy.

Po zmianie przepisów od 1 września 2016 r. w razie niezawarcia umowy o pracę w formie pisemnej potwierdzenie pracownikowi na piśmie ustaleń co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków powinno nastąpić bezwzględnie przed dopuszczeniem pracownika do pracy.

Przykład

Pracownik zakładu usługowego zawarł z pracodawcą ustnie umowę o pracę 30 listopada 2016 r. Miejsce wykonywania pracy, zakres obowiązków, wynagrodzenie oraz termin rozpoczęcia pracy ustalono na 1 grudnia 2016 r. W takim przypadku pracownik, który stawi się do pracy 1 grudnia 2016 r., przed dopuszczeniem do wykonywania swoich zadań musi otrzymać pisemne potwierdzenie co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków. Natomiast terminem zawarcia umowy nadal pozostanie 30 listopada 2016 r., ponieważ w tym dniu doszło do jej zawarcia w formie ustnej. Skutkowało to obowiązkiem przekazania pracownikowi pisemnego potwierdzenia warunków jego zatrudnienia.

Powstaje jednak wątpliwość, czy w razie niezawarcia umowy o pracę w formie pisemnej potwierdzenie pracownikowi na piśmie ustaleń co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków powinno nastąpić bezwzględnie przed dopuszczeniem pracownika do wstępnego szkolenia z zakresu bhp, czy też może nastąpić dopiero po ukończeniu przez pracownika takiego szkolenia. Wątpliwości te wynikają z faktu, że zarówno pisemne potwierdzenie warunków zatrudnienia pracownika, jak i przeszkolenie pracownika w zakresie bhp zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami (art. 29 § 2 i art. 237³ § 2 Kodeksu pracy) mają nastąpić przed dopuszczeniem pracownika do pracy. Jednocześnie takie szkolenia odbywają się w czasie pracy (art. 237³ § 3 Kodeksu pracy). Z przepisów rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy wynika natomiast, że instruktaż ogólny i stanowiskowy przeprowadza się przed dopuszczeniem pracownika do wykonywania pracy na określonym stanowisku. Łączny czas instruktażu może przy tym wykraczać poza dobową normę czasu pracy - 8 godzin. Przy założeniu, że pracownik zakończy szkolenia dopiero w następnym dniu od ich rozpoczęcia i że pisemne potwierdzenie warunków zatrudnienia może nastąpić dopiero po odbyciu pełnego szkolenia z zakresu bhp, oznaczałoby to, że może on nie otrzymać pisemnego potwierdzenia warunków zatrudnienia w pierwszym dniu obecności w pracy.

W związku z tymi wątpliwościami należałoby jednak uznać, że pisemne potwierdzenie pracownikowi warunków umowy o pracę powinno nastąpić przed dopuszczeniem go do wstępnego szkolenia z zakresu bhp, ponieważ celem nowelizacji przepisów Kodeksu pracy, która weszła w życie 1 września 2016 r., było przeciwdziałanie sytuacjom, w których pracownicy świadczą pracę bez pisemnego potwierdzenia warunków umowy o pracę.

Przykład

Umowa o pracę została zawarta z pracownikiem w formie ustnej 6 stycznia 2017 r. Nie ma przeszkód, aby potwierdzenie warunków zawarcia umowy nastąpiło w późniejszym terminie, np. 9 stycznia 2017 r., co nie zmieni daty zawarcia umowy o pracę. Pisemne potwierdzenie warunków zatrudnienia pracownik musi jednak otrzymać przed dopuszczeniem do pracy. Jeżeli zatem pracownik nie świadczył pracy w dniach od 6 do 8 stycznia 2017 r., to można potwierdzić warunki jego zatrudnienia 9 stycznia 2017 r. i dopuścić go do pracy. Jeśli jednak między 6 a 8 stycznia 2017 r. pracownik odbywał wstępne szkolenie bhp, to pisemne potwierdzenie warunków umowy o pracę zawartej ustnie 6 stycznia 2017 r. pracownik powinien otrzymać najpóźniej przed dopuszczeniem do wstępnego szkolenia bhp.

Podstawa prawna:

● art. 26, art. 29 § 2, art. 237³ § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666

● § 10-11 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy - Dz.U. Nr 180, poz. 1860; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 196, poz. 1420

Małgorzata Podgórska

specjalista z zakresu prawa pracy, prawnik, od wielu lat zajmuje się problematyką prawa pracy, autorka wielu publikacji z tej tematyki