Wyznaczanie dnia wolnego za święto przypadające w sobotę

Narodowe Święto Niepodległości, obchodzone 11 listopada, w 2023 r. przypada w sobotę. W związku z tym pracodawcy, aby zapewnić pracownikom, którzy mają soboty wolne z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy, powinni w związku z tym wyznaczyć im dzień wolny w innym terminie. Muszą przy tym pamiętać, aby ten dzień wolny przypadał w okresie rozliczeniowym obejmującym listopad. 

Świętami będącymi dniami wolnymi od pracy są:

• 1 stycznia – Nowy Rok,
• 6 stycznia – Święto Trzech Króli,
• pierwszy dzień Wielkiej Nocy,
• drugi dzień Wielkiej Nocy,
• 1 maja – Święto Państwowe,
• 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja,
• pierwszy dzień Zielonych Świątek,
• dzień Bożego Ciała,
• 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny,
• 1 listopada – Wszystkich Świętych,
• 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości,
• 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia,
• 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia

– art. 1 ustawy o dniach wolnych od pracy.

Każde z tych świąt występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin (art. 130 § 2 Kodeksu pracy). Tak więc święta przypadające w dni wolne od pracy wynikające z przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy obniżają wymiar czasu pracy. Z tego powodu należy je uwzględnić przy ustalaniu wymiaru czasu pracy, zmniejszając go dodatkowo o 8 godzin z tytułu każdego ze świąt. 

Narodowe Święto Niepodległości w sobotę

W listopadzie 2023 r. są 2 święta będące dniami wolnymi od pracy – Wszystkich Świętych (1 listopada) i Narodowe Święto Niepodległości (11 listopada). Przypadają one odpowiednio w środę i sobotę. Ma to wpływ na wymiar czasu pracy w tym miesiącu, który obliczamy według zasad określonych w art. 130 § 1 Kodeksu pracy.

Ten wymiar należy obniżyć o 16 godzin z tytułu 2 świąt występujących w listopadzie, które przypadły w innym dniu niż niedziela. Każde ze świąt obniża bowiem wymiar czasu pracy o 8 godzin (art. 130 § 2 Kodeksu pracy). Nie ma przy tym znaczenia, czy dotyczy to pracowników, którzy pracują od poniedziałku do piątku, czy pracowników, dla których soboty są dniami pracy. Tak więc wymiar czasu pracy w listopadzie wynosi 160 godzin, co wynika z następującego działania:

(40 godzin × 4 tygodnie w okresie rozliczeniowym przypadającym w listopadzie) + (8 godzin × 2 dni pozostałe do końca okresu rozliczeniowego) = 176 godzin.

176 godzin – (2 dni × 8 godzin) = 160 godzin.

Należy pamiętać, że czas pracy nie może przekraczać przeciętnie 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Z tego powodu w zamian za Święto Niepodległości przypadające w sobotę pracodawca jest zobowiązany udzielić pracownikom innego dnia wolnego od pracy do końca okresu rozliczeniowego. 

Sobota, w którą przypada Święto Niepodległości, jest dniem wolnym z tytułu tego święta, a nie z racji przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. Bez udzielenia innego dnia wolnego pracownik będzie miał za mało dni wolnych z tytułu średniotygodniowej normy czasu pracy. Liczba dni wolnych powinna odpowiadać liczbie dni wolnych z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy przypadających w danym okresie rozliczeniowym. W listopadzie są 4 pełne tygodnie i 4 soboty, w tym jedna świąteczna. Zatem by zrównoważyć liczbę dni wolnych z tytułu średnio 5-dniowego tygodnia pracy, konieczne jest wyznaczenie dnia wolnego. 

Udzielanie dnia wolnego za święto przypadające w sobotę

Przepisy prawa pracy nie określają, w jakich konkretnie dniach przysługuje wolne za święto przypadające w sobotę. Należy jedynie pamiętać, że dnia wolnego należy udzielić do końca okresu rozliczeniowego. 

Oznacza to, że w razie 1-miesięcznego okresu rozliczeniowego pracodawca musi oddać dzień wolny do końca tego miesiąca. Bez znaczenia jest, czy dzień ten zostanie udzielony przed świętem wypadającym w sobotę czy po nim.

Z kolei w przypadku dłuższych okresów rozliczeniowych (np. kwartalnego czy rocznego) może to oznaczać, że pracownik otrzyma wolne za święto w innym miesiącu. Nie powoduje to konieczności specjalnego ustalania wymiaru czasu pracy w poszczególnych miesiącach. Obowiązuje bowiem zawsze wymiar czasu pracy w okresie rozliczeniowym.

Z powodu konieczności zachowania 5-dniowego tygodnia pracy, za święto przypadające w sobotę należy udzielić całego dnia wolnego. Zatem jest niedopuszczalne, aby skrócić pracownikom pracę w sumie o 8 godzin, ale w różnych dniach.

Pracodawca ma obowiązek poinformować pracowników o dniu wolnym wyznaczonym za święto przypadające w niedzielę. Można to zrobić w sposób zwykle stosowany w danym zakładzie pracy. Najczęściej będzie to informacja podana w intranecie, informacja przesłana mailem czy po prostu informacja podana na tablicy ogłoszeń.

Nieobecność w pracy a udzielanie dnia wolnego za święto w sobotę

Dopuszczalne jest udzielenie dnia wolnego w terminie indywidualnie uzgodnionym z pracownikiem. W takim przypadku obowiązuje zasada, że dzień wolny musi być wyznaczony w okresie rozliczeniowym obejmującym święto przypadające w sobotę.

Jeżeli w dniu wyznaczonym jako wolny za święto przypadające w sobotę pracownik się rozchoruje i przedłoży zwolnienie lekarskie, pracodawca nie ma obowiązku wyznaczania mu innego dnia wolnego. Należy bowiem uznać, że dzień wolny został wykorzystany, gdyż pracownik nie świadczył pracy w tym dniu. Inaczej natomiast jest w sytuacji, gdy pracownik będzie przebywał na zwolnieniu lekarskim w dniu święta przypadającego w sobotę. Pracodawca powinien udzielić mu dnia wolnego w zamian za to święto, żeby pracownik nie przekroczył wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym okresie rozliczeniowym.

W przypadku korzystania przez pracownika z urlopu wypoczynkowego, przy wyznaczaniu dnia wolnego obowiązują te same zasady jak w razie zwolnienia lekarskiego. Należy jednak pamiętać, że urlop wypoczynkowy udzielany jest na dni pracy i z tego powodu dzień wolny z tytułu święta w sobotę nie będzie wliczany do dni urlopu.

Możliwa jest także sytuacja, gdy stosunek pracy rozwiąże się przed dniem wyznaczonym przez pracodawcę jako wolny z tytułu święta w sobotę. W takim przypadku pracodawca, który nie zamierza nawiązać z pracownikiem kolejnej umowy o pracę, powinien oddać mu dzień wolny przed rozwiązaniem stosunku pracy lub wypłacić mu z tego tytułu wynagrodzenie wraz z dodatkiem za pracę nadliczbową w wysokości 100% wynagrodzenia.

Tomasz Kowalski

specjalista z zakresu prawa pracy