Jak szpital powinien rozliczyć w VAT i CIT nadlimity świadczeń nieratujących życia

Szpital (spółka z o.o., podmiot leczniczy, podatnik VAT czynny) prowadzi działalność leczniczą. Świadczenia zdrowotne wykonuje m.in. na podstawie umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia. Są one zawierane na okresy roczne i określają m.in. liczbę, rodzaj i zakres świadczeń wykonywanych przez szpital, a z drugiej strony finansowanie, czyli wynagrodzenie należne od NFZ szpitalowi jako świadczeniodawcy.

W 2025 r. liczba wykonywanych przez szpital świadczeń zdrowotnych przekroczyła liczbę określoną w umowie rocznej – są to tzw. nadwykonania. W przypadku szpitala dotyczyły one świadczeń zarówno ratujących życie, jak i nieratujących życia. 1 czerwca 2026 r. doszło do zatwierdzenia przez NFZ nadwykonań świadczeń nieratujących życia wykonanych w 2025 r. (podpisano stosowny aneks do umowy) na łączną kwotę 300 000 zł. Szpital udokumentował je (wyłącznie) fakturą ustrukturyzowaną wystawioną dla NFZ 10 czerwca 2026 r. Szpital otrzymał zapłatę za nią na rachunek bankowy 30 czerwca 2026 r. Szpital rozlicza VAT i zaliczki na CIT na zasadach ogólnych za okresy miesięczne. Właściwa dla niego jest stawka CIT w wysokości 19 proc., a rokiem podatkowym na potrzeby CIT jest rok kalendarzowy. Pomiędzy szpitalem a NFZ nie zachodzą powiązania, o których mowa w art. 32 ust. 2 ustawy o VAT. Szpital nie ma statusu małego podatnika ani na gruncie VAT, ani CIT. Jak powinien rozliczyć w VAT i CIT nadwykonania z tytułu świadczeń nieratujących życia? ©℗

Rodzaje świadczeń zdrowotnych

► Zgodnie z art. 15 ustawy o działalności leczniczej podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowego udzielenia takiego świadczenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia. Przepis ten opisuje świadczenia ratujące życie, które podmiot leczniczy musi bezwarunkowo wykonać. W przypadku tego rodzaju świadczeń NFZ nie może odmówić wynagrodzenia za ich udzielenie.

Z kolei świadczenia, które nie mieszczą się w dyspozycji ww. przepisu, uznaje się za świadczenia nieratujące życia. Wykonanie ich nie wiąże się bezpośrednio z obowiązkiem wypłaty należności przez NFZ na rzecz podmiotu leczniczego, jeżeli nastąpiło ponad określony limit, ponieważ nie są objęte zawart z NFZ umową ani też podmiot leczniczy nie ma ustawowego obowiązku ich wykonania. W myśl art. 132 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej: ustawa zdrowotna), świadczenia opieki zdrowotnej udzielone świadczeniobiorcom w okresie obowiązywania umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej ponad kwotę zobowiązania, o której mowa w art. 136 ust. 1 pkt 5 ustawy zdrowotnej, nie stanowią zobowiązania NFZ wynikającego z tej umowy.