Najważniejsze orzeczenia SN w 2025 r. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

Wybraliśmy 10 – naszym zdaniem – najistotniejszych orzeczeń dla pracodawców i ubezpieczonych. Sąd Najwyższy rozstrzygnął w nich m.in. o objęciu ubezpieczeniami społecznymi umów z członkami zarządu czy o dopuszczalności kwestionowania zawyżonych podstaw wymiaru świadczeń.

1. Zawyżenie podstawy wymiaru świadczeń może być przesłanką częściowej nieważności umowy o pracę (postanowienie z 24 czerwca 2025 r., sygn. akt III USK 35/25).

Umowa o pracę zawarta bezpośrednio przed przewidywanym wystąpieniem ryzyka ubezpieczeniowego, w której ustalone wynagrodzenie istotnie przekracza wartość faktycznie świadczonej pracy, może zostać uznana za nieważną – właśnie w części dotyczącej zawyżonego wynagrodzenia – jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Sąd Najwyższy wskazuje, że czasem warunki zatrudnienia ustalane są w sposób oderwany od realiów rynku i faktycznego zakresu obowiązków. Dzieje się tak zwłaszcza w sytuacjach, w których można przewidzieć, że pracownik w niedługim czasie będzie niezdolny do pracy z powodu choroby lub macierzyństwa. Prowadzi to do sztucznego zawyżania podstawy świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Ponieważ system ubezpieczeń społecznych opiera się na zasadzie solidarności, pobieranie świadczeń nieadekwatnych do rzeczywiście wykonywanej pracy może zostać uznane za nienależne oraz pobrane kosztem innych uczestników systemu. W efekcie, ubezpieczony może zostać zobowiązany do ich zwrotu.