Urlop wypoczynkowy i zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy a dni na poszukiwanie pracy

PYTANIE

Jeden z naszych pracowników dostał wypowiedzenie umowy o pracę wynoszące 2 tygodnie. W okresie wypowiedzenia pracownik został skierowany przez pracodawcę na urlop wypoczynkowy (7 dni), a w pozostałym okresie został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy. Pracownik wystąpił z wnioskiem o udzielenie 2 dni na poszukiwanie pracy. Czy powinniśmy uwzględnić ten wniosek?

ODPOWIEDŹ

Jeśli uzyskali Państwo zgodę pracownika na zwolnienie go z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, to nie muszą Państwo udzielać mu 2 dni wolnych na poszukiwanie pracy.

WYJAŚNIENIE

Zarówno urlop wypoczynkowy, jak i dni wolne na poszukiwanie pracy przysługują pracownikom, którzy faktycznie wykonują pracę. W przypadku zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy nie ma podstawy do udzielenia pracownikowi dni wolnych na poszukiwanie pracy. Pracownik jest już bowiem zwolniony z obowiązku wykonywania pracy na podstawie wcześniejszej decyzji pracodawcy i może w tym czasie poszukiwać pracy. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy obejmuje zatem udzielenie dni wolnych na poszukiwanie pracy.

Z obowiązku świadczenia pracy mogą Państwo zwolnić pracownika tylko za jego zgodą albo jednostronnie, gdy przemawia za tym istotny i uzasadniony interes pracodawcy (wyrok Sądu Najwyższego z 24 września 2003 r., I PK 324/02, OSNP 2004/18/313). Niedopuszczenie pracownika do świadczenia pracy jest naruszeniem podstawowego obowiązku pracodawcy wynikającego z umowy o pracę, jakim jest zapewnienie pracy. Dlatego powinni Państwo uzyskać zgodę pracownika na zwolnienie go z obowiązku świadczenia pracy. Jednostronna decyzja pracodawcy w tej sprawie jest w większości przypadków naruszeniem przepisów prawa pracy. Wyjątkową sytuacją dopuszczającą jednostronne zwolnienie pracownika z tego obowiązku przez pracodawcę mogłoby być rażące naruszenie przez pracownika jego obowiązków, np. celowe wyjawienie tajemnicy przedsiębiorstwa konkurencji.

Oświadczenie o zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy może być zawarte w treści oświadczenia o wypowiedzeniu umowy lub w odrębnym piśmie. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy może nastąpić w ciągu całego okresu wypowiedzenia.

PRZYKŁAD

Firma X wypowiedziała 15 lutego 2013 r. umowę o pracę jednemu z pracowników. Pracownik ze względu na zakładowy staż pracy ma 3-miesięczny okres wypowiedzenia, który trwa do 31 maja 2013 r. Pracodawca zobowiązał pracownika do wykorzystania w okresie wypowiedzenia zaległego i bieżącego urlopu wypoczynkowego - łącznie 30 dni. Jednocześnie pracodawca zaproponował pracownikowi zwolnienie go z obowiązku świadczenia pracy po wykorzystaniu urlopu, czyli od 1 kwietnia 2013 r. Pracownik nie zawarł z pracodawcą porozumienia w tej sprawie w dniu otrzymania wypowiedzenia. Oświadczył, że podejmie decyzję w tej kwestii po wykorzystaniu przez niego przysługującego urlopu. Takie postępowanie jest prawidłowe, ponieważ zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy może nastąpić w każdym czasie w okresie trwania wypowiedzenia.

Jeżeli zwolnili Państwo pracownika z obowiązku świadczenia pracy zgodnie z prawem, to nie trzeba mu udzielać dni na poszukiwanie pracy. Natomiast w sytuacji gdy takie zwolnienie od pracy zostało dokonane nieprawidłowo, trzeba uzyskać zgodę pracownika na zwolnienie go z obowiązku świadczenia pracy lub w przypadku jej braku dopuścić pracownika do pracy. Pracownik, który ponownie przystąpi do pracy, może złożyć wniosek o udzielenie dni wolnych na poszukiwanie pracy, który pracodawca powinien uwzględnić.

Udzielenie urlopu w okresie wypowiedzenia jest zależne jedynie od woli pracodawcy, której pracownik nie może się sprzeciwić (art. 167¹ k.p.). Prawo to dotyczy zarówno urlopu zaległego, jak i przysługującego za bieżący rok kalendarzowy. W okresie wypowiedzenia pracodawca może udzielić pracownikowi tylko urlopu wypoczynkowego za dany rok w wymiarze odpowiadającym proporcjonalnie przepracowanemu u niego okresowi zatrudnienia (art. 155¹ k.p.). Udzielenie urlopu wypoczynkowego jednostronnie przez pracodawcę w okresie wypowiedzenia nie może pozbawić pracownika prawa do dni na poszukiwanie pracy. Przepisy nie określają bowiem, że pracownik traci prawo do takich dni wolnych, jeżeli urlop wypoczynkowy zostanie mu udzielony w okresie wypowiedzenia.

PRZYKŁAD

Pracodawca rozwiązuje z pracownikiem umowę o pracę z zachowaniem 2-tygodniowego okresu wypowiedzenia. Jednocześnie udzielił pracownikowi urlopu w trakcie trwania wypowiedzenia. Pracownik w momencie otrzymania wypowiedzenia dysponował urlopem w wymiarze 15 dni (10 dni urlopu zaległego i 5 dni bieżącego za dany rok). W okresie wypowiedzenia pracownik miał wykorzystać 10 dni urlopu, a za pozostałe 5 dni miał otrzymać ekwiwalent. Na trzy dni przed końcem wypowiedzenia pracownik poprosił pracodawcę o możliwość wykorzystania 2 dni na poszukiwanie pracy. Pracodawca powinien przerwać, za zgodą pracownika, urlop wypoczynkowy i udzielić mu 2 dni na poszukiwanie pracy.

Należy przypomnieć, że zwolnienie na poszukiwanie pracy jest udzielane wyłącznie na wniosek pracownika (art. 37 k.p.). Nie przysługuje ono wszystkim pracownikom, lecz jedynie tym, którzy otrzymali od pracodawcy wypowiedzenie umowy o pracę, którego okres wynosi co najmniej 2 tygodnie. Pracownik nie otrzyma zatem tych dni wolnych, jeśli sam wypowie umowę lub gdy umowa zostanie rozwiązana na mocy porozumienia stron. W tym przypadku nie ma znaczenia, czy umowa o pracę jest zawarta na czas określony, nieokreślony czy próbny, a także w jakim wymiarze pracownik świadczy swoje obowiązki.

Za okres zwolnienia na czas poszukiwania pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie. Dni wolne na poszukiwanie pracy powinny być wykorzystane przez pracownika w naturze. Jeśli pracownik nie złoży wniosku o wolne na poszukiwanie pracy, to nie może domagać się ekwiwalentu za czas niewykorzystany na szukanie pracy.

Anna Ogon

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 37, 42, art. 81 § 1, art. 155¹ i 167¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).