Mikro- i nanoplastiki w środowisku pracy – niewidzialne zagrożenie zawodowe

Mikro- i nanoplastiki to cząstki tworzyw sztucznych niewidoczne gołym okiem, które coraz częściej są rozpoznawane jako nowe, „nieuproszczone” zagrożenie zawodowe. Choć przez lata były analizowane głównie w kontekście środowiska naturalnego, dziś coraz wyraźniej dostrzega się ich znaczenie w środowisku pracy. W wielu zakładach – od branż plastikowej i recyklingu, po przemysł tekstylny, farb i kosmetyków – pracownik może być narażony na wdychanie, kontakt skórny lub przypadkowe spożycie tych cząstek, a obecna wiedza naukowa sugeruje potencjalne ryzyko dla układu oddechowego, hormonalnego i immunologicznego. Niniejsza publikacja omawia definicje, źródła narażenia, drogi wnikania do organizmu, dostępne dane o skutkach zdrowotnych oraz praktyczne kroki, które pracodawca powinien wdrożyć przy ocenie ryzyka i zastosowaniu zasady ostrożności w kontekście braku norm NDS.

Czym są mikroplastiki i nanoplastiki?

Nanoplastiki (NP) zostały zdefiniowane przez WHO jako cząstki o wymiarach 1–1000 nm. Z kolei za mikroplastik (MP) uważa się „materiał składający się ze stałych cząstek zawierających polimer, do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i w którym ≥1% wag./wag. cząstek ma wszystkie wymiary 1 nm ≤ x ≤5 mm, lub dla włókien o długości 3 nm ≤ x ≤ 15 mm i stosunku długości do średnicy >3”.

W praktyce mikroplastik rozróżnia się na przy produkcji chociażby kosmetyków czy ubrań, cząsteczki w małych rozmiarach (np. granulki stosowane jako surowce do produkcji tworzyw). z większych produktów pochodzenia sztucznego, poprzez procesy chemiczne, fizyczne i biologiczne. Przykładem mikroplastiku wtórnego są cząsteczki powstające w wyniku erozji, kruszenia, szlifowania lub mechanicznego rozbijania większych elementów z tworzyw sztucznych.