Sygnaliści w jednostkach budżetowych

W dniu 17 grudnia 2021 r. minął czas na implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (dalej: dyrektywa 2019/1937). W zakresie przepisów dotyczących podmiotów prawnych sektora prywatnego zatrudniających od 50 do 249 pracowników czas ten został wydłużony do 17 grudnia 2023 r. Implementacja dyrektywy 2019/1937 do polskiego prawa wymaga uchwalenia ustawy przez Sejm. Na dzień oddawania tekstu do druku projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa był w toku prac legislacyjnych. Niezależnie od tego przepisy dyrektywy 2019/1937 weszły w życie 18 grudnia 2021 r. i są wiążące, a obywatele mają prawo się na nie powoływać.

Dyrektywa 2019/1937 wymaga przyjęcia regulacji prawnych związanych ze zgłaszaniem naruszeń, w tym dotyczących ochrony zgłaszających oraz trybu zgłaszania naruszeń i podejmowania działań następczych przez pracodawców i organy publiczne. Powyższe służyć ma lepszemu egzekwowaniu prawa i polityki Unii poprzez skuteczniejsze wykrywanie przypadków naruszeń, prowadzenie postępowań wyjaśniających i ściganie.

Osoby pracujące w podmiotach prywatnych i publicznych lub utrzymujące z nimi kontakt w związku ze swoją działalnością zawodową mogą w związku z taką pracą lub działalnością dowiedzieć się o zagrożeniach lub szkodach dla interesu publicznego, a działając jako tzw. sygnaliści, odegrać istotną rolę w ujawnianiu naruszeń.

Dyrektywa 2019/1937 wymaga, by przepisy krajowe zapewniły zrównoważoną i skuteczną ochronę osób zgłaszających naruszenia, wyznacza minimalne standardy w zakresie ustanowienia kanałów przekazywania informacji o nieprawidłowościach oraz procedur informowania oraz ochrony sygnalistów przed działaniami odwetowymi. Szczegółowe rozwiązania zostały ustalone w projekcie ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia (dalej: projekt ustawy). Ma ona wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.