Potrącanie składek związkowych w jednostce budżetowej

Na jakiej podstawie pracodawca (jednostka budżetowa) ma obowiązek potrącania składki na związki zawodowe (np. ZNP)? Jeśli jest to obowiązek, to czy organizacje związkowe mają prawo żądać dodatkowych wykazów i zestawień dokonanych potrąceń?