Wartość firmy nabytej w drodze datio in solutum a prawo do amortyzacji podatkowej – interpretacja ogólna MF

Minister Finansów w wydanej interpretacji ogólnej wykluczył możliwość amortyzacji podatkowej wartości firmy powstałej w wyniku nabycia przedsiębiorstwa przez świadczenie w miejsce wypełnienia (datio in solutum). Interpretacja ogólna dotyczy zarówno podatników updop, jak i updof.

Datio in solutum to umowa, na mocy której dłużnik, za zgodą wierzyciela, zwalnia się ze zobowiązania, spełniając inne świadczenie niż pierwotnie uzgodnione (art. 453 Kodeksu cywilnego). Pojawiła się wątpliwość, czy w takim przypadku można uznać wartość firmy powstałą w wyniku takiej transakcji za nabycie w drodze kupna, co miałoby wpływ na możliwość amortyzacji podatkowej tej wartości. W związku z tym Minister Finansów zdecydował się wydać interpretację ogólną w tej sprawie.

Stanowisko organów podatkowych

Wcześniejsze interpretacje wydawane przez organy podatkowe dopuszczały uznanie, że nabycie przedsiębiorstwa w drodze datio in solutum jest równoznaczne z nabyciem w drodze kupna. Pozwalałoby to na amortyzację wartości firmy. W niedawnych interpretacjach indywidualnych prawo do amortyzacji podatkowej wartości firmy powstałej w wyniku datio in solutum było już jednak przez fiskusa kwestionowane. 

Stanowisko sądów administracyjnych

Sądy administracyjne natomiast jednolicie wskazywały, że pojęcie „nabycie w drodze kupna” należy rozumieć wąsko – jako nabycie na podstawie umowy sprzedaży. Takie rozumienie wyklucza uznanie datio in solutum za formę nabycia, która pozwalałaby na amortyzację wartości firmy. Przykładowo, w wyrokach NSA z 17 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2540/12, i z 10 września 2020 r., sygn. akt II FSK 1263/18, jednoznacznie stwierdzono, że transakcje datio in solutum nie stanowią nabycia w drodze kupna.

Stanowisko MF z interpretacji ogólnej

Minister Finansów, w interpretacji ogólnej, potwierdził, że wartość firmy nabytej w drodze datio in solutum nie może być amortyzowana, ponieważ nie spełnia wymogów wynikających z art. 16b ust. 2 pkt 2 lit. a updop [oraz art. 22b ust. 2 pkt 1 lit. a. updof – przyp. red.].

MF 

(…) wykładnia art. 16b ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy CIT nakazuje przyjąć, że amortyzacji może podlegać wartość firmy nabytej w drodze czynności sprzedaży, gdzie przedmiotem świadczenia kupującego jest zawsze cena wyrażona w pieniądzu. Natomiast wobec tego, że art. 16b ust. 2 pkt 2 ustawy CIT zawiera zamknięty katalog czynności, w wyniku których nabytą wartość firmy można amortyzować, nie jest dopuszczalne rozszerzanie pojęcia kupna na inne formy nabycia, jak nabycie przedsiębiorstwa w drodze datio in solutum. Cech takich nie nosi przykładowo czynność polegająca na spłacie pożyczki (lub jej części) poprzez przeniesienie na rzecz pożyczkodawcy prowadzonego przez pożyczkobiorcę przedsiębiorstwa.

W związku z zaprezentowaną wykładnią art. 16b ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy CIT stwierdzić należy, iż wartości firmy powstałej w drodze datio in solutum nie można utożsamiać z wartością firmy powstałą w drodze kupna, w następstwie czego nie może ona podlegać amortyzacji na gruncie przepisów ustawy CIT.

Od redakcji

W interpretacji ogólnej Minister Finansów zajął takie same stanowisko jak uprzednio sądy administracyjne, mianowicie, że przy datio in solutum nie występuje „nabycie w drodze kupna”. Dla samych podatników, którzy nabyli lub planują nabyć w formie datio in solutum przedsiębiorstwo, stanowisko to jest niekorzystne. Pozbawia ich ono bowiem możliwości podatkowej amortyzacji wartości firmy przekazanej w tej formie. Warto jeszcze raz zaznaczyć, że przepisy podatku dochodowego dotyczące amortyzacji wartości firmy są analogiczne także dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych.

Źródło:

• interpretacja ogólna Ministra Finansów z 9 września  2024 r. w sprawie amortyzacji wartości firmy nabytej w drodze datio in solutum (sygn. DD5.8203.5.2023) – Dz.Urz. MF z 12 września 2024 r. poz. 85

Sławomir Biliński 

prawnik, redaktor „MONITORA księgowego”, ekspert podatkowy