Układy i porozumienia zbiorowe w jednostkach budżetowych

Dnia 13 grudnia 2025 r. weszła w życie ustawa z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (dalej: u.u.z.p.), która wprowadziła nowe regulacje prawne dotyczące układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych. Czy w związku z tym pracodawcy będą mieli dodatkowe obowiązki? Czy muszą dopełnić jakichś formalności? Na te i inne pytania odpowiadamy w artykule.

Choć ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych jako odrębny akt prawny jest na gruncie prawa pracy nowością, to należy pamiętać, że taką nowością nie są zawarte w niej przepisy, które przed dniem jej wejścia w życie stanowiły część ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.) i były zawarte w jej dziale XI. Oczywiście od 13 grudnia 2025 r. uległy one w pewnym zakresie zmianom, jednak nie są to zmiany rewolucyjne.

Istniały trzy powody, dla których polski ustawodawca podjął prace nad regulacjami dotyczącymi układów zbiorowych pracy (dalej: UZP), mimo braku planu wprowadzenia w nich istotnych zmian. Pierwszym z nich była konieczność wdrożenia do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej (dalej: dyrektywa 2022/2041), która przewiduje, że każde państwo członkowskie, w którym wskaźnik zasięgu rokowań zbiorowych jest poniżej progu 80%, jest zobowiązane do ustanowienia ram warunków sprzyjających rokowaniom zbiorowym, w drodze ustawy, po konsultacji z partnerami społecznymi albo w drodze porozumienia z nimi oraz ustanawia plan działań na rzecz promowania rokowań zbiorowych. Ponieważ dyrektywa zobowiązuje państwa członkowskie do składania sprawozdań z postępów w tym zakresie, konieczne było wprowadzenie dodatkowych rozwiązań umożliwiających zbieranie danych na temat układów zbiorowych pracy oraz porozumień zbiorowych.

Drugim powodem wprowadzenia omawianych regulacji były postulaty zgłaszane od wielu lat przez partnerów społecznych (organizacje związkowe), w szczególności dotyczące uproszczenia procedury zawierania oraz rejestrowania układów zbiorowych pracy.