Zmiany w zakresie przedawnienia zobowiązań podatkowych i raportowania MDR - rząd przyjął projekt deregulacyjny
3 lutego 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej oraz niektórych innych ustaw. To szeroki pakiet deregulacyjny obejmujący ponad 50 zmian, wśród których jedną z kluczowych dla podatników jest reforma zasad przedawnienia. Z Ordynacji podatkowej znikną przepisy pozwalające urzędnikom skarbowym zawiesić bieg przedawnienia podatkowego w sytuacji, gdy rozpocznie się postępowanie karne skarbowe.
Zmiany w zakresie przedawnienia
Od wielu lat doradcy podatkowi zwracali uwagę na fakt, że urzędnicy fiskusa – tuż przed przedawnieniem zobowiązań podatkowych – nagminnie stosują wobec przedsiębiorców instrumentalne wszczęcie postępowania KKS. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, rozpoczęcie takiego postępowania zawiesza bieg pięcioletniego przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Co więcej, z danych pozyskanych przez Krajową Izbę Doradców Podatkowych wynika, że większość postępowań KKS wszczętych została w ostatnich kilku miesiącach przed przedawnieniem – i z reguły nie wiązały się z nimi żadne dalsze czynności.
14 kwietnia 2025 roku w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zapadł ważny wyrok w sprawie I FSK 1078/24 – dotyczącej zawieszenia biegu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sąd oddalił kasację spółki (uznając, że mimo wadliwego uzasadnienia wyrok WSA odpowiada prawu) pozostawiając sprawę do kontynuowania przez organy podatkowe (wyrok WSA uchylał decyzję organu odwoławczego). Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się przy tym do poglądów z wcześniejszych uchwał argumentując, że postanowienie o umorzeniu KKS w każdym przypadku powinno być przedmiotem oceny przy ustalaniu czy nie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania, ponieważ nie może być ono pomijane przy ocenie tylko z tego powodu, że przepis art. 70 par 6 pkt 1 mówi o wszczęciu postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny po raz pierwszy od wielu lat skorzystał z możliwości wydania postanowienia sygnalizacyjnego i dostrzegł problem nadużywania przez organy skarbowe instrumentalnego wszczynania postępowań karnych skarbowych.
Projekt zakłada likwidację przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe tj. art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej).
Jednocześnie planowane jest uchylenie art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego, który stanowi, że karalność przestępstw skarbowych ustaje także w przypadku przedawnienia samego zobowiązania podatkowego.
Chodzi o oddzielenie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego od terminu przedawnienia karalności przestępstwa skarbowego. Pozwoli to na ściganie przestępstw skarbowych polegających na uszczupleniu należności publicznoprawnej także w przypadku, gdy w trakcie kontroli lub postepowania podatkowego uległo przedawnieniu zobowiązanie podatkowe lub inna należność publicznoprawna, odpowiadające uszczuplonej należności publicznoprawnej - czytamy w uzasadnieniu do projektu.
W miejsce dotychczasowej regulacji wprowadzona zostanie nowa instytucja zawieszenia biegu terminu przedawnienia, która ma zapewnić równowagę między interesem fiskusa a prawami podatnika.
Bieg terminu przedawnienia będzie przerwany (albo zawieszany) wskutek ustanowienia hipoteki lub zastawu skarbowego (projektowany art. 70 § 6 pkt 7 Ordynacji podatkowej).
Zmiany w zakresie raportowania schematów podatkowych (MDR)
Zlikwidowany zostanie obowiązek raportowania krajowych schematów podatkowych (MDR) oraz w zakresie podatku VAT i akcyzowego, którego nie wymagają obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa unijnego. Przepisy zostaną uporządkowane i dostosowane do dyrektywy DAC6, a ilość i częstotliwość składanych formularzy MDR zostanie ograniczona.
Projekt zakłada:
- pozostawienie wyłącznie obowiązków wynikających z dyrektywy DAC6,
- uproszczenie i uporządkowanie przepisów MDR,
- zmniejszenie liczby i częstotliwości składanych formularzy.
Zmiany upraszczające i usprawniające rozliczenia
Projekt nowelizacji przewiduje również pakiet zmian o charakterze upraszczającym, których celem jest usprawnienie codziennych rozliczeń podatkowych oraz ograniczenie zbędnych formalności. Jednym z takich rozwiązań jest rezygnacja z obowiązku składania wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeśli wynika ona wyłącznie ze skorygowanej deklaracji. Dzięki temu podatnik, dokonując korekty, automatycznie uzyska zwrot należnej nadpłaty – bez dodatkowych formalności.
Wprowadzona zostanie także możliwość opłacenia podatku za podatnika w szerszym zakresie niż dotychczas. Limit kwoty, którą może uiścić inny podmiot, wzrośnie z obecnych 1000 zł do 5000 zł, co ma uprościć rozliczenia w sytuacjach, gdy płatność podatku realizuje np. członek rodziny lub osoba wspierająca podatnika w prowadzeniu spraw majątkowych.
Nowelizacja zakłada również wprowadzenie podstawy prawnej do umorzenia podatku przed upływem terminu jego płatności. To nowe rozwiązanie ma zwiększyć elastyczność organów podatkowych i umożliwić im reagowanie na szczególne sytuacje podatników jeszcze przed powstaniem zaległości.
Samorządowe organy podatkowe zyskają natomiast możliwość wydawania decyzji ustalających zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, rolnym oraz leśnym na podstawie danych posiadanych już przez urząd, bez konieczności wcześniejszego doręczania postanowienia o wszczęciu postępowania.
Projekt dostosowuje także procedury doręczania pism i pełnomocnictw do ustawy o doręczeniach elektronicznych, a jednocześnie wprowadza mechanizmy umożliwiające stopniowe wygaszenie platformy ePUAP.
Nowe rozwiązania mają wejść w życie zasadniczo od 1 października 2026 roku, natomiast zmiany dotyczące przedawnienia, związane z postępowaniem karnym skarbowym, znajdą zastosowanie od 2031 roku.
Projekt nowelizacji ordynacji podatkowej oraz niektórych innych ustaw (UD196) – przyjęty przez Radę Ministrów
Oprac. Katarzyna Bogucka
POTRZEBUJESZ POMOCY?