Jedna zakazana praktyka AI może zablokować transakcję M&A

Zgodność z AI Act przenosi się wraz z nabywanym przedsiębiorstwem, dlatego coraz częściej staje się osobnym obszarem badania due diligence. Kupujący, który tego nie zweryfikuje, może przejąć spółkę z systemem, którego dalsze legalne używanie w UE nie jest w ogóle możliwe – a wykrycie problemu po zamknięciu transakcji bywa znacznie kosztowniejsze niż jego zidentyfikowanie wcześniej.

Ai

Co obejmuje badanie AI w ramach due diligence

Analiza powinna zacząć się od inwentaryzacji systemów AI wykorzystywanych przez badaną spółkę oraz niezależnej weryfikacji ich klasyfikacji ryzyka – bez opierania się na samoklasyfikacji przedstawionej przez sprzedającego. Konieczne jest też mapowanie ról z uwzględnieniem ryzyka reklasyfikacji, czyli sytuacji, w której spółka mogła nieświadomie stać się dostawcą systemu, a nie tylko jego użytkownikiem. Przy systemach wysokiego ryzyka trzeba sprawdzić dowody zgodności, a przy ekspozycji na modele ogólnego przeznaczenia (GPAI) – odrębną dokumentację oraz ewentualne przekroczenie progu ryzyka systemowego. Weryfikacji podlegają również ocena skutków dla praw podstawowych, kompetencje personelu w zakresie AI oraz umowy z dostawcami, w tym podział odpowiedzialności i klauzule mogące zablokować doprowadzenie systemu do zgodności już po fuzji lub przejęciu.

Dane treningowe i prawa własności intelektualnej

Osobnym, równie istotnym obszarem badania jest pochodzenie danych treningowych i związane z nimi prawa własności intelektualnej. Wymaga to prześledzenia źródeł danych użytych do trenowania modeli, podstawy prawnej ich pozyskania, zakresu i ważności licencji, a także ekspozycji na komponenty open source na licencjach copyleft. Brak tytułu prawnego do danych wejściowych lub do wyników generowanych przez model może rodzić poważne skutki finansowe – od roszczeń odszkodowawczych uprawnionych, przez nakaz zaprzestania korzystania z modelu, po nakaz usunięcia modeli wytrenowanych na nielegalnie pozyskanych danych.

System wysokiego ryzyka niespełniający wymogów AI Act nie może być legalnie przedmiotem obrotu w UE – dlatego rzetelna ocena zgodności nabywanej spółki jest warunkiem bezpiecznego zamknięcia transakcji, a nie jedynie elementem podnoszącym jej koszt.

Oprac. Marta Muszyńska

REDAKCJA INFORLEX