Interpretacja indywidualna z dnia 8 lipca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.480.2026.2.AB

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

15 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy uznania, iż bezumowne korzystanie z nieruchomości nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT, a tym samym Gmina nie jest zobowiązana do rozliczenia VAT należnego z tytułu otrzymywanych opłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Uzupełnili go Państwo w odpowiedzi na wezwanie 22 czerwca 2026 r. (data wpływu).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Gmina (…) (dalej: Gmina) jest zarejestrowana na potrzeby podatku od towarów i usług (dalej również: VAT) jako podatnik VAT czynny.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153; dalej: ustawa o samorządzie gminnym), Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Jednocześnie w myśl art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy, do zakresu działania Gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

W 2025 r. Gmina nabyła nieruchomość od użytkownika wieczystego. Przed dniem zakupu nieruchomość była wykorzystywana przez użytkownika wieczystego do prowadzenia działalności gospodarczej, w ramach której wynajmował on znajdujące się na nieruchomości magazyny na rzecz podmiotu trzeciego prowadzącego działalność gospodarczą (dalej: Podmiot). Po nabyciu nieruchomości przez Gminę, tj. po dniu 23 czerwca 2025 r., prawa i obowiązki wynikające z umowy najmu przeszły na Gminę jako nowego właściciela nieruchomości.

Wójt Gminy wypowiedział Podmiotowi umowę najmu z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, ze skutkiem na dzień 31 października 2025 r. Pomimo upływu okresu wypowiedzenia Podmiot nie wydał Gminie nieruchomości oraz nadal faktycznie z niej korzysta. W związku z powyższym, w dniu 4 listopada 2025 r. Gmina wystosowała do Podmiotu wezwanie przedsądowe do wydania nieruchomości oraz do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Wezwanie to jednoznacznie wyrażało brak zgody Gminy na dalsze korzystanie z nieruchomości przez Podmiot po dniu rozwiązania umowy najmu oraz potwierdzało, że Gmina nie akceptuje kontynuowania władania nieruchomością bez tytułu prawnego. Tym samym Gmina w sposób wyraźny zakwestionowała dalsze korzystanie z nieruchomości przez Podmiot i podjęła działania zmierzające do jej niezwłocznego odzyskania.

W wezwaniu przedsądowym Gmina ustaliła stawkę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w wysokości odpowiadającej stawce za metr kwadratowy, powiększonej o podatek VAT, co w ujęciu miesięcznym stanowiło kwotę 25.009,00 zł netto powiększoną o VAT w wysokości (…) zł. Jednocześnie Gmina podjęła dalsze kroki prawne w celu odzyskania nieruchomości i obecnie prowadzone jest postępowanie sądowe mające na celu jej wydanie.

Pomimo jednoznacznego zakwestionowania przez Gminę dalszego korzystania z nieruchomości przez Podmiot oraz braku zawartej umowy najmu, Podmiot regularnie, co miesiąc, dokonuje wpłat na rachunek bankowy Gminy w kwocie (…) zł. Wpłaty te nie są dokonywane w mechanizmie podzielonej płatności, a w tytule przelewu każdorazowo wskazywany jest dany miesiąc oraz określenie „bezumowne korzystanie z nieruchomości”. Wpłacana kwota odpowiada wysokości czynszu netto, jaki Podmiot uiszczał w okresie obowiązywania umowy najmu przed jej wypowiedzeniem.

W uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo:

1.Pytanie:

Z opisu sprawy wynika, iż: „Wójt Gminy wypowiedział Podmiotowi umowę najmu z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, ze skutkiem na dzień 31 października 2025 r.”

Proszę wskazać:

Czy pismo stanowiące wypowiedzenie umowy najmu przewidywało możliwość obciążania Najemcy/Podmiotu opłatami za bezumowne korzystanie z nieruchomości, jeżeli Najemca/Podmiot nie opuści nieruchomości na czas, po zakończeniu umowy?

Odpowiedź:

Nie, wraz z pismem stanowiącym wypowiedzenie umowy najmu korzystający z nieruchomości nie został poinformowany o możliwości obciążania go opłatami za bezumowne korzystanie z nieruchomości, jeżeli Najemca/Podmiot nie opuści nieruchomości na czas, po zakończeniu umowy. Celem Gminy było odzyskanie nieruchomości. W wypowiedzeniu Gmina jasno wskazała, że wypowiada umowę z 3 miesięcznym okresem wypowiedzenia. Na okres wypowiedzenia Gmina chciała pobierać nadal czynsz dzierżawny. Dopiero w wyniku braku wydania nieruchomości oraz zajmowania jej bez obowiązującej umowy dzierżawy Gmina zwróciła się pisemnie ponownie o wydanie nieruchomości oraz poinformowała o konieczności zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

2.Pytanie:

Czy z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości wystawiali Państwo faktury? Jeśli tak to kiedy – proszę wskazać daty wystawionych faktur. Jeśli nie, to proszę wskazać przyczyny niewystawienia faktur?

Odpowiedź:

Tak, z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości Gmina wystawiała faktury. Gmina miała świadomość, iż opłata ma charakter odszkodowania, które nie podlega VAT. Jednak z uwagi na stanowisko zajmowane przez organy podatkowe oraz brak jednolitej wykładni co do momentu uznania takiej opłaty za odszkodowanie, kierując się ostrożnością, Gmina uznała, że będzie wystawiała faktury oraz rozliczała VAT z tytułu bezumownego korzystania. Jednocześnie Gmina dążyła cały czas do odzyskania nieruchomości. Celem niniejszego wniosku jest potwierdzenie czy świadczenie to podlega czy nie podlega VAT, a tym samym ustalenie ewentualnego obowiązku w zakresie dokumentowania otrzymywanych należności. Gmina wystawiała faktury za okresy miesięczne oraz dostarczała je korzystającemu. Gmina w 2026 r. wystawiła faktury VAT na rzecz korzystającego, jednak z uwagi na złożenie pozwu do sądu w lutym, faktury te zostały odpowiednio skorygowane i na ich miejsce zostały wystawione noty księgowe. Oznacza to, że od 2026 r. Gmina de facto wystawia noty za odszkodowanie. Daty wystawionych faktur, które nie zostały skorygowane 10.12.2025 r. nr faktury (…) i 12.01.2026 r. nr faktury (…).

3.Pytanie:

Z opisu sprawy wynika, iż:

„W wezwaniu przedsądowym Gmina ustaliła stawkę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w wysokości odpowiadającej stawce za metr kwadratowy, powiększonej o podatek VAT, co w ujęciu miesięcznym stanowiło kwotę 25.009,00 zł netto powiększoną o VAT w wysokości (…) zł. (…) Pomimo jednoznacznego zakwestionowania przez Gminę dalszego korzystania z nieruchomości przez Podmiot oraz braku zawartej umowy najmu, Podmiot regularnie, co miesiąc, dokonuje wpłat na rachunek bankowy Gminy w kwocie (…) zł.”.

Proszę wskazać:

a)Czy wzywali Państwo Najemcę/Podmiot do dopłaty różnicy wynagrodzenia (między wpłacanymi (…) zł a żądanymi (…) zł netto + VAT)?

b)Czy wysłali Państwo pismo informujące, że wpłaty te zalicza jedynie na poczet częściowego odszkodowania i nadal podtrzymuje żądanie wydania nieruchomości?

Odpowiedź:

a)Tak, Gmina wzywała Podmiot do dopłaty różnicy wynagrodzenia. Gmina wystawiała i przekazywała mu również faktury na kwotę (…) zł netto. W piśmie z dnia 4 listopada 2025 r. Gmina wzywała korzystającego do wydania nieruchomości oraz zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Wcześniej Gmina wielokrotnie wzywała korzystającego do wydania nieruchomości, przykładowo pismem z 23 lipca 2025 r. (wypowiedzenie umowy) oraz pismem z dnia 23 października 2025 r. (pismo w sprawie wyznaczenia terminu wydania nieruchomości). Oba pisma zostały odebrane przez korzystającego oraz Gmina otrzymała odpowiedzi na nie, w tym w zakresie odmowy wydania nieruchomości oraz chęci ustalenia nowego terminu do jej wydania. 8 grudnia 2025 r. Gmina skierowała ponowne pismo, w odpowiedzi na pismo korzystającego, w którym ponownie nie wyraziła zgody na korzystanie z jej nieruchomości i podtrzymała żądanie wydania nieruchomości oraz zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie. Nieruchomość jednak nadal nie została wydana, a odszkodowanie nie zostało zapłacone w wyznaczonej kwocie.

b)Nie, Gmina nie informowała pisemnie Podmiotu o zaliczeniu wpłat na poczet części należności. Informacja taka była przekazywana ustnie w tracie spotkania w Urzędzie Gminy. Jednocześnie Gmina wielokrotnie wzywała korzystającego do wydania nieruchomości oraz zapłaty odszkodowania w określonej kwocie.

4.Pytanie:

Czego dokładnie dotyczy postępowanie sądowe z powództwa Gminy? Proszę opisać.

Odpowiedź:

Postępowanie dotyczy zwrotu nieruchomości zajętej bez zgody Gminy, wydania nieruchomości w określonym stanie.

5.Pytanie:

Kiedy dokładnie został złożony pozew do Sądu? Proszę wskazać dzień, miesiąc i rok.

Odpowiedź:

Pozew do Sądu został złożony dnia 6 lutego 2026 r.

6.Pytanie:

Na jakim etapie jest postępowanie sądowe o wydanie nieruchomości?

Odpowiedź:

Gmina złożyła pozew do Sądu i obecnie Sąd ustalił termin rozprawy na 5 sierpnia 2026 r.

7.Pytanie:

Czy zapadło już jakieś rozstrzygnięcie przed Sądem? Jeżeli tak, to jaki był wynik tego postępowania i co orzekł Sąd w tym zakresie? Proszę opisać.

Odpowiedź:

Nie, rozstrzygnięcie przed Sądem nie zapadło na moment wniesienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oraz udzielania odpowiedzi na niniejsze wezwanie.

Gmina pragnie wskazać, iż od momentu nabycia nieruchomości zajętej przez Podmiot dążyła do wydania nieruchomości przez korzystającego z niej bezumownie. Z uwagi na brak wydania nieruchomości Gmina wyznaczyła odszkodowanie za bezumowne korzystanie oraz poinformowała o tym fakcie korzystającego. Jednocześnie Gmina nie udzieliła zgody na zajmowanie nieruchomości, o czym korzystający był wielokrotnie informowany pisemnie. Celem Gminy jest bowiem wykorzystywanie nieruchomości na cele gminne, nie na cele najmu na rzecz Podmiotu, który obecnie korzysta z niej bezumownie.

Pytanie

Czy bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi czynność podlegająca opodatkowaniu VAT, a tym samym czy Gmina jest zobowiązana do rozliczenia VAT należnego z tytułu otrzymywanych opłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości?

Państwa stanowisko w sprawie

Bezumowne korzystanie z nieruchomości nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT, a tym samym Gmina nie jest zobowiązana do rozliczenia VAT należnego z tytułu otrzymywanych opłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy:

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Z art. 7 ust. 1 cyt. ustawy wynika, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Natomiast przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, na mocy art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

-przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

-zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

-świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Z treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś, to obowiązek wykonywania, przekazania czegoś.

Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę. Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu.

Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy jednak zaznaczyć, że nie każde powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy.

Należy zauważyć, że zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi. Aby usługa podlegała opodatkowaniu, musi mieć ponadto charakter odpłatny.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowo-skutkowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Wobec powyższego, dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

W świetle powyższego, w kontekście bezumownego korzystania z nieruchomości, należy rozróżnić dwie sytuacje. Pierwsza zachodzi w przypadku, gdy po zakończeniu stosunku prawnego łączącego strony dalej wykonywane są te same świadczenia, tyle że już bez formalnie istniejącego stosunku prawnego między stronami, a właściciel toleruje stan rzeczy, jaki zachodzi na jego nieruchomości. W tej sytuacji można mówić, że zachodzi świadczenie przez niego usług, a odszkodowanie za bezumowne korzystanie z rzeczy może być uznane za wynagrodzenie za czynność opodatkowaną.

Inaczej jest w drugiej sytuacji, kiedy właściciel rzeczy nie ma wiedzy o tym, że jego rzecz jest używana przez inny podmiot, bądź też nie ma woli tolerowania tej sytuacji, lecz jest do tego zmuszony. Wówczas nie ma on woli świadczenia czegokolwiek. W tym przypadku, otrzymane pieniądze stanowią tylko i wyłącznie odszkodowanie, a nie wynagrodzenie za świadczenie (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 272/18).

Biorąc pod uwagę powyższe, jeżeli otrzymana należność stanowi wynagrodzenie za świadczoną usługę, to podlega ona opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W sytuacji zaś, gdy otrzymano świadczenie będące odszkodowaniem, to nie podlega ono regulacjom ustawy o podatku od towarów i usług, a tym samym nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Z powyższego wynika, że decydujące znaczenie dla opodatkowania bezumownego korzystania z nieruchomości mają okoliczności wskazujące na dorozumianą, milczącą zgodę właściciela nieruchomości na jej użytkowanie przez inny podmiot. Przedmiotowe stanowisko wyraził np. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 541/19.

Jak wskazano w opisie sprawy, w 2025 r. Gmina nabyła nieruchomość od użytkownika wieczystego. W dacie nabycia nieruchomość była wykorzystywana przez podmiot trzeci na podstawie umowy najmu zawartej uprzednio z użytkownikiem wieczystym, przy czym po nabyciu nieruchomości przez Gminę prawa i obowiązki wynikające z tej umowy przeszły na Gminę jako nowego właściciela. Wójt Gminy wypowiedział Podmiotowi umowę najmu z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, ze skutkiem na dzień 31 października 2025 r. Pomimo upływu okresu wypowiedzenia Podmiot nie wydał nieruchomości Gminie oraz nadal faktycznie z niej korzystał bez tytułu prawnego.

W związku z powyższym Gmina, nie akceptując dalszego korzystania z nieruchomości przez Podmiot po rozwiązaniu umowy najmu, w dniu 4 listopada 2025 r. wystosowała wezwanie przedsądowe do wydania nieruchomości oraz do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Wezwanie to jednoznacznie wyrażało brak zgody Gminy na kontynuowanie władania nieruchomością przez Podmiot bez podstawy prawnej oraz potwierdzało, że Gmina sprzeciwia się dalszemu korzystaniu z nieruchomości po ustaniu stosunku najmu. Jednocześnie Gmina podjęła dalsze działania prawne zmierzające do odzyskania nieruchomości.

Należy podkreślić, że po dniu rozwiązania umowy najmu nie istniał pomiędzy Gminą a Podmiotem żaden stosunek prawny uprawniający Podmiot do korzystania z nieruchomości, a Gmina nie wyrażała - ani w sposób wyraźny, ani dorozumiany - zgody na dalsze korzystanie z nieruchomości. Okoliczność dokonywania przez Podmiot wpłat pieniężnych określanych jako opłaty za „bezumowne korzystanie z nieruchomości” nie była związana z zawarciem nowej umowy ani z akceptacją tego stanu rzeczy przez Gminę i pozostawała bez wpływu na jej jednoznacznie wyrażony sprzeciw wobec dalszego użytkowania nieruchomości bez tytułu prawnego.

Powyższe stanowisko zostało przykładowo potwierdzone w interpretacji indywidualnej prawa podatkowego Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: DKIS) z dnia:

·27 października 2025 r., znak: 0113-KDIPT1-1.4012.865.2025.1, w której DKIS wskazał, iż: „Z przedstawionych powyżej okoliczności sprawy wynika, że nie tolerują Państwo sytuacji, w której Najemca zajmował większą część Nieruchomości, niż zostało to określone w zawartej pomiędzy stronami umowie, a więc nie wyrazili Państwo zgody (ani wyraźnej, ani dorozumianej) na korzystanie z większej części Nieruchomości. Bezumowne korzystanie przez Najemcę z większej część Nieruchomości, niż zostało to określone w zawartej pomiędzy stronami umowie nie jest świadczeniem usług, o których mowa w art. 8 ustawy, ponieważ niezwłocznie po dokonaniu kontroli zwrócili się Państwo do Najemy o zwolnienie zajętej bezumownie części Nieruchomości, a Najemca bezzwłocznie zwolnił bezumownie zajmowaną część Nieruchomości. Podjęcie takich działań wobec Najemcy świadczy o tym, że pomiędzy Państwem i korzystającym bezumownie z większej części Nieruchomości nie istniał żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny, w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. W związku z powyższym obciążenie Najemcy opłatą przewidzianą w Cenniku za okres bezumownego korzystania z większej części Nieruchomości, niż zostało to określone w zawartej pomiędzy stronami umowie, nie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu, wymienionych w art. 5 ustawy i tym samym nie podlega opodatkowaniu, gdyż w przedstawionych okolicznościach brak jest Państwa zgody (zarówno wyraźnej, jak i dorozumianej) na zajęcie większej części Nieruchomości, niż zostało to określone w zawartej pomiędzy stronami umowie”.

·10 stycznia 2023 r., znak: 0111-KDIB3-1.4012.757.2022.1.KO, w której DKIS wskazał, iż: „Przy takim opisie sprawy nie można zatem mówić o jakimkolwiek jawnym lub dorozumianym stosunku prawnym łączącym Państwa z korzystającym bezumownie z lokalu. Opłata za bezumowne korzystanie w tym przypadku ma charakter odszkodowawczy i nie podlega opodatkowaniu VAT. Jak już wskazano wyżej Spółka zwracała się kilkakrotnie z wnioskiem o możliwość dalszego najmu lokalu, jednak za każdym razem nie wyrażaliście Państwo na to zgody. Potwierdza to, również Państwa zachowanie podczas postępowania sądowego. Natomiast przyjęcie odpłatności od Spółki za bezumowne korzystanie z lokalu nie świadczy o akceptacji takiego stanu. Państwo traktują tę odpłatność jako rekompensatę za zajęcie lokalu i uniemożliwienie swobodnego nim dysponowania na potrzeby własne. Tym samym bezumowne korzystanie z lokalu bez tytułu prawnego i bez zgody Państwa (wyraźnej lub dorozumianej), nie stanowi usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a zapłata z tego tytułu odszkodowania nie stanowi należności za jej wykonanie. W konsekwencji nie stanowi transakcji podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy”.

W związku z powyższym, należy stwierdzić, że od otrzymywanych od Podmiotu opłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości Gmina nie jest zobowiązana do rozliczenia podatku należnego, czynność ta nie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu wymienionych w art. 5 ustawy o VAT i tym samym nie podlega opodatkowaniu.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 2 pkt 6 ustawy:

W świetle art. 7 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Definicja świadczenia usług ma zatem charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatnika w ramach działalności gospodarczej.

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy zatem rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy jednak zaznaczyć, iż nie każde działanie, powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji, może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy. Aby tak się stało muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:

-w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona jest bezpośrednio beneficjentem świadczenia,

-świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Zarówno ustawa o podatku od towarów i usług, jak i przepisy wykonawcze do niej nie definiują pojęcia „bezumowne korzystanie”. Kwestie związane z bezumownym korzystaniem z cudzej rzeczy regulują przepisy art. 224, art. 225 oraz art. 674 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795), zwanej dalej Kodeksem cywilnym.

Na podstawie art. 224 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

W oparciu natomiast o art. 225 Kodeksu cywilnego:

Z ww. regulacji wynika, że w sytuacji wytoczenia powództwa – przeciwko samoistnemu posiadaczowi w złej wierze – jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy oraz jest odpowiedzialny za jej stan. Ponadto, spoczywa na nim obowiązek zwrotu pobranych od powyższej chwili pożytków, których nie zużył, jak również winny jest uiścić wartość tych, które zużył.

Zgodnie z art. 674 Kodeksu cywilnego:

Podkreślenia wymaga również, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania, zatem w tym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego.

Na gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą, musi istnieć związek przyczynowy.

Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:

W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych, szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

Państwa wątpliwości w analizowanym przypadku dotyczą tego, czy bezumowne korzystanie z nieruchomości nie stanowi czynności podlagającej opodatkowaniu VAT, a tym samym Gmina nie jest zobowiązana do rozliczenia VAT należnego z tytułu otrzymywanych opłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Odnosząc się do powyższego na podstawie analizy powołanych przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o podatku od towarów i usług należy stwierdzić, że przy rozstrzyganiu wątpliwości, czy bezumowne korzystanie z nieruchomości podlega opodatkowaniu w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, decydują w każdym przypadku konkretne okoliczności.

Kluczową kwestią jest fakt istnienia zgody (choćby dorozumianej) na użytkowanie przez np. nierzetelnego posiadacza, bądź czynienie jakichkolwiek kroków przez uprawniony podmiot celem odzyskania tejże nieruchomości, w przypadku braku takiej zgody.

W przypadku wystąpienia przeciwko podmiotowi korzystającemu z określonej rzeczy bez tytułu prawnego np. z powództwem sądowym lub też w przypadku czynienia jakichkolwiek innych kroków celem wyegzekwowania tejże nieruchomości – nie można powiedzieć, że pomiędzy stronami zdarzenia istnieje określony stosunek prawny – jawny czy też dorozumiany – skutkujący realizacją wzajemnych świadczeń. W takiej sytuacji świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym obowiązek świadczenia usług jak i wynagrodzenie za to świadczenie – nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością i wynikłe z tego tytułu szkody, zgodnie z art. 471 Kodeksu cywilnego.

Inaczej należy jednak oceniać sytuację, gdy korzystający z nieruchomości użytkuje ją za zgodą właściciela (nawet dorozumianą) płacąc z tego tytułu określone kwoty, a także sytuację kiedy właściciel rzeczy (np. nieruchomości) – z różnych względów – toleruje sytuację, w której przy braku formalnego stosunku prawnego, inny podmiot korzysta z należącej do niego rzeczy. W tych okolicznościach wynagrodzenie otrzymane przez właściciela z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy spełnia definicję świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i na podstawie art. 5 ust. 1 cyt. ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Z opisu sprawy wynika, iż w 2025 r. nabyli Państwo nieruchomość od użytkownika wieczystego. Przed dniem zakupu nieruchomość była wykorzystywana przez użytkownika wieczystego do prowadzenia działalności gospodarczej. Po nabyciu nieruchomości przez Państwa, tj. po dniu 23 czerwca 2025 r., prawa i obowiązki wynikające z umowy najmu przeszły na Państwa jako nowego właściciela nieruchomości. Wójt Gminy wypowiedział Podmiotowi umowę najmu z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, ze skutkiem na dzień 31 października 2025 r. Pomimo upływu okresu wypowiedzenia Podmiot nie wydał Państwu nieruchomości oraz nadal faktycznie z niej korzysta. W dniu 4 listopada 2025 r. wystosowali Państwo do Podmiotu wezwanie przedsądowe do wydania nieruchomości oraz do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Wezwanie to jednoznacznie wyrażało brak Państwa zgody na dalsze korzystanie z nieruchomości przez Podmiot po dniu rozwiązania umowy najmu oraz potwierdzało, że nie akceptują Państwo kontynuowania władania nieruchomością bez tytułu prawnego. W wezwaniu przedsądowym ustalili Państwo stawkę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Jednocześnie podjęli Państwo dalsze kroki prawne w celu odzyskania nieruchomości i obecnie prowadzone jest postępowanie sądowe mające na celu jej wydanie. Pozew do Sądu został złożony dnia 6 lutego 2026 r. Wystawiali Państwo faktury za okresy miesięczne oraz dostarczali je korzystającemu. W 2026 r. wystawili Państwo faktury VAT na rzecz korzystającego, jednak z uwagi na złożenie pozwu do sądu w lutym, faktury te zostały odpowiednio skorygowane i na ich miejsce zostały wystawione noty księgowe. Wystawione faktury z dnia 10.12.2025 r. oraz 12.01.2026 nie zostały skorygowane. Od momentu nabycia nieruchomości zajętej przez Podmiot dążyli Państwo do wydania nieruchomości przez korzystającego z niej bezumownie. Z uwagi na brak wydania nieruchomości wyznaczyli Państwo odszkodowanie za bezumowne korzystanie oraz poinformowali o tym fakcie korzystającego. Jednocześnie nie udzielili Państwo zgody na zajmowanie nieruchomości, o czym korzystający był wielokrotnie informowany pisemnie. Państwa celem jest bowiem wykorzystywanie nieruchomości na cele gminne, nie na cele najmu na rzecz Podmiotu, który obecnie korzysta z niej bezumownie.

W przypadku bezumownego korzystania z cudzej własności właścicielowi przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za bezprawne korzystanie z jego nieruchomości. Zapłata określonej kwoty pieniężnej wiąże się z prawem żądania naprawienia wynikłej szkody z tytułu bezprawnego korzystania z nieruchomości. Żądanie wynagrodzenia (roszczenia pieniężnego) w swojej istocie nie stanowi należności za wykonanie usług, lecz jest rekompensatą za niemożność pobierania pożytków i używania nieruchomości w okresie bezumownego korzystania.

Z przedstawionych powyżej okoliczności sprawy wynika, że nie tolerują Państwo sytuacji, w której Podmiot użytkuje bezumownie nieruchomość należącą do Państwa, i bez Państwa zgody. Skierowali Państwo sprawę na drogę postępowania sądowego, występując przeciwko Podmiotowi, który korzysta bezumownie z Państwa nieruchomości.

W związku z powyższym obciążenie Podmiotu użytkującego bezumownie nieruchomość należącą do Państwa, bez Państwa zgody, nie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu, wymienionych w art. 5 ustawy i tym samym nie podlega opodatkowaniu, gdyż w przedstawionych okolicznościach brak jest Państwa zgody (zarówno wyraźnej, jak i dorozumianej) na zajęcie nieruchomości.

Przy takim opisie sprawy nie można zatem mówić o jakimkolwiek jawnym lub dorozumianym stosunku prawnym łączącym Państwa z korzystającym bezumownie z nieruchomości. Ewentualna opłata za bezumowne korzystanie w tym przypadku będzie miała charakter odszkodowawczy i nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT.

Tym samym bezumowne korzystanie z nieruchomości bez tytułu prawnego i bez zgody Państwa (wyraźnej lub dorozumianej), nie stanowi usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a ewentualna zapłata z tego tytułu odszkodowania nie stanowi należności za jej wykonanie.

W konsekwencji nie stanowi transakcji podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W konsekwencji Państwa stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Informuję, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie poruszone we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem – nie mogą być zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Odnośnie powołanych interpretacji indywidualnych zauważam, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych, co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.