Jaka stawka VAT dla usług świadczonych przez rybaków na rzecz ochrony środowiska morskiego

PROBLEM

W najbliższym czasie przystąpimy do projektu obejmującego grupę operacji związanych z działaniami zmierzającymi do osiągnięcia lub utrzymania dobrego stanu środowiska w środowisku morskim zgodnie z art. 25 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 2021/1139 w ramach działania: Ochrona środowiska naturalnego i zmniejszenia wpływu działalności rybackiej na środowisko, w zakresie wspierania zrównoważonego rybołówstwa oraz odbudowy i ochrony żywych zasobów wodnych objętego programem Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027. Celem projektu jest przyczynienie się do ochrony i odbudowy wodnej różnorodności biologicznej i ekosystemów wodnych. Efektem projektu jest stworzenie bazy danych obserwacji środowiskowych. Będziemy zawierać umowy z armatorami statków rybackich, którzy uczestniczą w projekcie w ramach realizacji operacji. Podczas procesu połowowego rybak będzie korzystał z aplikacji MIR-PIB i zbierał dane tj.: warunki hydrometeorologiczne, temperaturę wody, zasolenie, użyte narzędzia połowowe, czas ekspozycji i miejsce połowu oraz dane połowowe ilościowe i jakościowe, w tym gatunki wrażliwe i chronione (ryby, ptaki i ssaki morskie). Będą zatem świadczyć usługi prośrodowiskowe. W związku z tym wystawią fakturę na działania zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem stawkę podatku w wysokości 0% stosuje się m.in. do usług związanych z ochroną środowiska morskiego. Czy nasze stanowisko jest prawidłowe i można zastosować stawkę 0%? Mając powyższe na uwadze biorący udział w operacji są uczestnikami projektu, o który mowa w art. 21 ust. 1 pkt 137 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i tym samym środki otrzymane jako pomoc udzielona w ramach programu finansowanego z udziałem środków europejskich są zwolnione od podatku od osób fizycznych. Środki europejskie, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, to środki pochodzące z funduszy strukturalnych, Europejskiego Funduszu Rybackiego. Czy nasze stanowisko jest prawidłowe i można zastosować zwolnienie? Jaką stawką miałaby zastosowanie do w/w usług, jeżeli nie korzystałyby ze zwolnienia?

RADA

Jeżeli dane zbierane przez rybaków w trakcie połowów będą wykorzystywane przez państwa członkowskie UE do tworzenia strategii morskiej dla swoich wód morskich lub dla wód morskich danego regionu bądź podregionu morskiego mającej na celu zachowanie dobrego stanu środowiska morskiego, to usługi świadczone przez rybaków można uznać za związane z ochroną tego środowiska. W takim przypadku stawka podatku VAT będzie wynosiła 0%.

UZASADNIENIE

Mając na uwadze brzmienie przywołanych poniżej przepisów ustawy o VAT oraz rozporządzenia PEiRUE i dyrektywy ramowej (dalej akty prawa UE) w pierwszej kolejności powiedzieć należy, że stawka podatku VAT w wysokości 0% ma zastosowanie m.in. do świadczenia usług usług związanych z ochroną środowiska morskiego. Usługi te powinny mieć na celu prowadzenie takich działań, które przyczyniają się osiągnięcia celu środowiskowego, jakim jest „ [...] dobry stan środowiska wód morskich tworzących zróżnicowane i dynamiczne pod względem ekologicznym oceany i morza, które są czyste, zdrowe i urodzajne w odniesieniu do panujących w nich warunków, zaś wykorzystanie środowiska morskiego zachodzi na poziomie, który jest zrównoważony i gwarantuje zachowanie możliwości użytkowania i prowadzenia działań przez obecne i przyszłe pokolenia [...]”.

Odnosząc powyższe do naszego przypadku w kolejności powiedzieć należy, że jeżeli dane zbierane przez rybaków w trakcie połowów będą wykorzystywane przez państwa członkowskie UE do tworzenia strategii morskiej dla swoich wód morskich lub dla wód morskich danego regionu bądź podregionu morskiego, mającej na celu zachowanie dobrego stanu środowiska morskiego, to usługi świadczone przez rybaków można uznać za związane z ochroną tegoż środowiska. W takim przypadku stawka podatku VAT będzie wynosiła 0%.

W odniesieniu do zapytania o zwolnienie od podatku dochodowego na podstawie przepisu z art. 21 ust. 1 pkt 137 ustawy o PIT powiedzieć najpierw należy, że zwolnienie to ma zastosowanie do pomocy udzielonej uczestnikowi projektu w ramach programu finansowanego ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz z niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA).

Z uwagi na użycie w przepisie z art. 21 ust. 1 pkt 137 ustawy o PIT pojęcia „pomoc” oraz pojęcia „uczestnik” koniecznym jest wyjaśnienie w jaki sposób należy je rozumieć, ponieważ w przepisach ustawy o PIT nie zamieszczono ustawowej ich definicji. Z tego też względu w celu wyjaśnienia jak należy je rozumieć koniecznym jest posłużenie się językowym (słownikowym) ich rozumieniem.

Mając powyższe na uwadze w oparciu o internetowe wydanie Słownika języka polskiego PWN powiedzieć należy, że:

• przez pomoc należy rozumieć jakieś działanie, które ułatwia wykonywanie jakichś czynności,
• uczestnikiem jakiegoś programu jest osoba, która czynnie w nim uczestniczy. 

W związku z powyższym powiedzieć należy, że aby możliwe było skorzystanie z przedmiotowego zwolnienia od podatku dochodowego, to koniecznym jest czynne uczestniczenie w danym projekcie, na co podatnik otrzymuje pomoc, która ułatwia, a niekiedy nawet umożliwia to uczestniczenie.

Odnosząc powyższe do opisanego przypadku w przekonaniu autora kwestia zwolnienia od podatku kształtuje się jak niej:

• Środki otrzymane przez nas na realizację programu, z których będziemy finansowali wynagrodzenia dla rybaków zbierających w trakcie połowów dane stanowią dla nas pomoc przyznaną na realizację projektu, bez której nie moglibyśmy czynnie w nim uczestniczyć,
• Środków otrzymanych przez rybaków nie można uznać za pomoc przyznaną w ramach projektu. Stanowią one bowiem wynagrodzenie, które otrzymują rybacy z tytułu wykonania usług zbierania danych.

Marian Szałucki

doradca podatkowy