Orzeczenie o kształceniu specjalnym dla ucznia z ADHD – co i kiedy się zmieni

Diagnoza ADHD nie daje uczniowi automatycznego prawa do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego – nawet jeśli jego funkcjonowanie w szkole wyraźnie odbiega od normy. Odpowiedź MEN na interpelację nr 16814 precyzuje, gdzie kończy się kształcenie specjalne, a gdzie zaczyna się pomoc psychologiczno-pedagogiczna – i dlaczego ta granica ma kluczowe znaczenie dla rodziców i dyrektorów szkół.

ADHD orzeczenie kształcenie specjalne, uczeń z ADHD wsparcie szkoła, pomoc psychologiczno-pedagogiczna ADHD, uczeń z adhd, kształcenie specjalne, orzeczenie kształcenia specjalnego

Uczeń z ADHD a kształcenie specjalne – co mówią przepisy

Kształcenie specjalne, zgodnie z art. 127 ust. 1 Prawa oświatowego, organizuje się wyłącznie dla trzech grup uczniów: niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. MEN jednoznacznie wskazuje, że występowanie u dziecka zaburzeń neurorozwojowych – w tym ADHD – nie może być utożsamiane ze stwierdzeniem niepełnosprawności ani niedostosowania społecznego.

Oznacza to, że uczeń z ADHD, który nie spełnia żadnej z tych trzech przesłanek, nie uzyska orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wyłącznie na podstawie diagnozy. Dotyczy to również sytuacji, gdy jego funkcjonowanie edukacyjne jednoznacznie wskazuje na konieczność stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

Orzeczenie o kształceniu specjalnym niedostępne – jakie wsparcie przysługuje uczniowi z ADHD

Brak możliwości uzyskania orzeczenia nie oznacza braku wsparcia. MEN wskazuje, że każdy uczeń z ADHD może korzystać z pomocy psychologiczno-pedagogicznej organizowanej przez szkołę – bez konieczności posiadania jakiegokolwiek dokumentu z poradni. Nauczyciel ma obowiązek dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb ucznia już na podstawie własnego rozpoznania.

Jeśli uczeń posiada opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej wskazującą na potrzebę dostosowań, zakres wsparcia może być sformalizowany. Katalog przyczyn objęcia pomocą psychologiczno-pedagogiczną nie jest zamknięty – szkoła może i powinna jej udzielić również wtedy, gdy u ucznia z ADHD występują uwarunkowania inne niż wprost wymienione w przepisach.

To istotna zmiana praktyczna – jednak dla rodziców uczniów z ADHD o złożonych potrzebach nadal może być niewystarczająca. Dostosowania na podstawie rozpoznania nauczyciela nie są tożsame z indywidualnym programem edukacyjno-terapeutycznym, który przysługuje wyłącznie uczniom objętym kształceniem specjalnym.

Kształcenie specjalne dla ucznia z ADHD – czy przepisy się zmienią

MEN prowadzi prace nad nowym, trójpoziomowym modelem wsparcia opartym na ocenie funkcjonalnej ucznia, której pierwsze elementy weszły w życie na mocy rozporządzenia z 2 marca 2026 r. W planowanym modelu dostęp do najwyższego poziomu wsparcia – odpowiadającego dziś orzeczeniu – ma być uzależniony od potrzeby funkcjonalnej, a nie od diagnozy medycznej. Oznaczałoby to, że uczeń z ADHD bez stwierdzonej niepełnosprawności mógłby zostać objęty takim wsparciem. MEN nie podał jednak wiążącego terminu złożenia wniosku o wpis projektu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Do czasu wdrożenia nowych rozwiązań obowiązują dotychczasowe przepisy – z całym ich ograniczeniem dla uczniów z ADHD, których trudności nie kwalifikują się do żadnej z trzech ustawowych kategorii kształcenia specjalnego.

Odpowiedź Ministra Edukacji na interpelację nr 16814 w sprawie systemowego wsparcia uczniów z ADHD oraz statusu reformy orzecznictwa i pomocy psychologiczno-pedagogicznej »

Oprac. Agata Wróbel