Kiedy pracodawca może odwołać pracownika z urlopu

Urlop wypoczynkowy stanowi jedno z podstawowych uprawnień pracowniczych, gwarantujących pracownikowi możliwość nieprzerwanego odpoczynku. W wyjątkowych przypadkach przepisy Kodeksu pracy dopuszczają jednak możliwość odwołania pracownika z urlopu. Uprawnienie to może zostać zrealizowane wyłącznie w ściśle określonych warunkach, a jego zastosowanie wiąże się z określonymi konsekwencjami dla pracodawcy.

Kiedy pracodawca może odwołać pracownika z urlopu

Udzielenie urlopu wypoczynkowego zgodnie z planem urlopów lub w oparciu o porozumienie z pracodawcą pozwala pracownikowi na rozpoczęcie wykorzystywania urlopu zgodnie ze swoim uznaniem. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku cały okres udzielonego urlopu wypoczynkowego będzie mógł być wykorzystany zgodnie z pierwotnymi założeniami. W przypadkach szczególnych uprawnieniem pracodawcy jest odwołanie pracownika z urlopu.

Warunki odwołania pracownika z urlopu

Prawidłowe odwołanie pracownika z urlopu wypoczynkowego wymaga wystąpienia łącznie dwóch przesłanek:

1. Konieczność obecności pracownika w zakładzie pracy w terminie wykorzystywanego urlopu wypoczynkowego. Potrzeba ta powinna wynikać z nadzwyczajnych i istotnych okoliczności, mających znaczenie dla funkcjonowania przedsiębiorstwa lub zapewnienia prawidłowej organizacji pracy. Nie każda trudność organizacyjna uzasadnia przerwanie urlopu.

2. Okoliczności uzasadniające odwołanie muszą ujawnić się dopiero po rozpoczęciu przez pracownika korzystania z urlopu. Jeżeli pracodawca wiedział wcześniej o zdarzeniach wymagających obecności pracownika, powinien odpowiednio zaplanować lub przesunąć termin urlopu, a nie odwoływać pracownika w trakcie jego trwania.

Pracodawca, zanim podejmie ostateczną decyzję w sprawie odwołania pracownika z urlopu, powinien dokonać analizy, czy przesłanka uzasadniająca decyzję w sprawie przerwania urlopu ma właściwą rangę oraz czy okoliczności uzasadniające odwołanie pracownika z urlopu ujawniły się dopiero po tym, jak pracownik rozpoczął wykorzystywanie urlopu.

Przekazanie informacji o odwołaniu z urlopu

Podjęcie przez pracodawcę decyzji w sprawie odwołania pracownika z urlopu nie powoduje po stronie zatrudnionego obowiązku przerwania pracy i powrotu do zakładu. Decyzja pracodawcy musi bowiem do pracownika dotrzeć, co w praktyce może okazać się bardzo problematyczne.

Pracownik podczas urlopu może dowolnie decydować o miejscu i sposobie spędzania wolnego czasu. Przepisy nie nakładają na niego obowiązku informowania pracodawcy o miejscu pobytu ani przekazywania danych umożliwiających stały kontakt. Przekazanie takich danych może mieć charakter dobrowolny.

Informacja o odwołaniu może zostać przekazana przez pracodawcę lub jego przedstawiciela, np. przełożonego czy pracownika działu kadr. Nie powinno się jednak wykorzystywać do tego osób trzecich spoza zakładu pracy, takich jak członkowie rodziny, czy osoby wskazane do kontaktu w nagłych przypadkach.

Obowiązek powrotu do pracy

Jeżeli pracownik zostanie skutecznie poinformowany o odwołaniu z urlopu, ma obowiązek zastosować się do polecenia pracodawcy i przerwać wypoczynek. Termin stawienia się do pracy powinien jednak uwzględniać rzeczywiste możliwości powrotu pracownika. Pracodawca nie może wymagać dotarcia do zakładu pracy w czasie, który obiektywnie nie pozwala na bezpieczne i realne zorganizowanie podróży.

Przepisy nie nakładają na pracodawcę obowiązku szczegółowego uzasadniania decyzji o odwołaniu z urlopu. W praktyce, wskazanie przyczyn takiej decyzji sprzyja jednak przejrzystości działań i pozwala ocenić, czy zostały spełnione ustawowe warunki odwołania.

Konsekwencje odwołania pracownika z urlopu

Odwołanie pracownika z urlopu powoduje konieczność wykorzystania niewykorzystanej części urlopu w późniejszym terminie, co oznacza, że pracownik musi ponownie złożyć wniosek urlopowy.

Ponadto pracodawca jest zobowiązany zwrócić pracownikowi koszty poniesione w bezpośrednim związku z odwołaniem z urlopu. Przepisy nie wskazują jednak, o jakie koszty chodzi. Przyjmuje się, że pracownik może liczyć na zwrot kosztów, które zostały faktycznie poniesione i udokumentowane. W szczególności do kosztów tych zaliczają się koszty przejazdu czy opłaty za wykupione wczasy – zakwaterowanie w ośrodku wypoczynkowym czy w hotelu.

Odwołanie z urlopu jest więc nadzwyczajnym uprawnieniem pracodawcy, które może być stosowane jedynie w wyjątkowych i nieprzewidzianych okolicznościach. W każdym przypadku powinno być poprzedzone oceną konieczności takiego działania oraz poszanowaniem prawa pracownika do wypoczynku.

ŹRÓDŁO: INFORLEX/PIP

Oprac. Katarzyna Bogucka, Redakcja INFORLEX