Minimalne wynagrodzenie może być niższe

Ustawa z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (DzU nr 200, poz. 1679 ze zm.) w art. 6 ust. 2 przewidziała, że do końca 2005 r. wynagrodzenie pracownika w okresie jego pierwszych dwóch lat pracy może być obniżone w stosunku do ustawowej kwoty.

Tę regulację zaskarżyła do Trybunału Konstytucyjnego Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, powołując się we wniosku na naruszenie następujących norm ustawy zasadniczej: zasady równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji (art. 32 ust. 2), zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że taka regulacja została celowo przyjęta w związku z walką z narastającym bezrobociem, bezpośrednio związanym z wejściem na rynek pracy wielu młodych ludzi z roczników „wyżu” demograficznego. Choć regulacja ta niewątpliwie narusza interesy pewnej grupy pracowników, to jednak została wprowadzona dla realizacji innego celu konstytucyjnego, zapisanego w art. 65 ust. 5, który stanowi, że władze publiczne prowadzą politykę zmierzającą do pełnego, produktywnego zatrudnienia.

Ustawodawca, zdaniem TK, zakładał, że zachęci to pracodawców do zatrudniania ludzi młodych, niemających żadnego doświadczenia zawodowego, którzy na rynku pracy nie mieliby szans na znalezienie pracy. Cel ten uzasadnia zatem naruszenie zasady równości w zakresie uprawnień płacowych.

Trybunał stwierdził ponadto, że wybór kryterium stażu pracy nie jest przypadkowy. Staż pracy ma bezpośredni wpływ na wiele uprawnień pracowniczych, np. wymiar urlopu, wysokość odprawy. Stanowi też dla pracodawcy podstawowe lub pomocnicze kryterium do oceny przydatności do pracy danego pracownika. Jest to też kryterium porównywalne i w miarę obiektywne.

W stosunkach pracy, zdaniem TK, równość wobec prawa nie może oznaczać jednakowych praw i obowiązków pracowniczych. Określenie wysokości minimalnego wynagrodzenia (i pośrednio - również innych uprawnień pracowniczych) może spełniać doniosłą rolę społeczną - zapewnić możliwość wykonywania pracy przez większą grupę pracowników. Takie działanie spełnia konstytucyjny postulat urzeczywistniania zasad sprawiedliwości społecznej, określony w art. 2 konstytucji. Zaś ochrona miejsc pracy powinna opierać się na ważeniu interesów pracodawcy i zatrudnionych. Korzystanie z dopuszczonych prawem środków ograniczenia uprawnień pracowniczych w celu zachowania miejsc pracy, w określonych przypadkach (np. zagrożenia bytu ekonomicznego przedsiębiorstwa), zasługują na pełną aprobatę.