Kontrola NIK: błędy w nadzorze nad firmami wod.-kan.

Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Natomiast gminy najczęściej powierzają jego realizację wyspecjalizowanym podmiotom działającym w różnorodnej formie prawnej - jako spółki prawa handlowego, zakłady budżetowe lub jednostki organizacyjne gminy. Jak pokazują dane Izby Gospodarczej Wodociągi Polskie, ponad 80% spółek handlowych świadczących usługi w dziale poboru, uzdatniania i rozprowadzania wody to podmioty będące własnością samorządu. Niestety, powoduje to sytuację, że samorządy występują niejako w potrójnej roli: właściciela przedsiębiorstwa, regulatora i przedstawiciela konsumentów. A to oznacza, że JST nie wykorzystuje skutecznie swoich uprawnień i nie chroni mieszkańców przed stałym wzrostem cen za dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. Doprowadziło to do takiego stanu, że przez osiem lat ceny wody i ścieków wzrosły o ponad 60%. Co więcej, opłaty te osiągnęły już taki poziom, że może zostać naruszona unijna zasada dostępności cenowej usług (przyjmuje się, że obciążenia budżetu rodziny z tytułu opłat za wodę i ścieki nie powinny przekroczyć 3 proc. dochodów netto). Tej sytuacji przyjrzała się Najwyższa Izba Kontroli (NIK). Kontrola obejmowała okres od stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2015 r., a także działania wcześniejsze oraz podejmowane do czasu zakończenia kontroli, o ile miały wpływ na realizację kontrolowanych zadań. Kontrolą objęto łącznie 10 jednostek, tj. pięć urzędów miast (w Krakowie, Lublinie, Poznaniu, Szczecinie i Wrocławiu) oraz pięć przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych z siedzibą w tych miastach.