Gminy w pułapce dziedziczenia

Gminy coraz częściej dziedziczą po swoich mieszkańcach nie majątek, lecz problemy i zobowiązania. Choć przepisy prawa spadkowego zakładają ochronę samorządów przed długami, praktyka pokazuje coś przeciwnego: system działa niespójnie, egzekucje są prowadzone zanim ustalony zostanie majątek spadkowy, a koszty ponoszone przez gminy często przewyższają wartość odziedziczonego mienia. Organizacje samorządowe od lat ostrzegają, że mechanizmy, które miały chronić gminy, w wielu przypadkach nie działają.

Podstawowe zasady dziedziczenia przez gminy określa Kodeks cywilny. Jednak ich praktyczne działanie odbiega od zamierzeń ustawodawcy. Przepis art. 935 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) przewiduje, że jeśli zmarły nie pozostawił żadnych spadkobierców ustawowych ani testamentowych, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania. Jednocześnie art. 1023 k.c. pozbawia gminę prawa do odrzucenia spadku i nakazuje uznać, że przyjmuje go z dobrodziejstwem inwentarza.