Obowiązek podatkowy w VAT – przegląd najnowszych interpretacji indywidualnych

Obowiązek podatkowy w VAT powstaje – zgodnie z zasadą ogólną z art. 19a ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) – z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usług, chyba że wcześniej zostanie wpłacona zaliczka. Ustawa przewiduje jednak szereg wyjątków. Dla wybranych kategorii czynności, takich jak dostawa energii elektrycznej, usługi najmu czy odprowadzania ścieków, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury (art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT). Dla usług przyjmowanych częściowo – z chwilą wykonania każdej rozliczonej części (art. 19a ust. 2 ustawy o VAT). Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów rządzi się z kolei odrębną regułą z art. 20 ustawy o VAT. W praktyce wielu podatników napotyka trudności w prawidłowym ustaleniu momentu powstania obowiązku podatkowego, zwłaszcza w nietypowych stanach faktycznych. Poniższy przegląd najnowszych interpretacji indywidualnych wydanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej porządkuje najważniejsze problemy praktyczne.

I. Dostawa mediów

1. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy, gdy świadczymy usługę polegającą na ograniczeniu produkcji energii

Ograniczenie produkcji energii na polecenie operatora systemu przesyłowego za wynagrodzeniem to świadczenie usługi podlegające opodatkowaniu VAT. Dyrektor KIS uznał, że obowiązek podatkowy powstaje dla tej usługi z chwilą jej wykonania, czyli w momencie poznania wysokości wynagrodzenia, a nie jego akceptacji.

Spółka prowadząca farmy fotowoltaiczne była zobowiązana do ograniczania produkcji energii na polecenie operatora systemu przesyłowego. Z tytułu zaniżenia wytwarzania przysługiwała jej rekompensata finansowa, której wysokość ustalana jest dopiero po przejściu wieloetapowej procedury weryfikacyjnej przez operatora. Spółka twierdziła, że obowiązek podatkowy powstaje w dniu złożenia przez nią oświadczenia o akceptacji kwoty rekompensaty – bo wtedy dochodzi do zawarcia umowy i ustalenia wynagrodzenia. Organ nie zgodził się z tym stanowiskiem. W piśmie z 2 marca 2026 r. (sygn. 0112-KDIL1-2.4012.747.2025.1.MR) czytamy: