Za udostępnienie informacji publicznej można pobrać opłatę

Analiza i zebranie danych objętych wnioskiem o udzielenie informacji publicznej może się wiązać z opłatami. W szczególności gdy czynności te nie mogą być wykonane w ramach normalnych zasad funkcjonowania danego organu - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej jest uprawniony do pobrania stosownej opłaty w wysokości odpowiadającej kosztom, które dodatkowo musi ponieść w związku z żądanym sposobem udostępnienia lub przekształcenia informacji w formę wskazaną przez wnioskującego (art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej; dalej: u.d.i.p.).

NSA w wyroku z 26 maja 2021 r. (sygn. akt III OSK 411/21) stwierdził: Żaden przepis nie sprzeciwia się uprawnieniu odzyskania kosztu pracy związanej z udostępnieniem informacji publicznej, pod warunkiem jednak, że zostanie wykazane, iż ów koszt przekracza normalny koszt funkcjonowania bazy technicznej i zasobów ludzkich (pracowniczych) organu. Nie chodzi tu zatem o wszelkie koszty związane z żądaniem udostępnienia informacji publicznej, ale koszty, które niejako przekraczają "zwykłe koszty" funkcjonowania podmiotu zobowiązanego, które wynikają z postawionych przed nim zadań. Kosztem dodatkowym jest zatem wydatek rzeczywiście poniesiony ponad koszt funkcjonowania podmiotu zobowiązanego związany z realizacją wskazanego we wniosku sposobu udostępnienia informacji publicznej.

Udostępnienie informacji publicznej - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 ust. 2 u.d.i.p. - następuje nieodpłatnie. W szczególnych przypadkach dopuszczone jest odstąpienie od zasady nieodpłatności dostępu do informacji publicznej na podstawie art. 15 ust. 1 u.d.i.p. Tu ważne jest, że ewentualna odpłatność powinna dotyczyć nie wszystkich, ale wyłącznie dodatkowych kosztów związanych z przygotowaniem informacji, która ma zostać udostępniona z zachowaniem sposobu i formy wskazanych w żądaniu strony.

Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia kosztów dodatkowych, o których mowa w analizowanym przepisie. Niemniej w orzecznictwie wskazuje się, że koszty dodatkowe to takie, które obejmują wydatki rzeczywiście poniesione ponad koszt funkcjonowania podmiotu zobowiązanego, które wynikają z postawionych przed tym podmiotem zadań. Zatem koszty dodatkowe muszą być ustalone każdorazowo w konkretnej sprawie.

Z samego przepisu nie wynika również obowiązek ustalenia opłaty, a jedynie możliwość jej pobrania, która nie jest uzależniona od spełnienia żadnej przesłanki - według uznania podmiotu udostępniającego. Tu należy jednak mieć na uwadze, że uznanie organu wynikać ma z obowiązku starannego rozważenia, czy w konkretnym przypadku opłatę taką wymierzyć, a ponadto wykazania, że w wyniku udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, koszty dodatkowe zostały poniesione. Wysokość przedmiotowej opłaty ma zatem odpowiadać kosztom rzeczywistym, realnym, adekwatnym do poniesionych.

(na podst. P.Maliszewski „Naliczenie kosztu…” GSiA nr 9 z 2021 r.)