Zmiana formy opodatkowania działalności w 2026 roku. Jak wybór wpłynie na składkę zdrowotną

Podatnicy, którzy chcą zmienić w 2026 r. formę opodatkowania na podatek liniowy albo ryczałt ewidencjonowany muszą złożyć oświadczenia w tej sprawie do 20 lutego 2026 r., jeżeli pierwszy przychód osiągnęli w styczniu 2026 r. Przy wyborze podatku należy wziąć pod uwagę nie tylko korzyści z określonej formy opodatkowania, lecz także wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, która zależy od tego jaki podatek płaci przedsiębiorca.

Składka zdrowotna dla przedsiębiorców w 2026 r. – co się zmieni »

Wybór opodatkowania ryczałtem ewidencjonowanym na 2026 r.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych od kilku lat jest najkorzystniejszą formą opodatkowania dla wielu małych firm. Rozliczenie w formie ryczałtu mogą wybrać podatnicy, jeżeli w ubiegłym roku podatkowym uzyskiwali przychody:

• z działalności gospodarczej prowadzonej wyłącznie samodzielnie w wysokości nieprzekraczającej 2 000 000 euro,
• przychody wyłącznie z działalności prowadzonej w formie spółki, a suma przychodów wspólników spółki z tej działalności nie przekroczyła kwoty 2 000 000 euro.

W 2026 r. limit przychodów, który decyduje o możliwości korzystania z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wynosi 8 517 200. Limit ten nie dotyczy podatników rozpoczynających działalność gospodarczą w 2026 r.

Chcąc wybrać na 2026 r. ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, podatnik powinien złożyć w urzędzie skarbowym oświadczenie o jego wyborze. Należy to zrobić do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik osiągnął pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód osiągnął w grudniu roku podatkowego. Przykładowo podatnik, który przychód z działalności gospodarczej uzyskał w styczniu 2026 r., oświadczenie o wyborze ryczałtu musi złożyć do 20 lutego 2026 r.

Oświadczenie podatnik składa naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według swojego miejsca zamieszkania, a w przypadku przedsiębiorstwa w spadku – według ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego przedsiębiorcy. W przypadku prowadzenia działalności w formie spółki oświadczenie składają wszyscy wspólnicy, każdy do urzędu skarbowego właściwego według swojego miejsca zamieszkania. Indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych mogą złożyć oświadczenie o ryczałcie poprzez system CEIDG.

Jeżeli w 2025 r. podatnik korzystał z opodatkowania w postaci ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, na 2026 r. nie musi już składać żadnego oświadczenia. Wybór opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dotyczy również lat następnych.

Dla skutecznego wyboru ryczałtu jako formy opodatkowania wystarczające jest dokonanie w odpowiednim terminie odpowiednio oznaczonego przelewu na poczet ryczałtu. Stanowisko takie Dyrektor KIS potwierdził w interpretacji indywidualnej z 16 października 2024 r. (sygn. 0113-KDIPT2-1.4011.422.2024.3.MAP).

Aby w 2026 r. zrezygnować z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, należy złożyć oświadczenie w tej sprawie. O rezygnacji z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych świadczyć będzie również złożenie oświadczenia o wyborze podatku liniowego. To oświadczenie należy złożyć do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik osiągnął pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód osiągnął w grudniu roku podatkowego.

Składka zdrowotna przy ryczałcie

Wyliczenie składki zdrowotnej u osób rozliczających podatek w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych jest zależne od osiągniętego przychodu z działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Ustawa ta za przychód uznaje otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Składka na ubezpieczenie zdrowotne dla ryczałtowców wynosi 9% podstawy jej wymiaru. Podstawa wymiaru składki zdrowotnej jest wyliczana według trzech stawek:

• 60% przeciętnego wynagrodzenia przy rocznych przychodach nieprzekraczających 60 000 zł,

• 100% przeciętnego wynagrodzenia przy rocznych przychodach w przedziale od 60 000 zł do 300 000 zł,

• 180% przeciętnego wynagrodzenia przy rocznych przychodach przekraczających 300 000 zł.

Do ustalenia, w której stawce znajduje się przedsiębiorca, przyjmuje się przychody pomniejszane o kwoty opłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub odliczone od dochodu, na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ostateczna wartość składki zdrowotnej dla osób rozliczających podatek w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych jest zależna od przeciętnego wynagrodzenia. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 22 stycznia 2026 r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw włącznie z wypłatami z zysku w czwartym kwartale 2025 r. wyniosło 9228,64 zł.

W przypadku tej formy opodatkowania roczną podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w roku kalendarzowym i kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia odpowiadającej wysokości progu, który przedsiębiorca ostatecznie osiągnął.

Wybór podatku liniowego na 2026 r.

Istotą podatku liniowego jest to, że bez względu na wysokość dochodu osiąganego z działalności gospodarczej podatnik opłaca podatek dochodowy według jednej stałej stawki, tj. 19%. Ta forma opodatkowania jest więc korzystna dla podatnika o wysokich dochodach z działalności gospodarczej, który przy opodatkowaniu dochodów według skali podatkowej wchodziłby w drugi próg podatkowy.

Wadą podatku liniowego jest m.in. brak możliwości skorzystania z preferencyjnych rozliczeń wspólnie z małżonkiem czy jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Również katalog odliczeń jest węższy niż przy opodatkowaniu według skali podatkowej.

O rezygnacji z opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej podatkiem liniowym podatnik może zawiadomić na piśmie właściwego naczelnika urzędu skarbowego przed upływem terminu składania oświadczenia o wyborze podatku liniowego, czyli do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód, lub do końca roku podatkowego, jeśli pierwszy przychód przypada na grudzień. Przejdzie wtedy na skalę podatkową, jeżeli nie wybierze innej formy opodatkowania działalności gospodarczej, tj. ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Składka zdrowotna liniowca

Przedsiębiorcy opłacający PIT liniowo płacą składkę zdrowotną w wysokości 4,9% dochodów, jednak nie mniej niż kwota odpowiadająca 9% kwoty minimalnego wynagrodzenia. W przypadku liniowców dochód do wyliczenia składki zdrowotnej ustala się tak jak u przedsiębiorców opodatkowanych według skali podatkowej.

Miesięczne składki zdrowotne są w praktyce „zaliczkami” na roczną składkę zdrowotną. Po zakończeniu roku w rozliczeniu za kwiecień następnego roku przedsiębiorca dokonuje rozliczenia rocznego składki zdrowotnej. Roczna podstawa wymiaru składki zdrowotnej dla przedsiębiorcy opodatkowanego liniowo za 2026 r. nie może być mniejsza niż 57 672 zł (4806 zł x 12 miesięcy). Składka roczna nie będzie więc mniejsza niż kwota 5190,48 zł (57 672 zł x 9%), przy założeniu, że podatnik prowadzi działalność cały rok.

Oprac. Katarzyna Bogucka