Wakaty nauczycielskie 2026 – gdzie brakuje nauczycieli i dlaczego?
Ponad 3,6 tys. wakatów nauczycielskich w Polsce w 2026 roku, według danych MEN przekazanych w odpowiedzi na interpelację poselską. W tym 471 stanowisk nauczyciela współorganizującego kształcenie, 389 w wychowaniu przedszkolnym i 309 z matematyki. Sprawdź, gdzie braki są największe, które specjalizacje są najbardziej poszukiwane oraz co może zrobić dyrektor i JST.
Ochrona przedemerytalna nauczycieli po zmianie przepisów »
Na dzień 16 marca 2026 r. w polskich szkołach odnotowano 3 609 wolnych miejsc pracy dla nauczycieli. Choć dane Ministerstwa Edukacji Narodowej przekazane w odpowiedzi na interpelację poselską nr 16007 pokazują trend spadkowy względem lat poprzednich, braki kadrowe pozostają realnym problemem organizacyjnym – szczególnie dla jednostek samorządu terytorialnego jako organów prowadzących szkoły.
Skala problemu nie rozkłada się równomiernie. Województwo mazowieckie skupia ponad 28% wszystkich wakatów nauczycielskich w kraju, a niemal połowę z nich generuje sama Warszawa. Dla mniejszych JST z innych regionów liczby wyglądają lepiej – ale i tam wakat może pojawić się nagle, w trakcie roku szkolnego, bez możliwości planowego reagowania.
Braki kadrowe w trakcie roku – kiedy organ prowadzący musi działać natychmiast
Dane MEN wskazują, że najtrudniejszym do obsadzenia stanowiskiem jest nauczyciel współorganizujący kształcenie uczniów z niepełnosprawnościami – 471 wolnych miejsc pracy na 16 marca 2026 r. Specyfika tego wakatu polega na tym, że konieczność zatrudnienia takiego nauczyciela pojawia się często nie na początku roku szkolnego, lecz w momencie wydania orzeczenia dla konkretnego ucznia lub jego zmiany szkoły.
W takiej sytuacji organ prowadzący nie może czekać. To JST – jako podmiot odpowiedzialny za organizację i finansowanie szkół – musi zapewnić warunki umożliwiające niezwłoczne obsadzenie stanowiska. Dyrektor szkoły samodzielnie prowadzi nabór, ale decyzje kadrowe i finansowe wymagają współpracy z organem prowadzącym, szczególnie gdy wakat generuje koszty zastępstw lub konieczność zmiany arkusza organizacyjnego.
Braki kadrowe mimo rosnącej liczby nauczycieli – co wynika z danych MEN
Odpowiedź ministerstwa ujawnia pozorny paradoks: łączna liczba etatów nauczycielskich w szkołach JST rośnie – z 628 571 w roku szkolnym 2023/2024 do 636 341 w 2025/2026 – a wakaty nauczycielskie mimo to się utrzymują. MEN wskazuje, że system jako całość nie traci nauczycieli – problem leży gdzie indziej: brakuje ich w określonych przedmiotach i określonych miejscach. Problem nie dotyczy systemu jako całości, lecz konkretnych stanowisk i konkretnych szkół.
Wśród przedmiotów z największymi brakami kadrowymi dominują: nauczyciel wspomagający (471 wolnych miejsc), wychowanie przedszkolne (389), matematyka (309), psycholog szkolny (287) i język polski (262). Dla organu prowadzącego oznacza to, że skala trudności w obsadzeniu wakatu zależy w dużej mierze od profilu szkoły – w placówce z dużą liczbą uczniów z orzeczeniami lub z rozbudowanym programem matematyczno-przyrodniczym ryzyko długotrwałego wakatu jest znacznie wyższe niż średnia ogólnopolska.
Wakaty nauczycielskie – jakie narzędzia ma samorząd?
Organ prowadzący nie zatrudnia nauczycieli bezpośrednio – robi to dyrektor szkoły. JST może jednak realnie wpływać na atrakcyjność oferty zatrudnienia. Regulamin wynagradzania nauczycieli, uchwalany przez radę gminy lub powiatu, określa wysokość dodatków: motywacyjnego, funkcyjnego i za warunki pracy. Samorząd, który ustali wyższe widełki tych dodatków niż sąsiednie gminy, poprawia swoją pozycję w lokalnej konkurencji o kandydatów.
Drugim narzędziem jest współpraca z kuratorium oświaty. Kuratoria prowadzą rejestry kandydatów na nauczycieli i mogą pośredniczyć w kontakcie z osobami posiadającymi kwalifikacje, które aktualnie nie pracują w zawodzie. JST może również nawiązać współpracę z uczelniami kształcącymi nauczycieli – porozumienia o praktykach studenckich bywają skutecznym kanałem pozyskiwania przyszłych pracowników.
W przypadku wakatu, który nie może być obsadzony przez dłuższy czas, dyrektor może zatrudnić osobę niebędącą nauczycielem – na podstawie art. 15 Prawa oświatowego, za zgodą kuratora oświaty. Organ prowadzący powinien znać tę ścieżkę i nie blokować jej przez nadmierne wymagania formalne wobec kandydatów spoza systemu.
Oprac. Agata Wróbel
Zobacz także: Likwidacja szkół a prawo nauczycieli do odprawy »
POTRZEBUJESZ POMOCY?