Mniej firm z obowiązkiem raportowania ESG – projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości

Zmniejszenie grupy podmiotów zobowiązanych do przygotowywania raportów zrównoważonego rozwoju (ESG) oraz zmiany w zasadach raportowania dla grup kapitałowych - zakłada projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości przygotowany przez resort finansów. Ustawa dostosowuje polskie przepisy do regulacji unijnych, których celem jest ograniczenie obciążeń administracyjnych związanych ze sprawozdawczością ESG oraz poprawa konkurencyjności przedsiębiorstw na rynku UE. Nowe przepisy mają wejść w życie od 1 stycznia 2027 r.

Mniej firm z obowiązkiem raportowania ESG – projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości

Obowiązek sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju (ESG) został wprowadzony unijną dyrektywą CSRD z 2022 r. Nakłada ona na przedsiębiorstwa obowiązek ujawniania informacji dotyczących wpływu ich działalności na środowisko, kwestie społeczne, w tym prawa człowieka, oraz ład korporacyjny. Wdrożenie miało przebiegać w trzech etapach – od największych spółek giełdowych, przez pozostałe duże jednostki, aż po małych i średnich emitentów z rynku regulowanego.

Komisja Europejska uznała jednak skalę tych obowiązków za nadmierne obciążenie administracyjne dla firm, zwłaszcza w kontekście konkurencyjności unijnych przedsiębiorstw wobec podmiotów spoza UE. W lutym 2025 r. Komisja przedstawiła pakiet uproszczeń tzw. Omnibus I, którego częścią jest dyrektywa 2026/470 – to właśnie jej postanowienia zostaną teraz wdrożone do polskiego porządku prawnego.

10 lipca Ministerstwo Finansów opublikowało projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości, który ma dostosować krajowe przepisy do nowych regulacji unijnych i ograniczyć zakres obowiązków związanych z raportowaniem ESG.

Wcześniej, w ramach tzw. inicjatywy „stop-the-clock”, o dwa lata przesunięto termin rozpoczęcia raportowania dla części podmiotów.

Zobacz również: Możliwość rezygnacji z raportowania ESG za lata 2025–2026 – zmiana ustawy o rachunkowości »

Nowe kryteria raportowania dla przedsiębiorstw i grup kapitałowych

Projekt zawęzi zakres jednostek (przedsiębiorców) zobowiązanych do sporządzania raportów ESG. Nowe progi obejmą jednostki oraz jednostki dominujące grup kapitałowych, w których – odpowiednio na poziomie jednostki lub grupy – zatrudnienie przekracza 1000 pracowników, a przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów przekraczają 1,9 mld zł. W praktyce oznacza to wypadnięcie z obowiązku sprawozdawczego znacznej części średnich i części dużych podmiotów, które wcześniej musiały się do niego przygotowywać.

Dodatkowym ułatwieniem ma być zwolnienie finansowych jednostek holdingowych z obowiązku sporządzania raportu ESG na poziomie całej grupy kapitałowej – pod warunkiem że modele biznesowe i działalność poszczególnych spółek zależnych są od siebie niezależne.

Rozszerzenie katalogu informacji wyłączonych z raportowania ESG

Projekt precyzuje i rozszerza zasady pomijania niektórych informacji w sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. Obecnie taka możliwość dotyczy wyłącznie zdarzeń lub spraw będących przedmiotem toczących się negocjacji, jeśli ich ujawnienie mogłoby istotnie zaszkodzić pozycji rynkowej firmy. Nowelizacja utrzymuje tą zasadę, ale usuwa ograniczenie do „toczących się negocjacji”, jednocześnie doprecyzowując warunki, na jakich pominięcie będzie dopuszczalne – tak, by pozostało wyjątkiem, a nie regułą.

Katalog informacji możliwych do pominięcia zostanie też rozszerzony o:

• informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa (np. dotyczące know-how, własności intelektualnej czy wyników działań innowacyjnych),
• informacje niejawne,
• inne dane wymagające ochrony ze względów niezwiązanych bezpośrednio z ryzykiem rynkowym – np. w celu ochrony prywatności lub bezpieczeństwa osoby fizycznej albo prawnej.

Przepisy wprowadzą również tzw. value chain cap, czyli ograniczenie zakresu informacji jakich jednostki zobowiązane do raportowania ESG mogą żądać na potrzeby tej sprawozdawczości od jednostek w łańcuchu wartości, w których średnia liczba zatrudnionych w poprzednim roku obrotowym nie przekracza 1000 osób. Chodzi o informacje, które duże firmy mogły wymagać od swoich mniejszych kontrahentów.

Dodatkowo przewidziano ułatwienie dla grup kapitałowych, których skład zmienił się w trakcie roku obrotowego w wyniku przejęcia lub połączenia spółek zależnych. W takich przypadkach jednostka dominująca będzie mogła nie uwzględniać danych nowo przyłączonych podmiotów w raporcie ESG za dany rok.

Zmiana progów dla spółek z państw trzecich

Zmiany obejmą też zasady raportowania ESG przez podmioty spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz ich polskie jednostki zależne i oddziały. Obowiązek publikacji sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju takich zagranicznych grup ma dotyczyć wyłącznie polskich jednostek zależnych i oddziałów, których roczne przychody netto ze sprzedaży przekraczają 890 mln zł.

Podwyższony zostanie też próg przychodów generowanych na terytorium UE przez samą spółkę z państwa trzeciego, którego przekroczenie uruchamia obowiązek publikacji jej sprawozdawczości ESG za pośrednictwem polskiej jednostki zależnej lub oddziału – z dotychczasowych 150 mln do 450 mln euro. Dodatkowo polska jednostka zależna lub oddział będą mogły zrezygnować z publikacji sprawozdawczości ESG całej zagranicznej grupy kapitałowej, jeśli jednostka dominująca najwyższego szczebla jest finansową jednostką holdingową, a modele biznesowe jej spółek zależnych pozostają od siebie niezależne.

Zmiany dla biegłych rewidentów i firm audytorskich

Nowelizacja obejmie także ustawę o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Projekt przewiduje uproszczone zasady tymczasowej rejestracji oraz zwolnienie z nadzoru Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego – dla firm audytorskich z państw trzecich, które przeprowadzają lub zamierzają przeprowadzić atestację raportu ESG spółek z państw trzecich, których papiery wartościowe dopuszczone zostały do obrotu na rynku regulowanym w Polsce.

Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw z dnia 8 lipca 2026 r.

Link do przebiegu procesu legislcyjnego »

Oprac. Katarzyna Bogucka, Redakcja INFORLEX