Od września 2026 nowe zasady kształcenia uczniów z Ukrainy w szkole

Od 1 września 2026 r. organizacja kształcenia cudzoziemców obejmie także uczniów z Ukrainy - dyrektorzy szkół stracą podstawę prawną, na której działali od 2022 roku. W jej miejsce wchodzi rozporządzenie sprzed lat, dotąd stosowane wobec innych narodowości.

organizacja kształcenia cudzoziemców, uczniowie z Ukrainy 2026/2027, rozporządzenie MEN

Czy szkoła może zgłosić ucznia z Ukrainy do ubezpieczenia zdrowotnego finansowanego z budżetu państwa »

Uczniowie z Ukrainy 2026/2027 bez odrębnej podstawy prawnej

Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z 21 marca 2022 r. w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy przestaje obowiązywać z końcem roku szkolnego 2025/2026 - jego aktualna wersja jednolita ma wprost zaznaczony okres obowiązywania „do 2026.08.31". To właśnie na tym akcie, wydanym na podstawie art. 59 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy, dyrektorzy opierali dotąd decyzje o dodatkowych godzinach języka polskiego, tworzeniu oddziałów przygotowawczych czy zwiększaniu liczebności klas.

Od 1 września 2026 r. dyrektor nie znajdzie już w tym rozporządzeniu podstawy do podejmowania takich decyzji wobec uczniów z Ukrainy. Musi sięgnąć po akt, który dotąd stosował wyłącznie do uczniów innych narodowości.

Rozporządzenie MEN z 2017 r. jako podstawa organizacji kształcenia

Uczniowie z Ukrainy zostaną objęci rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw. To ten akt - a nie żadna nowa regulacja - reguluje od września 2026 r. całość organizacji nauki cudzoziemców w polskich szkołach, w tym uczniów ukraińskich.

Różnica względem dotychczasowego reżimu jest praktyczna i mierzalna. Rozporządzenie z 2022 r. przewidywało w kolejnych latach szkolnych zmienny, ale zawsze doraźnie ustalany wymiar dodatkowej nauki języka polskiego - od 6 godzin tygodniowo w latach 2021/2022-2023/2024, przez 4 godziny w roku 2024/2025, po 2 godziny od 1 października 2025 r. Rozporządzenie z 2017 r. ustala ten wymiar inaczej: nie niżej niż 2 godziny tygodniowo, ale z limitem czasowym przypisanym do konkretnego ucznia - maksymalnie 24 miesiące nauki.

Co dyrektor musi ustalić na nowo

Przechodząc na ogólną podstawę prawną, dyrektor musi zweryfikować trzy elementy organizacji pracy szkoły:

1. Wymiar i czas trwania dodatkowej nauki polskiego - limit 24 miesięcy liczony indywidualnie dla każdego ucznia, a nie zbiorowo dla rocznika, jak działo się to w przepisach przejściowych.
2. Zasadność zatrudnienia pomocy nauczyciela - osoby władającej językiem kraju pochodzenia ucznia, z limitem 12 miesięcy wsparcia.
3. Organizację oddziału przygotowawczego - decyzję podejmuje nadal organ prowadzący szkołę, ale w oparciu o przesłanki z rozporządzenia z 2017 r., a nie z aktu dedykowanego uczniom z Ukrainy.

Zniknie też mechanizm zwiększania liczebności oddziałów przedszkolnych i klas I-III ponad ustawowe limity – rozporządzenie z 2017 r. takiej możliwości nie przewiduje. Dotychczas przepisy pozwalały na przyjęcie do oddziału przedszkolnego dodatkowo nawet 3 dzieci będących obywatelami Ukrainy, a do klasy I-III – do 4 uczniów ponad standardowy limit, przy czym oddział mógł funkcjonować w tym powiększonym składzie przez cały etap edukacyjny. Dyrektor, który do tej pory korzystał z tego rozwiązania przy planowaniu naboru na rok szkolny 2026/2027, będzie musiał uwzględnić standardowe limity liczebności oddziałów określone w rozporządzeniu z 28 lutego 2019 r., bez możliwości ich przekroczenia w związku z przyjęciem uczniów z Ukrainy.

Oprac. Agata Wróbel