Bankowa obsługa budżetu gminy - 3 błędy, które generują koszty i ryzyko prawne

Obsługa bankowa budżetu gminy w kilku bankach to nie tylko naruszenie art. 264 uofp. Sprawdź, które błędy organizacyjne generują dodatkowe koszty, jak rozproszenie rachunków jednostek budżetowych prowadzi do ominięcia Pzp i co wójt powinien zrobić, żeby usunąć nieprawidłowość.

sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego, budżet, rachunek bankowy, budżet JST

Błąd 1: Wójt zawęża umowę bankową tylko do rachunków urzędu gminy

Art. 264 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (uofp) stanowi jasno: obsługę bankową budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykonuje jeden bank. W praktyce zasada ta bywa łamana – nie zawsze w złej wierze, lecz przez nieprawidłowe rozumienie zakresu pojęcia „bankowa obsługa budżetu". Skutki są wymierne: wyższe koszty operacyjne, problemy z płynnością finansową i naruszenie przepisów o zamówieniach publicznych. Mimo że przepisy nie pozostawiają w tej kwestii żadnych wątpliwości, trzy błędy przy organizacji obsługi bankowej budżetu gminy wciąż się powtarzają.

Bankowa obsługa budżetu JST obejmuje nie tylko rachunki urzędu gminy, ale także rachunki wszystkich gminnych jednostek budżetowych – szkół, przedszkoli, ośrodków pomocy społecznej, zarządów zasobem mieszkaniowym i innych. Umowę z bankiem zawiera wójt gminy jako zarząd JST, a nie dyrektorzy poszczególnych jednostek. Tymczasem zdarza się, że wójt zawiera umowę bankową obejmującą wyłącznie rachunek budżetu gminy i rachunki urzędu gminy, a jednostki budżetowe podpisują własne umowy bankowe z różnymi bankami – samodzielnie, na poziomie kierowników tych jednostek. Takie działanie narusza art. 264 ust. 1 i 2 uofp wielokrotnie: po pierwsze przez obsługę budżetu przez kilka banków jednocześnie, po drugie przez zawarcie umów bankowych przez podmioty do tego nieuprawnione.

Błąd 2: Koszty obsługi szacowane osobno – z pominięciem progu Pzp

Rozproszenie rachunków między kilka banków ma bezpośredni skutek w obszarze zamówień publicznych. Koszty obsługi bankowej każdej jednostki budżetowej z osobna mogą nie przekraczać dolnego progu stosowania ustawy – Prawo zamówień publicznych (Pzp). To skłania do zawierania odrębnych umów bez przeprowadzania postępowania przetargowego. W efekcie gmina nie realizuje obowiązku łącznego szacowania wartości zamówienia, który wynika wprost z przepisów Pzp. Każda kolejna umowa zawarta z pominięciem procedury przetargowej pogłębia naruszenie – i zwiększa ryzyko odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Błąd 3: Przelewy międzybankowe spowalniają wykonanie budżetu

Rozproszenie obsługi bankowej przekłada się bezpośrednio na płynność finansową budżetu gminy. Przy obsłudze przez jeden bank transfery środków między rachunkami budżetu a rachunkami jednostek budżetowych są realizowane w czasie rzeczywistym i zazwyczaj nie generują żadnych opłat. Wynika to z faktu, że przeksięgowania między rachunkami prowadzonymi w tym samym banku odbywają się w ramach jego wewnętrznych rozliczeń – bez angażowania zewnętrznych systemów płatniczych. Dla budżetu gminy oznacza to pełną kontrolę nad przepływem środków i możliwość bieżącego reagowania na potrzeby jednostek budżetowych.

Przy kilku bankach każdy przelew to czas i koszt. Dłuższy czas realizacji przelewów międzybankowych oznacza opóźnienia w odprowadzaniu przez jednostki budżetowe pobranych dochodów na rachunek budżetu gminy oraz w przekazywaniu środków z budżetu na wydatki jednostek. W budżetach o napiętym harmonogramie wykonania – np. w końcówce roku budżetowego – może to powodować realne problemy z zachowaniem płynności finansowej.

Oprac. Agata Wróbel

na podstawie artykułu "Nieprawidłowe określenie zakresu umowy o bankową obsługę budżetu" Izabeli Motowilczuk